عصر قم - خراسان - آیت الله اشرفی شاهرودی وجود روحانی متعهد برای تربیت مردم را بسیار اثرگذار دانست و گفت: هیچ شخصیتی در جامعه پیدا نمی شود که به اندازه یک روحانی تحول در جامعه ایجاد کند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در خراسان، آیت الله مصطفی اشرفی شاهرودی از علمای بزرگ خراسان در درس خارج فقه خویش پیرامون اثر وجودی روحانیت در ضمن بیان خاطراتی از زمان تحصیل در نجف اشاره کرد و بر تهذیب اخلاق و ترویج دستورات و اخلاقیات دین خدا تاکید کرد.
وی با اشاره به آیه نفر بیان داشت: وجود روحانی متعهد با احساس مسولیت در بین روستا و یا جمعیتی، برای تربیت مردم بسیار اثر بین و آشکاری دارد. هیچ شخصیتی در جامعه پیدا نمی شود که به اندازه یک روحانی تحول در جامعه ایجاد کند.
آیت الله اشرفی شاهرودی گفت: اگر کسی متعهد و پایبند باشد و در جامعه شهری یا روستایی در بین مردم حضور پیدا کند و اول خودش دستورات دین را رعایت کند و با عمل آموزش بدهد مردم متحول می شوند و برکات بسیار خواهد داشت.
وی افزود: هیچ جای دنیا نمی توان یک طبیب یا شیمی دان طراز اول پیدا کرد که اندازه روحانی به لحاظ سیره عملی و اخلاقی اثرگذار باشد روحانی که خودساخته و متعهد باشد و بر اساس آیه نفر عمل کند موفق به ایجاد تحول می شود چنانکه فقها تا به امروز توانستند.
بررسی حکم عجب
استاد بزرگ حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه مبادا برای خودمان شخصیتی قائل شویم در اثر مختصر معملومات شخصیت کذایی بسازیم این «إِعْجَابُ اَلْمَرْءِ بِنَفْسِهِ» و یکی از آفت های بزرگ است که علمای اخلاق بر رد آن تاکید می کنند.
وی افزود: این آفت بزرگی برای رشد معنوی انسانی است و حتی در اجتماع انسان را عاقبت منزوی می کند که با کمال اسف در روحانیت زمینه آن بیشتر است و اثر منفی فردی و گروهی دارد.
آیت الله اشرفی شاهرودی بیان داشت: مرحوم صاحب وسایل در جلد اول مقدمات عبادات در باب 23 «تَحْرِیمِ الْإِعْجَابِ بِالنَّفْسِ وَ بِالْعَمَلِ وَ الْإِدْلَالِ بِهِ» از امام باقر(ع) روایت « أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ مِنْ عِبَادِی الْمُؤْمِنِینَ لَمَنْ یَجْتَهِدُ فِی عِبَادَتِی فَیَقُومُ مِنْ رُقَادِهِ وَ لَذِیذِ وِسَادِهِ فَیَجْتَهِدُ لِیَ اللَّیَالِیَ فَیُتْعِبُ نَفْسَهُ فِی عِبَادَتِی فَأَضْرِبُهُ بِالنُّعَاسِ اللَّیْلَهَ وَ اللَّیْلَتَیْنِ نَظَراً مِنِّی لَهُ وَ إِبْقَاءً عَلَیْهِ فَیَنَامُ حَتَّى یُصْبِحَ فَیَقُومُ وَ هُوَ مَاقِتٌ لِنَفْسِهِ زَارِئٌ عَلَیْهَا وَ لَوْ أُخَلِّی بَیْنَهُ وَ بَیْنَ مَا یُرِیدُ مِنْ عِبَادَتِی لَدَخَلَهُ الْعُجْبُ مِنْ ذَلِکَ فَیُصَیِّرُهُ الْعُجْبُ إِلَى الْفِتْنَهِ بِأَعْمَالِهِ فَیَأْتِیهِ مِنْ ذَلِکَ مَا فِیهِ هَلَاکُهُ لِعُجْبِهِ بِأَعْمَالِهِ» را نقل کرده است.
وی افزود: بر این اساس می گوید حرام است انسان عجب به نفس داشته و خودش را لوس کند گویی کسی است!
استاد درس خارج حوزه علمیه خراسان به طرح این موضوع از سوی آیت الله خوئی در کتاب تنقیح اشاره کرد و گفت: یک اعجاب رایج در آخوندا گفتن از درس خواندن و حضور در درس فلان شخص و امثال آن است اما یک عجب دیگر نسبت به عبادت برای خدا متعال است گاهی از اوقات می گویند ما که غیبت نمی کنیم ملتزم اخلاق و دور از حرام و اهل نماز و عبادت و مستحباتیم بدهکاری به خدا نداریم!
وی افزود: این عجب به نفس و اهمیت زیاد دادن به کار خود، خود بزرگ بینی و خودنمایی را صاحب وسایل حرام می داند، انسان باید به خود مسلط باشد به خصوص در مقابل خدا بداند که کسی نیست! مبادا فکر کند که خیلی عبادات کرده و به او بدهکاری ندارد این حالت که از خدا طلبکار شود بگوید مازاد از خواسته او عمل داریم این عمل زشت بزرگترین آفت است که در روایات ذکر شده و دست مایه نفوذ شیطان می شود.
وی با اشاره به حدیث مذکور ادامه داد: انسان خودش را به سختی می اندازد زحمت می کشد برای انجام عبادت اما خدا خواب را بر او مستولی می کند چراکه اگر رهایش کند به همان حالت داخل در عجب، و مغرور به اعمال می شود که این سبب هلاکت اوست.
آیت الله اشرفی شاهرودی بیان داشت: استاد خوئی در این موضوع در 5 مرحله به بحث می پردازد که چه است از چه ناشی می شود و آیا مبطل عمل می شود یا خیر؟!
وی افزود: غرور حالت نفسانی است عمل نیست برخی از کارها عمل است که یک حکمی از احکام اربعه را دارد حلال یا حرام و غیره! اعمال دارای تکلیف است اما امور نفسانی مثل حسد و عجب دارای حکم نیست چون عمل نیست که دارای حکم شرعی باشد.
وی ادامه داد: صفات نفس امور حضوری است نه حصولی، در نفس پیدا می شود در شخصیت انسان است، استاد خویی عجب را حصولی نمی داند که حکم بدهد.
استاد عالی حوزه علمیه خراسان بیان داشت: برای رفع این امور در روایات دستوراتی دادند خواه ناخواه ممکن است با دیدن موفقیت دیگری حسد ایجاد شود راه رهایی و علاج حسد را نشان دادند.
وی توسل به حضرت رضا(ع) را در رفع این موضوعات موثر دانست و گفت: این حالت نفسانی بوده و در اختیار نیست، استاد خویی بنابر روایات تذکر می دهد که شخص باید فکر کند که هست و از کجا و برای چه آمده و به کجا می رود بعد به عظمت خالق و حقارت خود فکر کند و بداند که هرچه دارد از ناحیه ذات متعال است.
وی افزود: این تفکر بهترین راه علاج نفس است بداند زمانی صفر محض بوده و سپس دارای علم، شعور و کمال شده که این از سوی خداوند متعال بوده است این تفکر انسان را در مقابل عجب حفظ می کند.
آیت الله اشرفی شاهرودی در پایان بیان داشت: جهل انسان به ذات متعال و شخصیت خود سبب عجب می شود اما توجه به این قضیه سبب علاج است.
وی رفع جهل به این موضوع را برای پرورش روح و علاج عجب مفید دانست و بیان داشت: در باب حکم عجب گفتند اگر عجب بعد از عمل باشد عمل را باطل نمی کند اما عجب مقارن عمل را برخی گفتند سبب فساد عمل است که استاد خویی و برخی دیگر فساد عمل را رد کردند.
نویسنده: جواد رستمی