عصر قم - پژوهشی پدیدارشناسانه با بررسی آموزهها و سیره عملی حضرت فاطمه زهرا(س)، پنج مؤلفه رهبری اسلامی شامل رهبری توحیدی، عدالتمحوری، مسئولیتپذیری اخلاقی، سادهزیستی و تربیتمحوری را به عنوان چارچوبی برای مدیریت سازمانی تبیین کرده است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، پژوهشی با عنوان «طراحی مدل مدیریت اسلامی مبتنی بر آموزههای حضرت زهرا(س): پژوهشی پدیدارشناسانه با رویکرد تحلیل مضمون» به بررسی ابعاد و مؤلفههای بنیادین مدیریت و رهبری اسلامی با الهام از آموزهها و سیره عملی حضرت فاطمه زهرا(سلاماللهعلیها) پرداخته است .
این مقاله پژوهشی با هدف کشف و تبیین ابعاد و مؤلفههای یک مدل بومی برای رهبری اخلاقی و سازمانی، با توجه به چالشهای اخلاقی و بحران معنا در سازمانهای امروزی و ناکارآمدی برخی مدلهای وارداتی در شرایط بحران انجام شده است .
پژوهشگران در این مطالعه تلاش کردهاند با رعایت جانب احتیاط در تعمیم ویژگیهای معصوم(ع)، از مفاهیم ارزشی موجود در سیره فاطمی، الگویی مفهومی و ساختاریافته برای هدایت سازمانها در شرایط پیچیده کنونی ارائه کنند .
استفاده از روش پدیدارشناسی و تحلیل مضمون
این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از راهبرد پدیدارشناسی توصیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. دادههای پژوهش از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی در حوزه رهبری اسلامی و مطالعات فاطمی در کشور عراق گردآوری شده است .
نمونهگیری به صورت هدفمند انجام شده و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته است. دادههای متنی نیز با استفاده از نرمافزار مکس.کیودا و طی فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل قرار گرفتهاند .
شناسایی پنج مؤلفه اصلی رهبری اسلامی فاطمی
یافتههای پژوهش به شناسایی پنج مؤلفه اصلی برای مدل رهبری اسلامی فاطمی منجر شده است که عبارتاند از : رهبری راهبردی توحیدی و الهی، عدالتمحوری اجتماعی و سازمانی، مسئولیتپذیری و پاسخگویی اخلاقی فراتر از الزامات قانونی، سادهزیستی و مدیریت بحران مبتنی بر زهد و تربیتمحوری و تعالی فرهنگی .
بر اساس یافتههای این مطالعه، در این ساختار منسجم، رهبری توحیدی به عنوان هسته مرکزی و جهتدهنده فعالیتها و تربیتمحوری به عنوان هدف غایی در نظر گرفته شده است .
ارائه چارچوبی برای رهبری مبتنی بر آموزههای فاطمی
پژوهشگران در نتیجهگیری مقاله بیان کردهاند که مدل مفهومی پنجبعدی ارائهشده میتواند چارچوبی نظری برای درک و پیادهسازی سبک رهبری مبتنی بر آموزههای فاطمی فراهم کند .
بر اساس این پژوهش، رهبری فاطمی به عنوان یک نظام ارزشی، با استخراج اصول جهانشمول از آموزههای فاطمی و بدون همسانسازی مدیران با معصوم، بر ایجاد فرهنگی مبتنی بر مسئولیتپذیری تأکید دارد و قابلیت بهکارگیری در شرایط بحران سازمانی را داراست .