عصر قم - حضرت آیتالله سبحانی در پیامی به سومین اجلاسیه مدیران مجمع عالی حکمت اسلامی، عقل و خرد را مهمترین امتیاز انسان نسبت به سایر موجودات خواند و بهرهگیری از ابزارهای عقلی و فلسفی را برای فهم دقیق آیات قرآن و معارف اسلامی ضروری دانست.
به گزارش سرویس سیاسی خبرگزاری رسا ، حضرت آیتالله جعفر سبحانی، پنجشنبه دوم مهر در پیام تصویری به سومین اجلاسیه مدیران مجمع عالی حکمت اسلامی که به صورت کشوری در تبریز برگزار شد، «عقل و خرد» را مهمترین امتیاز انسان نسبت به دیگر موجودات دانست و گفت: اگر عقل و خرد از انسان گرفته شود، تفاوت اساسی او با سایر جانداران از میان میرود.
وی اظهار کرد: تکریم انسان در قرآن کریم نیز با توجه به همین ویژگیهای انسانی و برخورداری او از عقل و خرد مورد توجه قرار گرفته است و خداوند با اعطای این ظرفیت، جایگاه ویژهای برای انسان قرار داده است.
حضرت آیتالله سبحانی افزود: مقصود از تعلیم اسماء تنها آموزش الفاظ و نامها نیست، بلکه انسان با این تعلیم، به شناخت حقایق اشیا دست پیدا میکند و از این طریق به مقام علمی و معرفتی ویژهای میرسد.
این مرجع تقلید با تشریح جایگاه حکمت الهی گفت: فلسفه الهی موضوعی جزئی را بررسی نمیکند، بلکه موضوع آن «هستی» است و همه موجودات، اعم از ممکن و واجب، در قلمرو بحث آن قرار میگیرند؛ از این رو، شرافت هر علم به شرافت موضوع آن بستگی دارد و هرچه موضوع علمی گستردهتر و مهمتر باشد، جایگاه آن علم نیز والاتر خواهد بود.
وی با انتقاد از دیدگاهی که عقل را از ورود به مباحث فلسفی و کلامی منع میکند، مطرح کرد: اگر عقل از این مباحث کنار گذاشته شود، چگونگی تفسیر بسیاری از آیات قرآن درباره صفات و افعال الهی با پرسشهای جدی مواجه میشود؛ بنابراین باید این آیات با استفاده از ابزارهای علمی، عقلی و فلسفی تفسیر شوند.
استاد برجسته درس خارج حوزه علمیه قم ادامه داد: در برخی آیات قرآن از نزدیکی خداوند به انسان سخن گفته شده است، در حالی که خداوند جسم و دارای مکان نیست. بنابراین این تعابیر نمیتواند به معنای حلول یا حضور جسمانی خداوند باشد و برای فهم صحیح آنها باید از مباحث عقلی و کلامی بهره گرفت.
حضرت آیت الله سبحانی با اشاره به نهجالبلاغه گفت: خطبه نخست نهجالبلاغه سرشار از مباحث فلسفی و کلامی درباره شناخت خداوند و صفات اوست. در این مباحث، صفاتی مانند علم و قدرت برای خداوند اثبات میشود، اما این صفات به معنای ترکیب در ذات الهی نیستند و تبیین آنها نیازمند مباحث دقیق فلسفی و کلامی است.
وی تأکید کرد: یکی از افتخارات شیعه و عالمان شیعه از گذشته تا امروز، پرداختن به مباحث عقلی، فلسفی و کلامی بوده است. این مباحث نباید صرفاً در چارچوب یک مکتب فلسفی خاص محدود شود، بلکه باید با استفاده از ظرفیت عقل و معارف اسلامی مورد بررسی قرار گیرد.