تبیینِ نقشِ فرهنگ و روان‌شناسی در تعالیِ زیستِ انسانی

عصر قم - دانشیار روان‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، در یادداشتی بر ضرورت خدمت‌رسانی در عرصه‌های فرهنگ و مشاوره برای تقویت هویت، سلامت روان و تاب‌آوری نسل جوان تأکید کرد.

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، خدمت به خلق، نه تنها یک کنشِ اجتماعی، که اصالتِ وجودیِ انسانی و تجلیِ کمالِ اخلاقی است. در روزگاری که تلاطم‌های زیستی و تحولات فکری، چهرۀ روانِ انسان‌ها را دگرگون ساخته و ابهام را بر جان‌های نابالغ و جوانی سایه افکنده است، خدمت در عرصه‌های «فرهنگ» و «مشاوره»، از مرتبه‌ی یک فعالیتِ تکمیلی، به مرتبه‌ی یک «ضرورتِ وجودی» و «تکلیفِ دینی» ارتقا یافته است.
فرهنگ، آن استخوان‌بندیِ نامرئی است که معنا به زیستِ انسان می‌بخشد. خدمت در این عرصه، چیزی بیش از نشرِ دانش است؛ خدمت فرهنگی، یعنی بازگشت به ریشه‌های اصیل و پیوند دادنِ آن‌ها با زبانِ روزِ عصر. پژوهشگر و صاحب‌نظر، باید چون جریانی در دلِ تلاطم‌ها، «معنا» را از میانِ گرد و غبارِ مادی‌گرایی استخراج کند و آن را در ظرفِ زمانه به خوردِ ذهن‌ها بدهد. هدف، نه تنها حفظِ سنت، بلکه زنده کردنِ «روحِ سنت» در قالبِ ساختارهای نوین است تا هویتِ نسلِ نو، نه در انزوا، که در پیوند با اصالت، شکوفا گردد.
در ساحتِ مشاوره، خدمت از ساحتِ «توصیه» فراتر رفته و به ساحتِ «هم‌سفری» بدل می‌شود. انسانِ امروز، در میانه‌ی میان‌برهای پیچیده‌ی روان‌شناختی و بحران‌های هویت، با تنهاییِ عمیقی روبه‌روست. مشاورِ مجهز به نورِ علم و بصیرتِ اخلاق، کسی است که با دریافتِ «دردِ پنهان» در پسِ کلام، تنها به حلِ بحران‌های گذرا بسنده نمی‌کند، بلکه به بازسازیِ ساختارِ روانی و تقویتِ «تاب‌آوری» می‌پردازد. این خدمت، یعنی تبدیل شدن به پلی میانِ «اضطرابِ ناآگاهی» و «آرامشِ خودشناسی».
رسالتِ ما، آنجاست که «دقتِ علمی» با «لطافتِ معنوی» تلاقی کند. خدمت به مردم زمانی به غایتِ کمال می‌رسد که پژوهش، از برج‌های عاجِ آکادمیک فرود آید و در میانه‌ی خانه‌ها، در میانه‌ی بحران‌های خانواده و در کانونِ چالش‌های نوجوانی، به مایه تسکین و هدایت بدل شود. ما وظیفه داریم که با نگاهی «مسئولانه و مهرورزانه»، از میانِ پیچیدگی‌های روان‌شناختی، مسیری برای رسیدن به «تعادل» و «عفافِ روحی» ترسیم کنیم.
خدمت به فرهنگ و مشاوره، در واقع، تلاش برای «بازگشت به انسانیت» و «تثبیتِ نظمِ معنا» در جهانِ آشفته است؛ خدمتی که اگر با اخلاصِ مخلصانه و دقتِ پژوهشگرانه پیوند یابد، از پی‌ریزیِ بنیادهایِ تمدنِ انسانی و سلامتِ نسل‌های آتی اطمینان حاصل خواهد شد.
علی احمد پناهی، دانشیار روان شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه