رئیس بنیاد نخبگان قم: نخبه‌پروری از دوران دانش‌آموزی آغاز می‌شود/ نخبگان حوزوی ظرفیت مهم علوم انسانی و اسلامی هستند

عصر قم - رئیس بنیاد نخبگان استان قم با تشریح رویکرد جدید بنیاد ملی نخبگان در زمینه نقش‌آفرینی استعدادهای برتر گفت: نخبه‌پروری از دوران دانش‌آموزی آغاز می‌شود و دانشگاه تنها یکی از مراحل این فرآیند است؛ از این رو باید با ایجاد یک زنجیره منسجم از شناسایی و پرورش استعدادها تا هدایت پژوهشی و حل مسائل واقعی، زمینه اثرگذاری نخبگان در پیشرفت کشور فراهم شود.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ دکتر سید سعیدرضا منتظری پیش از ظهر امروز یکشنبه در نشست خبری هفته نخبگان که در سالن شهدای جهاد علمی بنیاد نخبگان استان قم برگزار شد، با اشاره به عرصه‌های فعالیت بنیاد نخبگان اظهار داشت: فعالیت بنیاد در چهار عرصه نخبه‌شناسی، نخبه‌گزینی، نخبه‌پروری و نخبه‌گماری دسته‌بندی می‌شود.
وی افزود: در سال‌های اخیر رویکرد بنیاد تغییر کرده است؛ در گذشته بنیاد نخبگان بیشتر رویکرد حمایتی داشت و با شناسایی افراد بر اساس شاخص‌های کمی و کیفی، از آنان با ارائه تسهیلات حمایت می‌کرد، اما رویکرد جدید بنیاد و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری به سمت ایجاد زمینه برای نقش‌آفرینی نخبگان و حل مسائل کشور حرکت کرده است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم گفت: نخبه فردی است که از یک استعداد و عطیه الهی برخوردار است و باید از این ظرفیت برای افزایش سرعت پیشرفت کشور و حل مسائل استان و کشور استفاده کند. بنابراین هدف اصلی این است که بستری فراهم شود تا نخبگان بتوانند نقش‌آفرینی و اثرگذاری کنند و برای کشور ارزش افزوده ایجاد کنند.
نخبه‌پروری از مدرسه آغاز می‌شود
منتظری با اشاره به ضرورت ایجاد زنجیره نخبه‌پروری اظهار کرد: دانشگاه ابتدای نخبه‌پروری نیست، بلکه این فرآیند از دوره دانش‌آموزی آغاز می‌شود و آموزش و پرورش نقش اصلی را در این زمینه بر عهده دارد.
وی افزود: بنیاد نخبگان نیز در قالب طرح‌هایی مانند طرح شهاب در این زمینه همکاری دارد و پس از ورود استعدادهای برتر به دانشگاه، زمینه رشد علمی آنان با هدایت استادان راهبر فراهم می‌شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: استعدادهای برتر در دانشگاه رشد پیدا می‌کنند و زیر نظر استادان راهبر در مسیر پژوهش و تحقیق هدایت می‌شوند و بنیاد نیز در قالب طرح‌ها و برنامه‌های مختلف تلاش می‌کند آنان را به سمت حل مشکلات کشور هدایت کند.
منتظری تصریح کرد: بنیاد نخبگان و بنیاد علم تلاش می‌کنند از ظرفیت نخبگانی که در دانشگاه‌ها رشد یافته‌اند برای حل مسائل کشور استفاده کنند و میان نخبگان و دستگاه‌های متقاضی، شرکت‌ها، شهرک‌های صنعتی و شرکت‌های دانش‌بنیان ارتباط برقرار شود.
حرکت از دانش‌بنیان به سمت فناوربنیان و قدرت‌بنیان
وی با بیان اینکه اگر نخبگان نتوانند مشکلات کشور را حل کنند، رسالت خود را به طور کامل انجام نداده‌اند، اظهار کرد: رویکرد و پارادایم در گذشته دانش‌بنیان بودن بود، در ادامه فناوربنیان شد و اکنون رویکرد جدید معاونت علمی و مجموعه فعالیت‌های نخبگانی و دانشگاهی، حرکت به سمت قدرت‌بنیان شدن است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم افزود: منظور از قدرت‌بنیان شدن، استفاده منفی از قدرت نیست، بلکه منظور ایجاد قابلیت و ظرفیتی است که با خلاقیت و استمرار همراه باشد و بتواند برای کشور ارزش افزوده و درآمد پایدار ایجاد کند.
منتظری خاطرنشان کرد: باید در مباحث علمی و فناوری به جایگاهی برسیم که امکان حذف کشور از زنجیره جهانی وجود نداشته باشد و نتوانند با محدودیت و تحریم، مسیر پیشرفت علمی و فناوری کشور را متوقف کنند.
تدوین نظام مسائل استان قم در ۹ محور
وی یکی از الزامات این رویکرد را مأموریت‌محور و آینده‌محور شدن دانشگاه‌ها دانست و گفت: برای مأموریت‌محور کردن دانشگاه‌ها، بنیاد نخبگان استان قم اقداماتی انجام داده که از جمله آنها احصای نظام مسائل استان است.
منتظری افزود: در این راستا ۹ مأموریت علمی شامل «حکمرانی، سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری»، «صنعت، فناوری و بهره‌وری»، «اقتصاد، اشتغال و معیشت»، «جامعه، مهاجرت و آسیب‌های اجتماعی»، «خانواده، زنان و جمعیت»، «سلامت و کیفیت زندگی»، «دین، فرهنگ و هویت»، «دیپلماسی، کشورهای همسایه و جهان اسلام» و «تعلیم و تربیت و سرمایه انسانی» تعریف شده است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: علاوه بر تعریف نظام مسائل، زیرمسائل هر حوزه، دستگاه‌های اجرایی مرتبط، دانشکده‌ها و ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها نیز مشخص شده است.
وی با تأکید بر اهمیت نتیجه‌محوری اظهار کرد: برای ما محصول و نتیجه اهمیت دارد؛ در نهایت باید مسئله‌ای که در استان یا کشور وجود دارد، حل شود. بر همین اساس تلاش شده زنجیره‌ای از نظام مسائل تا نتیجه و خروجی مشخص تعریف شود.
منتظری تصریح کرد: خروجی دانشگاه‌ها صرفاً نباید تربیت نیروی انسانی باشد، بلکه دانشگاه‌ها باید بتوانند در حل مشکلات استان و کشور نیز نقش‌آفرینی کنند.
تشکیل هیئت‌های اندیشه‌ورز برای حل مسائل
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به اقدامات انجام‌شده در راستای آینده‌محوری دانشگاه‌ها گفت: در این راستا سه هیئت اندیشه‌ورز در دستور کار قرار گرفته است که از جمله آنها هیئت اندیشه‌ورز حوزه آب و هیئت اندیشه‌ورز حوزه اتباع است و هیئت اندیشه‌ورز در حوزه زنجیره اندیشه و صنعت نیز در حال شکل‌گیری است.
وی افزود: در حوزه زنجیره امنیت غذایی نیز برنامه‌هایی در حال اجراست و تلاش می‌کنیم متخصصان و نخبگان حوزه کشاورزی و دامپروری را وارد این فرآیند کنیم.
فعالیت هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی
منتظری هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی را یکی از برنامه‌های بنیاد نخبگان عنوان کرد و گفت: سال گذشته حدود پنج هسته مسئله‌محور دانشجویی زیر نظر استاد راهبر تشکیل شد.
وی ادامه داد: در این هسته‌ها تعدادی از نخبگان و استعدادهای برتر روی یک مسئله مشخص فعالیت می‌کنند و زیر نظر استاد راهبر، فرآیند پژوهش را می‌آموزند. این فعالیت باید در یک بازه زمانی مشخص به حل مسئله صنعت یا دستگاه مربوطه منجر شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم خاطرنشان کرد: در این طرح به صورت همزمان هم نیروی نخبه تربیت می‌شود و هم یک مشکل واقعی مورد بررسی و حل قرار می‌گیرد.
وی گفت: این طرح‌ها در دو قالب تقاضامحور و اولویت‌محور دنبال می‌شوند؛ در طرح‌های تقاضامحور، دستگاه متقاضی مسئله خود را ارائه می‌کند و در طرح‌های اولویت‌محور نیز موضوعات اولویت‌دار کشور از جمله حوزه انرژی، فناوری نانو، هوش مصنوعی و علوم شناختی مورد توجه قرار می‌گیرد.
تشریح حمایت‌های بنیاد از استعدادهای برتر
منتظری با اشاره به طرح شهید وزوایی گفت: این طرح یکی از مهم‌ترین دروازه‌های ورود استعدادهای برتر به بنیاد نخبگان است و با هدف شناسایی استعدادهای برتر در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری اجرا می‌شود.
وی افزود: دانشجویان بر اساس شاخص‌هایی مانند معدل، فعالیت‌های علمی و پژوهشی، فعالیت‌های فرهنگی و حضور در برنامه‌ها و سمینارها ارزیابی می‌شوند و پس از بررسی مدارک و امتیازات، افراد واجد شرایط انتخاب و از حمایت‌های بنیاد برخوردار می‌شوند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: تسهیلات بیمه‌ای، وام ازدواج، وام فرزندآوری، ودیعه و تسهیلات مسکن، برنامه‌های دانش‌افزایی و دیگر حمایت‌های بنیاد در این چارچوب ارائه می‌شود.
منتظری همچنین بر اهمیت ابعاد فرهنگی و هویتی در فرآیند پرورش استعدادهای برتر تأکید کرد و گفت: در کنار حمایت‌های علمی و مالی، تلاش می‌شود این افراد با پیشرفت‌های علمی و تاریخ و تمدن ایران نیز آشنا شوند تا فرآیند رشد و پرورش آنها ابعاد مختلفی داشته باشد.
تأکید بر کیفیت به جای افزایش آماری
وی با بیان اینکه رویکرد جدید بنیاد نخبگان، کیفیت‌گرایی است، اظهار کرد: برای بنیاد صرف افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان یا افزایش تعداد افراد تحت حمایت هدف نیست، بلکه کیفیت و میزان اثرگذاری اهمیت بیشتری دارد.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم افزود: ممکن است داشتن تعداد محدودی شرکت دانش‌بنیان که بتوانند ارزش افزوده، استمرار و قدرت برای کشور ایجاد کنند، از داشتن تعداد زیادی شرکت با اثرگذاری محدود اهمیت بیشتری داشته باشد.
حمایت از دانشجویان دکتری در طرح آموزشیار و پژوهشیار
منتظری در ادامه به تشریح طرح شهید احمدی‌روشن پرداخت و گفت: این طرح از سال گذشته آغاز شده و برای دانشجویان سال اول و دوم دوره دکتری در قالب آموزشیار و برای دانشجویان سال سوم و چهارم دکتری در قالب پژوهشیار اجرا می‌شود.
وی افزود: از جمله شروط برخورداری از این طرح، داشتن سوابق علمی مناسب و تعهد نسبت به انجام فعالیت پژوهشی است.
کاهش سهمیه طرح شهید صیاد شیرازی
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به طرح شهید صیاد شیرازی گفت: این طرح در راستای جایگزینی خدمت مقدس سربازی برای استعدادهای برتر اجرا می‌شود.
منتظری افزود: سال گذشته سهمیه این طرح در سطح کشور حدود چهار هزار نفر بود که امسال با توجه به شرایط موجود به حدود دو هزار نفر کاهش یافته است.
توسعه هسته‌های مسئله‌محور استادی در قالب طرح شتاب
وی با اشاره به طرح هسته‌های مسئله‌محور استادی اظهار کرد: این طرح در قالب طرح «شتاب» دنبال می‌شود و هم در بخش اولویت‌محور و هم در بخش تقاضامحور قابلیت اجرا دارد.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم افزود: در بخش اولویت‌محور توانسته‌ایم یک سهمیه برای استان دریافت کنیم و همچنین سه طرح تقاضامحور نیز در قالب طرح شتاب می‌توانیم دنبال کنیم.
منتظری گفت: در طرح‌های تقاضامحور، یک دستگاه باید مسئله مشخصی داشته باشد و برای حل آن نیز آورده‌ای را در نظر بگیرد؛ بنابراین صرف بیان یک مشکل یا ارائه یک درخواست مالی محدود نمی‌تواند زمینه اجرای یک طرح پژوهشی مؤثر را فراهم کند.
جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی
وی از طرح جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی به عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم برای حضور نخبگان در بدنه اجرایی کشور یاد کرد و گفت: یکی از مشکلات دستگاه‌های اجرایی محدودیت در کد و ردیف استخدامی است، اما در دو دوره گذشته ردیف‌های استخدامی ویژه جذب استعدادهای برتر ایجاد شده است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: جذب افراد صرفاً بر اساس ثبت‌نام انجام نمی‌شود، بلکه فرآیندی برای ارزیابی علمی، فرهنگی و عمومی افراد وجود دارد و باید مشخص شود فرد مورد نظر از نظر توانمندی و ویژگی‌های حرفه‌ای با جایگاهی که قرار است در آن فعالیت کند، تناسب دارد.
منتظری با تأکید بر اثرگذاری حضور نخبگان در دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: یک نخبه زمانی که وارد دستگاه اجرایی می‌شود می‌تواند با استفاده از تفکر و خلاقیت خود ارزش افزوده ایجاد کند و در حل مسائل دستگاه و حتی مسائل ملی نقش داشته باشد.
افزایش جذب نخبگان در هیئت علمی دانشگاه‌ها
وی یکی دیگر از مسیرهای حمایت از نخبگان را جذب آنان در هیئت علمی دانشگاه‌ها دانست و گفت: این فرآیند در قالب طرح «جهت» دنبال می‌شود و فراخوان آن در حال حاضر به صورت فصلی انجام می‌شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم افزود: افراد واجد شرایط در فراخوان شرکت می‌کنند و سوابق علمی و پژوهشی آنان مورد بررسی قرار می‌گیرد. کد استخدامی مربوط به این طرح از مسیرهای مربوط دریافت می‌شود و جذب نخبگان در قالب هیئت علمی، سهمیه‌ای اضافه بر ظرفیت عادی دانشگاه محسوب می‌شود.
منتظری تصریح کرد: سال گذشته حدود پنج تا شش مورد جذب هیئت علمی از این مسیر در استان داشتیم و تلاش می‌کنیم این تعداد در سال جاری افزایش پیدا کند.
تلاش برای بازگشت نخبگان ایرانی خارج از کشور
وی از تلاش برای جذب نخبگان ایرانی خارج از کشور خبر داد و اظهار کرد: با نخبگان خارج از کشور رایزنی‌هایی انجام شده تا زمینه بازگشت و فعالیت آنها در داخل فراهم شود و این افراد بتوانند به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه‌های استان فعالیت کنند.
منتظری با اشاره به آمار اعلام‌شده در سطح ملی گفت: حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر از نخبگان خارج از کشور برای بازگشت به کشور اعلام آمادگی کرده‌اند که حدود ۲۲۰ نفر از آنها از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های سطح یک جهان هستند.
وی افزود: اگر فرآیندهای علمی و استخدامی این افراد با سرعت بیشتری انجام شود، می‌توان از ظرفیت آنان در دانشگاه‌های کشور استفاده کرد.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم همچنین گفت: بر اساس آمار رسمی ارائه‌شده از سوی بنیاد نخبگان، حدود ۸۱ درصد از آقایان و ۸۲ درصد از بانوانی که در زمره رتبه‌های برتر کنکور، المپیادی‌ها و استعدادهای برتر قرار داشته‌اند، در داخل کشور فعالیت می‌کنند.
ظرفیت نخبگان حوزوی در علوم انسانی و اسلامی
منتظری با اشاره به ظرفیت نخبگان حوزوی اظهار کرد: نخبگان حوزوی از جمله گروه‌های مهم نخبگانی هستند که زیرمجموعه مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه فعالیت می‌کنند و از نظر ساختار مدیریتی و جایگاه سازمانی، شرایط متفاوتی دارند، با این حال بنیاد نخبگان در زمینه حمایت و همکاری با این مجموعه آمادگی دارد.
وی افزود: نخبگان حوزوی به صورت مستقل از برخی تسهیلات بنیاد نخبگان از جمله طرح‌های شهید وزوایی و شهید احمدی‌روشن استفاده می‌کنند و سهمیه‌های مربوط به آنان نیز به صورت جداگانه با ستاد بنیاد نخبگان هماهنگ می‌شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: نخبگان حوزوی که تحصیلات دانشگاهی نیز داشته باشند می‌توانند در چارچوب بنیاد نخبگان فعالیت کنند و از ظرفیت‌های حمایتی بنیاد بهره‌مند شوند.
منتظری با تأکید بر ظرفیت نخبگان حوزوی در حوزه علوم انسانی و اسلامی گفت: نخبگان حوزوی سرمایه بزرگی برای علوم انسانی و اسلامی کشور هستند و باید از این ظرفیت در حل مسائل کشور استفاده شود.
وی افزود: یکی از رویکردهای جدید بنیاد نخبگان نیز توجه جدی‌تر به اهمیت و جایگاه علوم انسانی است و در این حوزه طرح‌های مختلفی در حال اجراست.
اجرای طرح شهید لاریجانی برای نخبگان علوم انسانی
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به یکی از طرح‌های بنیاد در حوزه علوم انسانی اظهار کرد: طرح شهید لاریجانی یکی از طرح‌هایی است که در حوزه علوم انسانی در حال پیگیری است و اجرای آن به استان قم واگذار شده و مراحل مربوط به آن در حال انجام است.
منتظری خاطرنشان کرد: در صورت تصویب و اجرای این طرح، زمینه برای حضور پررنگ‌تر نخبگان حوزوی در مسائل علوم انسانی فراهم خواهد شد.
وی افزود: نخبگان حوزوی باید در عرصه مسائل علوم انسانی و اسلامی ورود جدی داشته باشند، نظام مسائل را احصا کنند و برای مشکلات و نیازهای فکری و انسانی جامعه راهکار ارائه دهند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم تأکید کرد: تلاش ما این است که همکاری‌ها میان بنیاد نخبگان و نخبگان حوزوی توسعه پیدا کند تا بتوانیم از ظرفیت علمی و فکری این گروه بیش از گذشته استفاده کنیم و ضریب تأثیرگذاری نخبگان حوزوی را در حل مسائل کشور افزایش دهیم.
تشکیل تعاونی مسکن نخبگان در قم
منتظری با اشاره به اهمیت تأمین مسکن برای نخبگان و استعدادهای برتر گفت: قم نخستین استانی است که تعاونی مسکن نخبگان را تشکیل داده و در حال حاضر حدود ۲۰۰ نفر از نخبگان و استعدادهای برتر استان شرایط اولیه احراز برای استفاده از طرح مسکن نخبگان را دارند.
وی افزود: پیگیری‌ها برای استفاده از ظرفیت زمین‌های دولتی و فراهم کردن شرایط تأمین مسکن این افراد در حال انجام است.
در پایان این نشست، از پوستر آیین نکوداشت دکتر سیدرضا رئیس‌کرمی رونمایی شد.
..........................
پایان پیام