عصر قم - کتاب «امام باقر(ع): شناختنامه» تألیف حجتالاسلام حسین مرادینسب، پژوهشی جامع درباره ابعاد مختلف شخصیت و سیره پنجمین امام شیعیان است که با رویکردی تاریخی، حدیثی و بینرشتهای به بررسی زندگی حضرت امام محمد باقر(ع) میپردازد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، کتاب «امام باقر(ع): شناختنامه» تألیف حجتالاسلام حسین مرادینسب، پژوهشی جامع درباره ابعاد مختلف شخصیت و سیره پنجمین امام شیعیان است که با رویکردی تاریخی، حدیثی و بینرشتهای به بررسی زندگی حضرت امام محمد باقر(ع) میپردازد.
این اثر در چارچوب طرح کلان پژوهشگاه حوزه و دانشگاه برای تدوین تاریخ و سیره جامع دوازده امام معصوم(ع) شکل گرفته و تلاش دارد با گردآوری و تحلیل مجموعهای از دادههای تاریخی، حدیثی، تفسیری، رجالی، انساب و زیارات، تصویری جامع از شخصیت و سیره امام باقر(ع) ارائه دهد.
نویسنده در تدوین این کتاب از منابع متقدم و متأخر شیعه و اهلسنت و همچنین پژوهشهای معاصر بهره گرفته و در کنار بررسی منابع اسلامی، دیدگاهها و ارزیابیهای مستشرقان و خاورشناسان درباره شخصیت علمی و جایگاه امام باقر(ع) را نیز مورد توجه قرار داده است.
ساختار کتاب در چهار فصل «کلیات»، «شناختنامه امام باقر(ع)»، «ویژگیهای شخصیتی امام باقر(ع)» و «امامت و جایگاه امام باقر(ع)» سامان یافته است.
در فصل نخست، مباحثی همچون ضرورت و اهمیت مطالعه سیره اهلبیت(ع)، اهداف و روششناسی پژوهش و گونهشناسی منابع مربوط به تاریخ و سیره ائمه(ع) بررسی شده است.
فصل دوم به شناختنامه امام باقر(ع) اختصاص دارد و موضوعاتی مانند ولادت، نسب، کنیهها، القاب و اوصاف، شمایل، آداب ولادت و حاکمان اموی معاصر حضرت را دربرمیگیرد. در ادامه، خاندان و وابستگان امام، والدین، همسران، فرزندان و نوادگان، برادران، موالیان و اصحاب مرد و زن آن حضرت معرفی و بررسی شدهاند.
در فصل سوم، ویژگیهای شخصیتی و سیره امام باقر(ع) مورد توجه قرار گرفته و مباحثی همچون آیندهنگری رسول خدا(ص)، ارتباط حضرت با واقعه کربلا، تربیت شاگردان، پایهگذاری و گسترش علوم، مناظرات علمی، احادیث، مواجهه با حاکمان و وصایا و شهادت امام بررسی شده است. بخشی از این فصل نیز به روایات زیارتی و سفارشهای امام باقر(ع) درباره زیارت اهلبیت(ع) و زیارتنامه آن حضرت اختصاص دارد.
فصل چهارم کتاب به امامت و جایگاه امام باقر(ع) میپردازد. نشانهها و نصوص امامت، انتقال ودایع امامت، معجزات و کرامات، گستره دانش الهی و لدنی حضرت، فضایل عبادی و مکارم اخلاقی و همچنین سیره اجتماعی امام از جمله مباحث این فصل است. در بخش دیگری از این فصل، جایگاه و مرجعیت علمی امام باقر(ع) از منظر پیامبر اکرم(ص)، ائمه(ع)، صحابه، تابعین و عالمان اهلسنت بررسی شده و دیدگاه مستشرقان غربی درباره جایگاه علمی آن حضرت نیز مورد واکاوی قرار گرفته است.
«امام باقر(ع): شناختنامه» را میتوان اثری پژوهشی برای مطالعه ابعاد گوناگون شخصیت امام باقر(ع) دانست؛ اثری که در کنار بررسی زندگی و سیره فردی و اجتماعی حضرت، جایگاه علمی، مرجعیت دینی و مسئله امامت ایشان را نیز با تکیه بر طیف متنوعی از منابع دنبال میکند.
این کتاب با ویراستاری علی حائریمجد و ارزیابی علمی نعمتالله صفری فروشانی، در ۳۳۸ صفحه و در چاپ نخست، زمستان ۱۴۰۴، از سوی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به چاپ رسیده است و میتواند برای پژوهشگران، استادان، طلاب و دانشجویان رشتههای تاریخ اسلام، شیعهشناسی و علوم قرآن و حدیث مورد استفاده قرار گیرد.