عصر قم - دکتر آژند با انتقاد از وضعیت حکمرانی فضای مجازی در کشور اظهار کرد: بسیاری از چالشهایی که طی سالهای گذشته درباره حکمرانی و تنظیمگری فضای مجازی مطرح شده، همچنان پابرجاست و مسائلی مانند نحوه مدیریت پلتفرمهای خارجی، ضمانت اجرای مصوبات و اختیارات نهادهای حکمرانی حل نشده است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر مهدی آژند، مشاور فراکسیون هوش مصنوعی مجلس شورای اسلامی، در دومین میزگرد تخصصی همایش ملی حکمرانی و تنظیمگری فضای مجازی، که روز گذشته در ، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با انتقاد از وضعیت حکمرانی فضای مجازی در کشور اظهار کرد: بسیاری از چالشهایی که طی سالهای گذشته درباره حکمرانی و تنظیمگری فضای مجازی مطرح شده، همچنان پابرجاست و مسائلی مانند نحوه مدیریت پلتفرمهای خارجی، ضمانت اجرای مصوبات و اختیارات نهادهای حکمرانی حل نشده است.
وی افزود: در مدیریت و حکمرانی فضای مجازی کشور با نوعی «وادادگی» مواجه هستیم و متولیان امر، بهویژه در دستگاههای دولتی، هنوز این فضا را بهدرستی درک نکردهاند.
مشاور فراکسیون هوش مصنوعی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به مفهوم «مرز سایبری» تصریح کرد: اگر این مفهوم بهدرستی فهم شده بود، امروز درباره پایان فیلترینگ یا ناتوانی در حکمرانی به دلیل گسترش اینترنت ماهوارهای صحبت نمیکردیم.
وی ادامه داد: در سالهای اخیر این نگاه شکل گرفته که با گسترش فناوریهای جدید، دیگر امکان حکمرانی در فضای مجازی وجود ندارد؛ در حالی که این نگاه خود یکی از چالشهای جدی حکمرانی است.
دکتر آژند با تأکید بر ضرورت حکمرانی قانونمند در فضای مجازی گفت: فضای مجازی به واقعیتی جدید در زندگی مردم تبدیل شده و روزبهروز گسترش مییابد؛ بنابراین اگر قوانین لازم برای آن وجود ندارد، باید این قوانین ایجاد شود تا حکمرانی بر اساس قانون تحقق پیدا کند.
فضای مجازی بدون حکمرانی، فرصت نیست؛ تهدید است
وی با بیان اینکه فضای مجازی همزمان فرصت و تهدید است، اظهار کرد: اگر این فضا قانونمند و قابل حکمرانی باشد، میتواند برای کشور فرصت ایجاد کند، اما در صورت نبود حکمرانی، به تهدید تبدیل خواهد شد.
مشاور فراکسیون هوش مصنوعی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به مفهوم مرزهای جغرافیایی افزود: همانطور که نمیتوان ورود و خروج افراد و فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی در داخل کشور را بدون هیچ قاعدهای رها کرد، فضای سایبری نیز نمیتواند ذاتاً خارج از قلمرو حکمرانی تلقی شود.
دکتر آژند با اشاره به پلتفرمهای خارجی گفت: اگر در فضایی مانند اینستاگرام حکمرانی قانونمند اعمال نکنیم، به معنای نبود قانون در آن فضا نیست؛ بلکه قواعد آن را دیگران تعیین میکنند.
وی ادامه داد: اینستاگرام بر اساس قواعد و الگوریتمهای خود مشخص میکند چه محتوایی دیده شود، چه فردی محدود شود و چه محتوایی در اختیار کاربران قرار گیرد؛ بنابراین این فضا بدون حکمرانی نیست، بلکه مسئله این است که حکمرانی آن در اختیار چه کسی قرار دارد.
پیش از تنظیمگری باید مسئله حکمرانی را حل کنیم
مشاور فراکسیون هوش مصنوعی مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر تقدم مسئله حکمرانی بر تنظیمگری اظهار کرد: پیش از اینکه درباره تنظیمگری صحبت کنیم، باید خود مسئله حکمرانی را حل کنیم.
وی یکی از راهکارهای پیشنهادی را ایجاد «درگاههای حکمرانیپذیر» دانست و گفت: راهکارهایی مانند «پوسته» و «بازتاب» میتوانند امکان اعمال بخشی از حکمرانی طرف ایرانی نسبت به نسخههای مرجع پلتفرمهای خارجی مانند تلگرام، یوتیوب و اینستاگرام را فراهم کنند.
دکتر آژند همچنین بر اهمیت زیرساخت در تحقق حکمرانی تأکید کرد و افزود: کشوری که زیرساخت لازم برای حکمرانی در فضای مجازی را نداشته باشد، عملاً امکان اعمال مؤثر حکمرانی در این عرصه را نخواهد داشت.
وی شبکه ملی اطلاعات را یکی از الزامات این مسئله دانست و گفت: این شبکه از نظر زیرساخت سختافزاری و نرمافزاری باید توسعه پیدا کند؛ چراکه بدون زیرساخت، اسناد و مصوبات حکمرانی نیز بهتنهایی کافی نیستند.
فیلترینگ تنها راه مواجهه با پلتفرمهای خارجی نیست
دکتر آژند با اشاره به حضور گسترده مردم در پلتفرمهای خارجی اظهار کرد: بخش قابلتوجهی از مردم در این سکوها زندگی دیجیتال، کسبوکار و درآمد دارند؛ بنابراین باید پرسید آیا تنها راه مواجهه با پلتفرمهای خارجی، فیلترینگ است؟
وی افزود: حکمرانی را نباید صرفاً به حضور یا عدم حضور یک پلتفرم در مرزهای فیزیکی کشور محدود کرد و باید برای مدیریت واقعیت موجود در زیست دیجیتال جامعه، راهکارهای جدیدی طراحی کرد.
مشاور فراکسیون هوش مصنوعی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به پژوهش انجامشده درباره درگاههای حکمرانیپذیر خاطرنشان کرد: در این پژوهش ۴۰ مصاحبه عمیق با کاربرانی که در پلتفرمهایی مانند یوتیوب و تلگرام زیست جدی دارند انجام شده و دیدگاه آنان درباره راهکارهایی مانند پوسته و بازتاب مورد بررسی قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: نتایج این پژوهش میتواند تصویر مناسبی از میزان اقبال کاربران و الزامات حکمرانیپذیر کردن فضای اینترنت ارائه کند و به سیاستگذاران در طراحی راهکارهایی متناسب با واقعیت زیست دیجیتال جامعه کمک کند.