عصر قم - قم- رئیس بنیاد نخبگان استان قم از تقویت ارتباط دانشگاه با صنعت و دستگاه‌های اجرایی برای بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان در شناسایی و حل مسائل و نیازهای استان خبر داد.
به گزارش خبرنگار مهر، سید سعیدرضا منتظر ظهر یکشنبه در گفتگو با خبرنگاران با تشریح رویکرد جدید بنیاد ملی نخبگان در زمینه نقش‌آفرینی استعدادهای برتر اظهار کرد: سیاست بنیاد در دوره جدید بر افزایش کیفیت و ضریب اثرگذاری فعالیت‌های نخبگانی متمرکز شده و تلاش می‌شود ارتباط میان دانشگاه، نخبگان، دستگاه‌های اجرایی و بخش صنعت به شکل منسجم‌تری برقرار شود.
وی با بیان اینکه نخبه‌پروری از دوران دانش‌آموزی آغاز می‌شود، افزود: دانشگاه نقطه آغاز فرآیند شناسایی استعدادهای برتر نیست و بخش مهمی از این مسیر از دوره دانش‌آموزی و در ساختار آموزش و پرورش شکل می‌گیرد و استعدادهای شناسایی شده پس از رشد و پرورش اولیه به دانشگاه راه پیدا می‌کنند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: پس از ورود استعدادهای برتر به دانشگاه، زمینه رشد علمی آنان باید با هدایت استادان راهبر فراهم شود تا دانشجویان علاوه بر فراگیری دانش تخصصی، مهارت پژوهش و حل مسئله را نیز بیاموزند.
منتظر تصریح کرد: بنیاد نخبگان و بنیاد علم تلاش می‌کنند میان ظرفیت علمی شکل گرفته در دانشگاه‌ها و مسائل واقعی کشور یک حلقه ارتباطی ایجاد کنند تا مشکلات دستگاه‌های اجرایی، شهرک‌های صنعتی و شرکت‌های دانش‌بنیان به موضوع فعالیت نخبگان تبدیل شود و این نیروهای توانمند بتوانند در حل مسائل موجود نقش‌آفرینی کنند.
وی با اشاره به تغییر پارادایم در فعالیت‌های علمی و نخبگانی گفت: مسیر فعالیت‌های دانشگاهی و نخبگانی باید از دانش‌بنیان شدن به سمت فناوربنیان و در مرحله بعد قدرت‌بنیان شدن حرکت کند و منظور از قدرت در این رویکرد، ایجاد قابلیت، خلاقیت، استمرار، ارزش افزوده و درآمد پایدار برای کشور است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم افزود: شرایط ژئوپلیتیکی کشور ایجاب می‌کند ایران در حوزه علم و فناوری به جایگاهی برسد که امکان حذف آن از زنجیره جهانی وجود نداشته باشد و نتوانند با تحریم و محدودیت، مسیر پیشرفت علمی و فناوری کشور را متوقف کنند.
منتظر ادامه داد: فعالیت‌های علمی باید به ایجاد قابلیت و استمرار در کشور منجر شود و این استمرار نیز باید ارزش افزوده و درآمد پایدار ایجاد کند تا علم و فناوری بتواند ضریب اثرگذاری، امنیت و توانمندی کشور را افزایش دهد.
وی دو محور اصلی این مسیر را مأموریت‌محور کردن دانشگاه‌ها و حرکت به سمت آینده‌محوری عنوان کرد و گفت: دانشگاه‌ها باید علاوه بر تربیت نیروی انسانی، در حل مسائل جامعه و کشور نیز نقش مستقیم داشته باشند و در بخش آینده‌محوری نیز حرکت در مرزهای دانش و ورود به علوم و فناوری‌های جدید مورد توجه قرار گیرد.
مأموریت‌های علمی دانشگاه‌ها تعریف شد
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به تدوین نظام مسائل استان قم اظهار کرد: مسائل استان با استفاده از مطالعات و اطلاعات موجود شناسایی و پس از دسته‌بندی، در قالب ۹ محور مأموریت علمی تنظیم شده است.
منتظر افزود: حکمرانی، سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری نخستین محور این مأموریت‌هاست و صنعت و فناوری، اقتصاد، اشتغال و معیشت، جامعه، مهاجرت و آسیب‌های اجتماعی، خانواده، زنان و جمعیت، سلامت و کیفیت زندگی، دین، فرهنگ و هویت، دیپلماسی با کشورهای همسایه و جهان اسلام و تعلیم و تربیت نیز دیگر محورهای تعیین شده هستند.
وی ادامه داد: در تدوین این نظام مسائل، ظرفیت دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی، دانشکده‌ها و نیروهای انسانی متخصص مورد بررسی قرار گرفته و برای هر محور، ریزمسائل، ظرفیت دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌هایی که می‌توانند در حل مسئله نقش داشته باشند نیز مشخص شده است.
منتظر با بیان اینکه هدف نهایی، نتیجه‌محور شدن فعالیت‌های علمی است، گفت: در این طرح تلاش شده از مرحله شناسایی مسئله تا رسیدن به محصول و نتیجه نهایی، یک زنجیره مشخص تعریف شود تا فعالیت دانشگاهی و پژوهشی بتواند خروجی ملموسی برای استان و کشور داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: این طرح در مرحله پایش اولیه قرار دارد و پس از بررسی و اعمال نظر مسئولان، تلاش می‌شود به صورت مکتوب و همراه با برنامه‌ها، مسائل، ظرفیت دانشکده‌ها و افراد اثرگذار به دانشگاه‌های استان ابلاغ شود تا مأموریت علمی دانشگاه‌ها در حل مسائل مشخص‌تر شود.
دانشگاه‌ها مسئله‌محورتر می‌شوند
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با تأکید بر ضرورت افزایش بهره‌وری فعالیت‌های دانشگاهی و نخبگانی اظهار کرد: دانشگاه‌های بزرگ کشور نباید صرفاً به عنوان مراکز تربیت نیروی انسانی شناخته شوند بلکه پژوهش‌ها و فعالیت‌های علمی آنها باید در کنار تربیت نیروی متخصص، به حل مسائل استان و کشور نیز کمک کند.
منتظر افزود: برای حرکت در مسیر آینده‌محوری، موضوعاتی که می‌تواند بر آینده استان و کشور اثرگذار باشد مورد توجه قرار گرفته و با رایزنی با دستگاه‌های مسئول، موضوع افزایش بهره‌وری به عنوان یکی از دغدغه‌های مهم در دستور کار قرار گرفته است.
وی از شکل‌گیری سه هیئت اندیشه‌ورز خبر داد و گفت: بخشی از این هیئت‌ها در حوزه‌های مشخص تشکیل شده و موضوعاتی مانند اتباع و ارتباط میان اندیشه و صنعت در این چارچوب دنبال می‌شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: این هیئت‌ها از نخبگان دانشگاهی، افراد صاحب تجربه و نمایندگان دستگاه‌های مرتبط تشکیل می‌شوند تا مسائل واقعی شناسایی و برای آنها راهکارهای علمی و عملی ارائه شود.
منتظر با اشاره به برنامه‌های بنیاد در حوزه امنیت غذایی گفت: در این زمینه نیز تلاش شده متخصصان و نخبگان از دانشگاه‌های مختلف در کنار ظرفیت‌های موجود قرار گیرند تا ارتباط میان دانشگاه و مسائل کشاورزی، صنعت و مجموعه‌های مرتبط تقویت شود.
هسته‌های مسئله‌محور تقویت می‌شوند
وی با اشاره به طرح‌های جدید بنیاد نخبگان گفت: هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی یکی از برنامه‌هایی است که با هدف همزمان تربیت نخبه و حل مسئله شکل گرفته است.
منتظر افزود: در سال گذشته حدود پنج هسته مسئله‌محور دانشجویی با حضور دانشجویان و زیر نظر استاد راهبر تشکیل شد و در این هسته‌ها تعدادی از استعدادهای برتر روی یک مسئله مشخص کار می‌کنند تا ضمن طی مسیر پژوهشی، نتیجه فعالیت آنان بتواند به حل مشکل مورد نظر کمک کند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: این الگو به صورت همزمان دو هدف را دنبال می‌کند که یکی تربیت و توانمندسازی نیروی نخبه زیر نظر استاد راهبر و دیگری حرکت به سمت حل یک مسئله واقعی است.
وی اظهار کرد: طرح‌های مسئله‌محور در دو قالب تقاضامحور و اولویت‌محور دنبال می‌شوند که در طرح‌های تقاضامحور، دستگاه متقاضی باید بخشی از آورده و منابع مورد نیاز را تأمین کند و در طرح‌های اولویت‌محور، موضوعات مهم و تعیین‌شده در اولویت‌های علمی و فناوری کشور مبنا قرار می‌گیرد.
منتظر با اشاره به ظرفیت‌های ایجاد شده در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی و علوم شناختی گفت: این اولویت‌ها در سطح ملی تعریف شده و بنیاد نخبگان نیز طرح‌های مرتبط را بر اساس چارچوب‌ها و ظرفیت‌های موجود دنبال می‌کند.
وی طرح شهید مصباح را یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود استعدادهای برتر به بنیاد نخبگان دانست و افزود: در این طرح استعدادهای برتر دوره کارشناسی بر اساس مجموعه‌ای از شاخص‌های علمی، پژوهشی و فرهنگی شناسایی و پس از ارزیابی و کسب امتیازات لازم، برای بهره‌مندی از حمایت‌های بنیاد معرفی می‌شوند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: حمایت‌های بنیاد در این بخش شامل موضوعات بیمه‌ای، تسهیلات مسکن، برنامه‌های دانش‌افزایی و تحصیلات تکمیلی و همچنین فعالیت‌های هویت‌افزایی است که با هدف رشد علمی و فرهنگی استعدادهای برتر انجام می‌شود.
منتظر با بیان اینکه رویکرد جدید بنیاد بر کیفیت‌گرایی استوار شده است، گفت: صرف افزایش تعداد طرح‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان یا افراد مورد حمایت هدف نهایی نیست و آنچه اهمیت دارد ایجاد قابلیت، ارزش افزوده، استمرار و قدرت اثرگذاری برای کشور است.
وی افزود: بر همین اساس ممکن است افزایش تعداد شرکت‌ها یا طرح‌ها مطلوب باشد اما اولویت بنیاد حمایت از مجموعه‌هایی است که بتوانند اثرگذاری بیشتری ایجاد کنند و برای کشور قابلیت و قدرت پایدار به همراه داشته باشند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم همچنین از اجرای طرح آموزشیار و پژوهشیار خبر داد و گفت: این طرح برای حمایت از دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی طراحی شده و آموزشیار برای دانشجویان سال اول و دوم دوره دکتری و پژوهشیار برای دانشجویان سال سوم و چهارم دکتری در نظر گرفته شده است.
حمایت از پژوهشگران دکتری افزایش می‌یابد
منتظر اظهار کرد: حمایت مالی این طرح در سال گذشته حدود ۲۰ میلیون تومان بود و امسال بر اساس برنامه‌های بنیاد و ستاد علمی، رقم حمایت به ۲۵ میلیون تومان افزایش یافته است و البته بهره‌مندی از این حمایت‌ها منوط به برخورداری از شرایط و شاخص‌های تعیین شده است.
وی ادامه داد: سخت‌گیری در این طرح‌ها به دلیل رویکرد کیفیت‌گرای بنیاد است تا حمایت‌ها به افرادی اختصاص پیدا کند که بتوانند در ارتقای علمی و افزایش ضریب اثرگذاری کشور نقش داشته باشند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به طرح شهید صیاد شیرازی گفت: این طرح یکی از مسیرهای جایگزینی خدمت مقدس سربازی برای استعدادهای برتر است و بنیاد بر اساس شاخص‌های علمی، افراد واجد شرایط را معرفی می‌کند و فرآیند نهایی در ساختار نیروهای مسلح انجام می‌شود.
منتظر افزود: در سال گذشته حدود چهار هزار سهمیه در سطح کشور برای این طرح وجود داشت و سهمیه قم نیز در این چارچوب دنبال شد و تعدادی از نخبگان استان برای بهره‌مندی از این ظرفیت معرفی شدند.
وی همچنین از اختصاص سهمیه برای طرح هسته‌های مسئله‌محور استادمحور خبر داد و گفت: قم در این بخش یک سهمیه اولویت‌محور دریافت کرده و تلاش می‌شود مسئله‌ای مهم و اولویت‌دار از مسائل استان در قالب این طرح دنبال شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم سقف اعتبار طرح‌های اولویت‌محور استادمحور را حدود سه میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: این اعتبار برای طرح‌هایی در سطوح بالای آمادگی فناوری در نظر گرفته شده و اختصاص آن به کیفیت و امتیاز طرح بستگی دارد.
منتظر ادامه داد: سه طرح تقاضامحور نیز در دستور کار قرار گرفته است که در این نوع طرح‌ها دستگاه اجرایی یا مجموعه متقاضی باید مسئله و آورده مشخص داشته باشد تا بنیاد نیز متناسب با چارچوب طرح از آن حمایت کند.
وی با اشاره به ظرفیت کمیسیون برنامه‌ریزی استان گفت: پیشنهاد شده است از ظرفیت پژوهشی بنیاد نخبگان در کنار منابع پژوهشی دستگاه‌های اجرایی استفاده شود تا مسائل اولویت‌دار استان با مشارکت دستگاه متقاضی و ظرفیت نخبگان دنبال شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم افزود: موضوعاتی که قرار است در این قالب دنبال شوند باید از اهمیت و اثرگذاری بالایی برخوردار باشند و مسائلی مانند انرژی و افزایش بهره‌وری که در اولویت‌های استان و کشور قرار دارند، می‌توانند در این چارچوب مورد توجه قرار گیرند.
منتظر تأکید کرد: هدف این است که منابع محدود بنیاد برای موضوعاتی هزینه شود که بتواند اثرگذاری بیشتری در حل مسائل اساسی استان ایجاد کند و به همین دلیل اولویت‌بندی مسائل اهمیت ویژه‌ای دارد.
جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی توسعه می‌یابد
وی جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی را یکی از ظرفیت‌های مهم بنیاد دانست و گفت: دوره جدید این فرآیند نیز در پایان سال جاری فراخوان خواهد شد و در دوره قبلی حدود دو هزار کد استخدامی در سطح کشور برای جذب استعدادهای برتر اختصاص پیدا کرده بود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: جذب افراد صرفاً بر اساس ثبت‌نام انجام نمی‌شود و متقاضیان باید مراحل ارزیابی علمی، عمومی و فرهنگی را طی کنند تا مشخص شود توانمندی و روحیه آنان با جایگاهی که قرار است در آن فعالیت کنند، تناسب دارد.
منتظر با اشاره به تجربه قم در این زمینه افزود: در فراخوان قبلی حدود ۳۰ نفر از استعدادهای برتر برای فعالیت در دستگاه‌های اجرایی استان جذب شدند که در میان آنها نیروهایی برای آموزش و پرورش، شرکت آب و فاضلاب و دانشگاه علوم پزشکی نیز وجود داشتند.
وی گفت: دستگاه‌های اجرایی برای استفاده از این ظرفیت باید نیاز خود را اعلام کنند و از طریق ساختارهای مربوطه، درخواست جذب استعدادهای برتر را به سازمان اداری و استخدامی ارائه دهند و عنوان این فرآیند نیز جذب استعدادهای برتر در دستگاه‌های اجرایی است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم اظهار کرد: حضور نیروی نخبه در دستگاه اجرایی می‌تواند با تکیه بر توان علمی، خلاقیت و نگاه مسئله‌محور به افزایش اثرگذاری آن مجموعه کمک کند و نمونه‌هایی وجود داشته که طرح‌های ارائه شده توسط نیروهای جذب شده به سطح ملی رسیده است.
جذب نخبگان در دانشگاه‌ها پیگیری می‌شود
منتظر یکی دیگر از مسیرهای فعالیت بنیاد را جذب استعدادهای برتر به عنوان عضو هیئت علمی عنوان کرد و افزود: این فرآیند با عنوان طرح جهت دنبال می‌شود و فراخوان آن به صورت دوره‌ای انجام می‌گیرد.
وی ادامه داد: در این طرح، افراد واجد شرایط در مقطع دکتری می‌توانند برای جذب به عنوان عضو هیئت علمی اقدام کنند و سهمیه مربوط به این افراد سهمیه‌ای افزوده بر سهمیه عادی دانشگاه است که به گروه و دانشگاه اختصاص پیدا می‌کند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم گفت: در سال گذشته حدود پنج تا شش مورد جذب هیئت علمی از مسیر استعدادهای برتر در استان انجام شد و تلاش می‌کنیم این ظرفیت در سال جاری افزایش پیدا کند و به ویژه در حوزه علوم پزشکی نیز زمینه جذب بیشتری فراهم شود.
منتظر با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت علمی نخبگان ایرانی خارج از کشور افزود: رایزنی‌هایی برای بازگشت برخی نخبگان خارج از کشور و استفاده از ظرفیت آنان در دانشگاه‌ها انجام شده است تا این نیروها بتوانند دانش و تجربه خود را در اختیار مراکز علمی استان و کشور قرار دهند.
وی اظهار کرد: بر اساس آمار اعلام شده، حدود ۲۲۰ نفر از نخبگان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های برتر جهان برای بازگشت به کشور اعلام آمادگی کرده‌اند و تسریع در فرآیندهای علمی و اداری می‌تواند زمینه استفاده سریع‌تر از ظرفیت آنان را فراهم کند.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم با اشاره به موضوع مهاجرت نخبگان گفت: یکی از رویکردهای بنیاد در این حوزه، فراهم کردن زمینه بازگشت نخبگانی است که از کشور خارج شده‌اند تا ظرفیت علمی آنان دوباره در خدمت کشور قرار گیرد.
منتظر افزود: آمار رسمی بنیاد نشان می‌دهد حدود ۸۱ درصد از مردان و ۸۲ درصد از زنان برگزیده کنکور و المپیادها پس از فارغ‌التحصیلی همچنان در داخل کشور فعالیت دارند و دانش و توانمندی آنان در مسیر توسعه کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی همچنین به برنامه همیار صنعت اشاره کرد و گفت: این طرح در استان فعال شده و هدف آن استفاده از ظرفیت نخبگان برای شناسایی و حل مسائل شرکت‌ها و دستگاه‌های مختلف است تا ارتباط میان دانشگاه و بخش‌های اجرایی و صنعتی تقویت شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم خاطرنشان کرد: مجموعه این طرح‌ها با هدف تکمیل زنجیره نیروی انسانی، مسئله و دستگاه دنبال می‌شود و بنیاد تلاش دارد با استفاده از ظرفیت طرح‌های پژوهشی، هیئت‌های اندیشه‌ورز، هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی و استادمحور و برنامه‌های حمایت از دانشجویان و نخبگان، این ارتباط را تقویت کند.
قم پیشگام تأمین مسکن نخبگان شد
منتظر با اشاره به برنامه تأمین مسکن نخبگان اظهار کرد: قم از استان‌های پیشرو در اجرای این برنامه بوده و تعاونی مسکن نخبگان استان با مشارکت حدود ۲۰۰ نفر از نخبگان و استعدادهای برتر تشکیل شده است.
وی افزود: حدود ۱۹۶ تا ۱۹۷ نفر از متقاضیان واجد شرایط احراز مسکن نخبگان در استان شناخته شده‌اند و شرایط ثبت‌نام آنان از سوی وزارت راه و شهرسازی اعلام شده است.
رئیس بنیاد نخبگان استان قم ادامه داد: برای تأمین مسکن این افراد، استفاده از ظرفیت زمین‌های دولتی و تعاونی مسکن تشکیل شده در استان در حال پیگیری است و رایزنی‌های لازم برای ورود به مرحله تخصیص زمین و تعیین شرایط اجرایی انجام می‌شود.
منتظر با اشاره به روند شکل‌گیری تعاونی مسکن نخبگان قم گفت: تشکیل این تعاونی حاصل پیگیری مستمر مجموعه بنیاد نخبگان استان بوده و اکنون برخی استان‌های دیگر نیز درباره فرآیند تشکیل تعاونی و تجربه قم در این زمینه پیگیر موضوع هستند.
وی تأکید کرد: مجموعه برنامه‌های بنیاد در استان با هدف ایجاد یک زنجیره منسجم از شناسایی و پرورش استعدادهای برتر تا ورود آنان به دانشگاه، هدایت پژوهشی، حل مسائل واقعی، جذب در دستگاه‌های اجرایی و دانشگاه‌ها و فراهم کردن زمینه ماندگاری و اثرگذاری آنان دنبال می‌شود.