هجرت راهبردی بانویی که قم را به قلب شیعه تبدیل کرد

عصر قم - اگر امروز قم، حرم اهلبیت(ع) و مرجعیت شیعه است، مدیون یک زن است؛ زنی که در روزگاری که سفر با شتر، ماه ها به طول می انجامید و جاده ها آکنده از خطر بود، با عزمی پولادین، هجرتی آگاهانه را آغاز کرد. حضرت معصومه(س) فقط به دیدار برادر نرفت؛ او رفت تا «امامت» را از حصرِ مأمون نجات دهد، قم را پایگاه علمی تشیع کند و به تمام تاریخ ثابت کند که یک «زن» می تواند سازنده یک تمدن باشد.

خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ ۱۲ قرن پیش، در روزهایی که سفر با اسب و شتر، ماه ها طول می کشید و جاده ها آکنده از خطر راهزنان و طوفان های سوزان بود، یک بانو از خاندان وحی، زین بر اسب گذاشت تا نه فقط دیدار برادر، که سرنوشت یک مذهب را دگرگون کند. حضرت معصومه (س) با هجرتی آگاهانه و راهبردی، نشان داد که یک زن مسلمان می تواند در عرصه ای فراملی، نقش «معمار تمدن» را ایفا کند. امروز، وقتی قم به عنوان حرم اهلبیت (ع) و مرکز دینی جهان تشیع می درخشد، کمتر کسی به عمق مجاهدت آن بانوی بزرگوار در ۱۲۰۰ سال پیش می اندیشد؛ مجاهدتی که با هر گام شترش، مرزهای فرهنگی و سیاسی زمانه را درنوردید.
۱. هجرتی برای شکستن حصر، نه صرفاً دیدار برادر
در آن روزگار، مأمون عباسی با ترفند ولایتعهدی، امام رضا (ع) را از مدینه به خراسان تبعید کرده بود تا شبکه ارتباطی ایشان با شیعیان حجاز را قطع کند. اما حضرت معصومه (س) با درکی عمیق از این دسیسه، راهی سفری پرمخاطره شد که در واقع «عملیات راهبردی» برای شکستن حصر فرهنگی پیرامون برادر بود. او با کاروانی از بنی هاشم، پیام مقاومت و مرجعیت علمی امام را به گوش شیعیان رساند و ثابت کرد که یک زن، می تواند در بالاترین سطح سیاسی-مذهبی، جریان تاریخ را تغییر دهد.
۲. قم؛ میدان نبرد با انحرافات فکری
در آن دوران، قم و اطراف آن به معرکه ای برای فرقه های انحرافی چون واقفیه و زیدیه تبدیل شده بود. حضور یک زن از خاندان عصمت در این شهر، نه فقط یک رویداد عاطفی، بلکه «شوک ایدئولوژیک» به جریان های انحرافی بود. حضرت معصومه (س) با ورود خود، گفتمان ناب امامیه را تثبیت کرد و قم را از یک شهر کوچک به «پایگاه علمی و سیاسی تشیع» ارتقا داد. این همان نقطه عطفی است که امروز، پس از قرن ها، حوزه علمیه قم و بارگاه ملکوتی ایشان، نماد اقتدار و وحدت شیعه در سراسر جهان شده است.
۳. حماسه ای که یک زن با اسب و شتر آفرید
سختی های این سفر را فراموش نکنیم؛ جاده های بی آب و علف، گرمای سوزان کویر، و حمله ای نظامی در ساوه که بسیاری از همراهانش را به شهادت رساند. اما این بانوی بزرگوار، با اراده ای پولادین، تا آخرین نفس به مسیر خود ادامه داد. امروز، وقتی میلیون ها زائر از اقصی نقاط جهان به حرم مطهرش مشرف می شوند، این عظمت، ریشه در همان «حماسه زنانه» دارد که ثابت کرد، نقش آفرینی در تاریخ، محدود به جنسیت نیست؛ بلکه به «اراده، بصیرت و مجاهدت» گره خورده است.
۴. از یک بارگاه تا یک تمدن
امروز، حضرت معصومه (س) نه تنها یک چهره مذهبی، بلکه یک «الگوی تمدن ساز» برای زنان و مردان تاریخ است. تولیت و تشکیلات گسترده حرم مطهر، که پس از حرم رضوی، بزرگترین موقوفات شیعه را در خود جای داده، محصول همان بصیرتی است که آن بانو ۱۲ قرن پیش، با انتخاب یک هجرت آگاهانه، به ارمغان آورد. قم امروز، بدون آن سفرِ به ظاهر ساده، هرگز به «مرکز دینی جهان تشیع» تبدیل نمی شد.
در روز ورود حضرت معصومه (س) به قم، بیایید از دریچه ای تازه به این واقعه بنگریم؛ نه فقط به عنوان یک رویداد عاطفی، بلکه به مثابه «نماد مجاهدت و بصیرت زن مسلمان». بانویی که با اسب و شتر، مرزها را درنوردید تا به ما بیاموزد که ایمان و عزم، هیچ محدودیتی نمی شناسد. او نه فقط خواهر امام رضا (ع)، که «معمار قم» و «الگوی حماسه آفرینی در عرصه فراملی» است. سلام بر کریمه اهلبیت که با هجرت خود، ایران را به قلب تشیع تبدیل کرد.
زهرا صالحی فر