رئیس حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان: ادامه فشار بر شیعیان مقاومت را گسترش می‌دهد

عصر قم - محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، با انتقاد از سیاست‌های طالبان در قبال شیعیان و هزاره‌ها هشدار داد که ادامه فشار بر این جامعه می‌تواند شکاف‌های قومی و مذهبی را عمیق‌تر کند و بخشی از مردم را به سمت مقاومت سوق دهد. او همچنین تأکید کرد اقدامات اخیر علیه نهادهای شیعی را نمی‌توان صرفاً تصمیم یک وزیر دانست.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، در گفت‌وگویی درباره وضعیت شیعیان و هزاره‌ها پس از پنج سال حاکمیت طالبان، از افزایش محدودیت‌ها علیه مراکز مذهبی، آموزشی و رسانه‌ای وابسته به این جامعه انتقاد کرد.
او گفت طالبان در سال‌های نخست بازگشت به قدرت تلاش داشت تصویری متفاوت از دوره نخست حاکمیت خود ارائه کند، اما به باور او، سیاست این گروه در قبال زنان، جریان‌های سیاسی، اقوام و اقلیت‌های مذهبی به‌تدریج آشکارتر شده است.
محقق گفت: «طالبان می‌خواهد حکومتی مطابق عقیده، دیدگاه و قرائت مذهبی خودشان ایجاد کند» و افزود که از نگاه او، مسئله تنها به مذهب شیعه محدود نمی‌شود و قرائت‌های متفاوت در میان اهل سنت نیز با محدودیت روبه‌رو هستند.
اظهارات او در شرایطی مطرح می‌شود که طی هفته‌های اخیر چند مرکز مهم مرتبط با جامعه شیعه با تعطیلی یا محدودیت مواجه شده‌اند. حوزه علمیه خاتم‌النبیین در کابل تخلیه شد و شماری از استادان و طلاب آن نیز بازداشت شدند. مجوز دانشگاه خاتم‌النبیین نیز بعدتر لغو شد و فعالیت پردیس‌های کابل و غزنی آن متوقف شد. مرکز شیعی خاتم‌الانبیا نیز در غرب کابل بسته شده است.
فعالیت تلویزیون تمدن نیز پیش‌تر متوقف شده بود. وزارت دادگستری طالبان اعلام کرده بود این رسانه، حوزه و دانشگاه خاتم‌النبیین را وابسته به حزب منحل‌شده حرکت اسلامی افغانستان می‌داند و ساختمان‌های آنها را واقع در زمین دولتی معرفی کرده است. مسئولان این مجموعه‌ها این ادعاها را رد کرده و گفته‌اند برای مالکیت و فعالیت خود اسناد قانونی در اختیار دارند.
«تصمیم یک وزیر نیست»
محقق در بخش دیگری از سخنان خود، این دیدگاه را که اقدامات اخیر صرفاً ناشی از تصمیم‌های عبدالحکیم شرعی، وزیر دادگستری طالبان، است رد کرد.
او گفت: «یک وزیر نمی‌تواند مستقل از کل حکومت، یک استراتژی کلان را طراحی و عملی کند. این استراتژی مربوط به خود طالبان است.»
به گفته محقق، اگر مقام‌های دیگر حکومت طالبان با اقدامات وزیر دادگستری موافق نیستند اما نمی‌توانند مانع آنها شوند، باز هم نمی‌توان مسئولیت این سیاست‌ها را صرفاً متوجه یک وزارتخانه دانست.
او همچنین به مناقشات مربوط به برخی شهرک‌ها و املاک در مناطق هزاره‌نشین اشاره کرد و گفت از نگاه او، دامنه فشارها از نهادهای مذهبی و آموزشی فراتر رفته و به مسئله مالکیت زمین و محل سکونت مردم نیز رسیده است.
وزارت دادگستری طالبان در مقابل می‌گوید رسیدگی به پرونده زمین‌هایی که دولتی یا تصرف‌شده تشخیص داده می‌شوند، در چارچوب کمیسیون و دادگاه ویژه رسیدگی به زمین‌های دولتی انجام می‌شود و اجرای احکام این دادگاه را وظیفه قانونی خود می‌داند.
ادعای محقق درباره احتمال نقش آمریکا
محقق در بخش دیگری از گفت‌وگو احتمال داد افزایش فشار بر شیعیان ممکن است با ملاحظات منطقه‌ای و روابط طالبان با آمریکا نیز ارتباط داشته باشد، اما برای این ادعا سندی ارائه نکرد.
او گفت: «شاید امریکا فشار آورده باشد».
محقق این احتمال را با این برداشت مرتبط دانست که برخی بازیگران خارجی، جامعه شیعه افغانستان را نزدیک به ایران تلقی می‌کنند.
شواهد علنی معتبری که نشان دهد دولت آمریکا از طالبان خواسته باشد محدودیت علیه شیعیان افغانستان را افزایش دهد، در دست نیست. محقق نیز در ادامه احتمال دیگری را مطرح کرد و گفت ممکن است اقدامات اخیر مستقیماً از دیدگاه مذهبی و ساختار فکری طالبان ناشی شده باشد.
در همین زمینه، گزارش سال ۲۰۲۶ آژانس اتحادیه اروپا برای پناهندگی نشان می‌دهد فقه جعفری از ساختار قضایی تحت کنترل طالبان و همچنین از برنامه‌های آموزشی مدارس و دانشگاه‌ها کنار گذاشته شده و در مواردی فقه حنفی جایگزین آن شده است. این گزارش همچنین از دستور جمع‌آوری برخی کتاب‌ها و منابع مرتبط با تشیع از مراکز آموزشی و کتابخانه‌ها خبر داده است.
انتقاد از سیاست ایران
رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان در ادامه از رویکرد جمهوری اسلامی ایران در برابر طالبان نیز انتقاد کرد و این پرسش را مطرح کرد که چرا تهران با وجود روابط گسترده سیاسی و اقتصادی با حکومت طالبان، نتوانسته یا نخواسته است از نفوذ خود برای جلوگیری از فشار بر شیعیان استفاده کند.
او احتمال داد مقام‌های ایرانی نیز نسبت به وضعیت شیعیان افغانستان ناراضی باشند، اما به دلیل ملاحظات مربوط به منافع ملی و شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی، امکان اعمال فشار جدی بر طالبان را محدود ببینند.
محقق همچنین وابسته دانستن جامعه شیعه افغانستان به ایران را رد کرد و گفت شیعیان افغانستان دارای پیشینه تاریخی، مذهبی و اجتماعی مستقل هستند و نباید روابط مذهبی آنان با مراکز شیعی خارج از کشور به مبنایی برای فشار سیاسی تبدیل شود.
هشدار درباره افزایش شکاف‌های قومی و مذهبی
محقق در بخش دیگری از سخنانش هشدار داد که ادامه روند کنونی ممکن است به افزایش فاصله میان طالبان و بخش‌های مختلف جامعه افغانستان منجر شود.
او گفت این مسئله از نگاه او تنها به هزاره‌ها و شیعیان محدود نیست و تاجیک‌ها، ازبک‌ها و حتی پشتون‌هایی که با قرائت سیاسی و مذهبی طالبان موافق نیستند نیز می‌توانند در معرض حذف یا حاشیه‌نشینی قرار گیرند.
محقق یادآور شد که هزاره‌ها و شیعیان در دوره جمهوری توانسته بودند در عرصه‌های سیاسی، رسانه‌ای، دانشگاهی و مذهبی نهادهای متعددی ایجاد کنند و بخشی از ساختار حکومتی نیز در اختیار نمایندگان این جامعه قرار گرفته بود.
به گفته او، بخش قابل توجهی از این دستاوردها پس از بازگشت طالبان از میان رفته یا با محدودیت جدی مواجه شده است.
«به تنگ آمد، به جنگ آمد»
رهبر حزب وحدت اسلامی در پاسخ به این پرسش که ادامه فشارها چه پیامدی می‌تواند برای جامعه هزاره و شیعه داشته باشد، احتمال افزایش گرایش به مقاومت را مطرح کرد.
او گفت بسیاری از هزاره‌ها تاکنون امیدوار بوده‌اند مشکلات از مسیر گفت‌وگو و راهکارهای مسالمت‌آمیز حل شود، اما اگر این تصور شکل بگیرد که مسیرهای سیاسی و مدنی نتیجه‌ای ندارد، ممکن است بخشی از جامعه به گزینه‌های دیگری روی آورد.
محقق در پایان گفت: «یک ضرب‌المثل داریم که به تنگ آمد، به جنگ آمد.»
این سخنان در شرایطی مطرح می‌شود که بسته‌شدن پی‌درپی شماری از مراکز شیعی طی هفته‌های اخیر، نگرانی‌ها درباره آینده فعالیت‌های مذهبی، آموزشی و رسانه‌ای این جامعه را افزایش داده است. در مقابل، مقام‌های طالبان در مواردی این اقدامات را به اختلافات مالکیتی، مقررات اداری یا ارتباط نهادها با احزاب سیاسی نسبت داده‌اند و برداشت مبنی بر وجود یک سیاست رسمی برای هدف قرار دادن شیعیان را نپذیرفته‌اند.
.......................................
پایان پیام/