عصر قم - دکتر نجفپور با تأکید بر ضرورت بازتعریف مفهوم حکمرانی در فضای مجازی، مشارکت مردم را گوهر اصلی حکمرانی دانست و گفت: یکی از مهمترین چالشهای کشور، غفلت از نقش و سهم مردم در اداره فضای مجازی است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر عزیز نجف پور، عضو هئیت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در دومین میزگرد تخصصی همایش ملی حکمرانی و تنظیمگری فضای مجازی، که روز گذشته در ، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازتعریف مفهوم حکمرانی در فضای مجازی، مشارکت مردم را گوهر اصلی حکمرانی دانست و گفت: یکی از مهمترین چالشهای کشور، غفلت از نقش و سهم مردم در اداره فضای مجازی است.
وی با اشاره به ریشههای مفهومی حکمرانی اظهار داشت: حکمرانی در معنای اصیل خود یعنی مشارکت فعال ذینفعان در اداره امور، خواه این اداره در مقیاس یک صنعت و شهر باشد یا حوزه کلان فضای مجازی. اوج تجلی این مفهوم در ایران، تجربه دهه نخست انقلاب اسلامی بود؛ جایی که تودههای مردم در قالب ساختارهایی چون جهاد سازندگی و سپاه پاسداران، بدون توقف در بوروکراسی حاکمیتی، مستقیماً در مدیریت عرصههای حیاتی مانند امنیت، آب، برق و فرهنگ سهیم شدند.
عضو هئیت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ادامه داد: در تقسیمبندی ذینفعان به سه بخش دولتی، خصوصی و مردمی، بزرگترین گروه یعنی «مردم»، در حال حاضر کمترین نقش را در مدیریت زیستبوم دیجیتال کشور دارند. همانطور که اقتصاد تعاونی در دهههای گذشته میان اقتصاد دولتی متأثر از چپ و اقتصاد خصوصی متأثر از راست به حاشیه رفت، بخش مردمی فضای مجازی نیز نادیده گرفته شده است. مردم نباید صرفاً مصرفکننده پیامها و خدمات باشند، بلکه باید به عنوان کنشگر و ذینفع اصلی، در اداره این فضا نقشآفرینی کنند.
وی با انتقاد شدید از سیطره نگاه «مهندسیزده» و نخبهگرایانه به حوزه فناوری تصریح کرد: این گزاره که مردم بهدلیل بیاطلاعی از سرور، کدنویسی و زیرساختها نباید سهمی در تصمیمگیریها داشته باشند، خطایی بنیادین است. گرچه مدارها و گیتها تابع قوانین فیزیک هستند، اما جهتگیری، اهداف و ارزشهای فناوری باید از دل فرهنگ جامعه برخیزد. همانگونه که مایکل هایم در بررسیهای فلسفی خود اثبات میکند، پیشران واقعی فضای مجازی هنر و فرهنگ است، نه صرفاً ابزار فنی.
دکتر نجفپور با تأکید بر کمکاری صنعت فناوری در تأمین نیازهای بنیادین خانوادهها یادآور شد: چرا جامعه ۱۵ میلیونی دانشآموزی و خانوادههای آنان هنگام استفاده از خدمات سکوهای داخلی باید نگران مواجهه با محتوای نامناسب باشند؟ ما امروز با پدیدهای روبهرو هستیم که از آن میتوان به «فئودالیسم فناورانه» یاد کرد؛ ساختاری سرمایهدارانه که اندرو فینبرگ نیز در تبیین خاستگاههای فناوری بر لزوم مهار آن دست میگذارد. راه مقابله با این انحصار، مردمیسازی و دموکراتیزه کردن فناوری است که باید به یک سرفصل راهبردی در محافل دانشگاهی بدل شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، خلط میان «حکمرانی» و «حکمرانی خوب» را یک انحراف معرفتی خواند و افزود: تلقی یکسان از این دو مفهوم، مشابه همان خطای تاریخی ترجمه واژه ساینس به معنای مطلقِ علم بهجای «علم تجربی» است. حکمرانی خوب در امتداد سیاستهای بانک جهانی و اجماع واشنگتنی برای کوچکسازی و خلع ید دولتهای ملی و تسهیل نفوذ کارتلهای بینالمللی شکل گرفته است. ترجمه سطحی و بزکشده این مفاهیم غربی بدون بومیسازی توسط علوم انسانی، اقتدار ملی را تضعیف میکند.
عضو هئیت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در پایان، الگوی چندذینفعی غربی را دامی برای سلب صلاحیت دولتها و سپردن مقدرات کشور به سکوهای استعماری دانست و تأکید کرد: کشوری مثل چین با اتخاذ الگوی چندجانبهگرایی شرکتهای خود و مناسبات بینالمللی را ذیل حاکمیت ملی سازماندهی کرد. حاکمیتی که برخاسته از اراده مردم است، حق و وظیفه دارد فعالیت سکوها و شرکتهای خارجی را ضابطهمند کند؛ تسلیمشدن در برابر جریان افسارگسیخته پلتفرمهای بیگانه تحت لوای اتصال به جهان آزاد، نتیجهای جز اسارت سایبری شهروندان به همراه نخواهد داشت.