نگین ری؛ چرا زیارت عبدالعظیم حسنی(ع) همسنگ کربلاست؟

عصر قم - حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) عالم و محدث برجسته و از یاران خاص امام هادی(ع) بود که امام او را مرجع دینی و دوست حقیقی خاندان عصمت معرفی کرد. زیارت او در ری، بر اساس روایت امام هادی(ع)، همسنگ زیارت امام حسین(ع) در کربلا و مایه بهشت است. آیات وسیله، صادقین و تولی نیز بر توسل به اولیای الهی، همراهی با راستان و ولایت‌پذیری به‌عنوان راه سعادت تأکید دارند.

خبرگزاری بین المللی اهل بیت (ع)_ ابنا: در تقویم معنوی تشیع، نام حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) با عظمتی ویژه می‌درخشد. او نه تنها یک امامزاده جلیل‌القدر است، بلکه عالمی ربانی، محدثی ثقه و سفیری امین از سوی اهل بیت(ع) در سرزمین ایران به شمار می‌رود. در چهارم ربیع‌الثانی سال ۱۷۳ هجری در مدینه دیده به جهان گشود و نسبش با چهار واسطه به امام حسن مجتبی(ع) می‌رسد [1]. اما آنچه او را از بسیاری از سادات حسنی متمایز می‌کند، جایگاه والای علمی و ولایت‌مداری اوست که مورد تأیید و تصدیق چهار امام معصوم قرار گرفت [2].
مقام و منزلت در کلام معصومین(ع)
شیخ صدوق در کتاب «کمال الدین» نقل می‌کند که هنگامی که عبدالعظیم(ع) عقاید خود را بر امام هادی(ع) عرضه کرد، امام فرمود: «تو از دوستان حقیقی ما هستی» [3]. این تعبیر بلند، نشان‌دهنده عمق پیوند او با خاندان عصمت است. امام هادی(ع) همچنین در پاسخ به ابا حماد رازی فرمودند: «هرگاه مشکلی از امور دینی برایت پیش آمد، جواب مشکل خود را از عبدالعظیم حسنی بخواه و سلام مرا به او برسان» [4]. این ارجاع صریح به یک عالم دینی، نشان‌دهنده جایگاه علمی او به‌عنوان مرجع دینی زمان خود است.
سه آیه قرآن؛ چراغ راه زیارت
۱. آیه وسیله؛ فرمان تقرب به خدا
خداوند می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَهَ» «ای اهل ایمان! از خدا پروا کنید و به سوی او وسیله [توسل و تقرب] بجویید».(5)
بر اساس این آیه، «وسیله» مفهوم بسیار گسترده‌ای دارد و شامل هر چیزی می‌شود که انسان را به پروردگار نزدیک کند. زیارت اولیای الهی و توسل به آنان، یکی از مصادیق روشن این وسیله است؛ چراکه مقربان درگاه حق، خود پلی میان بندگان و خداوندگار خویش‌اند.
۲. آیه صادقین؛ همراهی با راستان خداوند
خداوند همچنین می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ» «ای اهل ایمان! خداترس باشید و با مردان راستگوی با ایمان بپیوندید». (6)
مفسران «صادقین» را به ائمه هدایت و چراغ‌های راه تفسیر کرده‌اند؛ کسانی که خداوند آنان را از هر پلیدی پاک کرده است. حضرت عبدالعظیم(ع) به‌عنوان یکی از پیروان راستین این مسیر، مصداق عملی «همراهی با صادقین» در عصر خویش بود و امروز زیارت او، تجدید بیعت با همان مکتب صداقت و راستی است.
۳. آیه تولی؛ ولایت اولیای خدا
خداوند همچنین می‌فرماید: «وَمَنْ یَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ» «و هر کس خدا و پیامبر او و مؤمنان را ولی خود بداند [پیروز است]، چرا که حزب خدا همان پیروزمندانند».(7)
این آیه، ولایت‌پذیری از اولیای الهی را عامل پیروزی و سعادت معرفی می‌کند. عبدالعظیم(ع) خود در ولایت‌مداری سرآمد بود؛ با اینکه در کهنسالی و اوج علم و فضل بود، در محضر امام هادی(ع) با تمام وجود مطیع ولی خدا بود.
توصیه به زیارت؛ ثوابی همسنگ کربلا
شاید شگفت‌انگیزترین بخش درباره حضرت عبدالعظیم(ع)، روایتی است که امام هادی(ع) خطاب به یکی از اهالی ری فرمودند: «بدان که اگر قبر عبدالعظیم در شهر خودتان را زیارت کنی، همچون کسی باشی که حسین بن علی(ع) را زیارت کرده باشد». امام هادی(ع) با این کلام نورانی، هم منزلت عبدالعظیم(ع) را آشکار کردند و هم راهی نزدیک برای شیعیان گشودند تا از فیوضات عظیم کربلا محروم نمانند. در روایات دیگری نیز آمده که هر کس قبر ایشان را زیارت کند، بهشت بر او واجب می‌شود. آیت‌الله خوشوقت از اساتید اخلاق حوزه، با اشاره به این روایت، می‌فرمود: «از این فرمایش معلوم شد که ایشان چنین مقامی دارند... امیدواریم شیعیان، به‌ویژه اهل تهران و اطراف، قدر ایشان را بدانند و به زیارتشان مشرف شوند» [8].
میراثی ماندگار در قلب ایران
حضرت عبدالعظیم(ع) در سال ۲۵۲ قمری در شهر ری درگذشت. هجرت او به ری به امر امام هادی(ع) و به‌منظور هدایت مردم این دیار انجام شد [9]. پس از وفاتش، آرامگاه او به یکی از مهم‌ترین کانون‌های معنوی و فرهنگی ایران تبدیل شد. امروزه حرم مطهرش در جنوب تهران، هر ساله میزبان میلیون‌ها زائر از سراسر ایران و جهان است. حضور پربرکت او در ری، جایگاه مذهبی این شهر را تقویت کرد و پیوندی ناگسستنی میان مکتب اهل بیت(ع) و جامعه شیعی ایران برقرار ساخت [10].
حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) تنها یک امامزاده والامقام مدفون در فلات ایران نیست؛ او نماد کامل یک عالم عامل، استراتژیست ارتباطی و سفیر ولایت است. زیارت او، تجدید پیمان با ولایت، علم، تقوا و جهاد است. در شرایطی که جهان امروز بیش از هر زمان به معنویت و انسان‌های کامل نیازمند است، بارگاه نورانی سیدالکریم در ری، چراغی است که راه را به جویندگان حقیقت نشان می‌دهد.
بیایید قدر این نعمت بزرگ را بدانیم و از فیوضات بی‌شمار این زیارتگاه عظیم بهره‌مند شویم.
پی‌نوشت‌:
1. خبرگزاری مهر، «سیدالکریم از مدینه تا ری/ نبوغ علمی حضرت عبدالعظیم (ع)» (۱۸ شهریور ۱۴۰۵).
2.همان.
3.شیخ صدوق، کمال الدین؛ به نقل از خبرگزاری شبستان، «امام هادی (ع) به او فرمود: تو از دوستان حقیقی ما هستی» (۲۱ مرداد ۱۳۹۳).
4.مؤلف جنهالنعیم؛ به نقل از پایگاه دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان، «حضرت عبدالعظیم پناهگاه و مرجع علمی مردم بودند».
5. سوره مائده/آیه 35
6. سوره توبه /آیه 119
7. سوره مائده /آیه 56
8.محمد محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، ح ۷۹۸۴؛ به نقل از خبرگزاری حوزه، «حدیث روز | نزدیکترین راه کربلا».
9.خبرگزاری ایلنا، «چرا حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) به ری سفر کرد؟» (۲۵ شهریور ۱۴۰۵).
10.خبرگزاری حوزه، «ژئوپلیتیک تشیع و مهندسی جامعه منتظر؛ تحلیلی بر حیات علمی، سیاسی و معنوی حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)» (۲۵ شهریور ۱۴۰۵).