هویت دینی قم فقط یک عنوان نیست؛ مسئولیتی در برابر زائر و جامعه است

عصر قم - رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با تأکید بر اینکه هجرت حضرت فاطمه معصومه(س) به قم صرفاً یک سفر خانوادگی نبود، گفت: پیام ورود آن حضرت برای قم امروز این است که هویت دینی تنها یک عنوان و افتخار نیست، بلکه مسئولیتی اجتماعی و فرهنگی است و این مسئولیت باید در علم، اخلاق، رفتار اجتماعی و نحوه میزبانی از زائران نمود پیدا کند.

به گزارش خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع) - ابنا - استاد سید مجتبی نورمفیدی، رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر و مدیر مؤسسه دارالمعرفه، در گفت‌وگویی با خبرنگار ابنا، با گرامیداشت سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه(س) به قم، اظهار کرد: حضرت معصومه(س) در شرایطی وارد قم شدند که خاندان اهل‌بیت(ع) تحت فشار سیاسی قرار داشتند و امام رضا(ع) نیز به اجبار به مرو برده شده بود.
وی افزود: حضرت معصومه(س) پس از دریافت نامه امام رضا(ع)، برای یاری امام و انجام یک مسئولیت مهم، بار سفر بستند و هجرت کردند؛ از این رو نمی‌توان این سفر را صرفاً یک سفر خانوادگی تلقی کرد، بلکه این هجرت در بستر شرایط حساس سیاسی و اجتماعی آن دوران و با هدفی مشخص صورت گرفت.
نورمفیدی با اشاره به استمرار فعالیت فرهنگی و تبلیغی حضرت معصومه(س) در مسیر هجرت، ادامه داد: این مسئله نشان می‌دهد انسان مؤمن حتی در شرایط دشوار نیز نباید نسبت به مسئولیت اجتماعی و دینی خود بی‌تفاوت باشد.
قم باید نسبت خود را با مسئولیت دینی روشن کند
رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با بیان اینکه قم امروز نیز باید نسبت خود را با این مسئولیت روشن نگه دارد، گفت: ایفای نقش در عرصه تبلیغ دین و مکتب اهل‌بیت(ع) باید هم در گفتار و هم در عمل مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: شهری که افتخار میزبانی حضرت معصومه(س) را دارد، نباید این افتخار را تنها در مناسبت‌ها مطرح کند، بلکه این جایگاه باید در رفتار اجتماعی، فرهنگ عمومی، علم، اخلاق و حتی نوع مواجهه با زائران نمود داشته باشد.
استاد سید مجتبی نورمفیدی تأکید کرد: اگر بخواهیم پیام ورود حضرت معصومه(س) را برای قم امروز در یک جمله خلاصه کنیم، باید گفت: «هویت دینی فقط یک عنوان نیست، بلکه مسئولیت است.»
حضور حضرت معصومه(س) به هویت معنوی قم عمق بخشید
وی در پاسخ به این پرسش که آیا هویت علمی و معنوی امروز قم ریشه در حضور حضرت معصومه(س) دارد، اظهار کرد: حضور حضرت معصومه(س) یکی از مهم‌ترین عوامل تقویت هویت علمی و معنوی قم به شمار می‌رود، اما نباید تاریخ علمی این شهر را منحصر به حضور ایشان دانست.
نورمفیدی با اشاره به سابقه علمی و حدیثی قم پیش از ورود حضرت معصومه(س)، گفت: خاندان اشعری در شکل‌گیری جایگاه علمی قم نقش مهمی داشتند، اما حضور و سپس دفن حضرت معصومه(س) در این شهر، جایگاه معنوی قم را به شکل ویژه‌ای تقویت کرد.
وی ادامه داد: حرم حضرت معصومه(س) در طول قرن‌ها به کانونی برای زیارت، معرفت و ارتباط شیعیان تبدیل شد و این مسئله بر حیات علمی و فرهنگی قم نیز تأثیر گذاشت؛ بنابراین نمی‌توان گفت هویت علمی قم مستقیماً با ورود حضرت معصومه(س) شکل گرفت، اما حضور ایشان به هویت مذهبی و معنوی این شهر عمق و ماندگاری ویژه‌ای بخشید.
نسل جدید باید حضرت معصومه(س) را فراتر از کرامات بشناسد
مدیر مؤسسه دارالمعرفه، شخصیت حضرت معصومه(س) را دارای ابعاد مختلف اخلاقی، علمی و اجتماعی دانست و گفت: ماندگاری شخصیت حضرت معصومه(س) تنها به دلیل شرافت خانوادگی ایشان نیست، بلکه جایگاه اخلاقی، علمی و مردمی والای ایشان نیز در این ماندگاری نقش دارد.
وی افزود: این مسئله برای جامعه امروز، به‌ویژه در شرایطی که درباره الگوی زن مسلمان، نسبت زن با علم و نقش اجتماعی زنان بحث‌های فراوانی وجود دارد، اهمیت زیادی دارد.
نورمفیدی با اشاره به دشواری‌ها و غربت موجود در زندگی حضرت معصومه(س)، بیان کرد: انسان معاصر نیز ممکن است با وجود ارتباطات گسترده، احساس تنهایی و غربت کند و با مشکلات مختلفی مواجه باشد؛ از این رو صبر و استقامت حضرت می‌تواند الگویی معنوی برای انسان امروز باشد.
وی تأکید کرد: نباید حضرت معصومه(س) را تنها در قالب کرامات و فضائل معرفی کرد، بلکه نسل جدید باید با نوع شخصیت، انتخاب‌ها و سبک زندگی ایشان آشنا شود و بداند چرا زندگی این بانوی بزرگ پس از قرن‌ها همچنان برای جامعه امروز معنا و پیام دارد.
میزبانی از حرم حضرت معصومه(س) مسئولیت اجتماعی است
رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با بیان اینکه میزبانی از حرم حضرت معصومه(س) برای قم فقط یک افتخار نیست، اظهار کرد: میلیون‌ها زائر وارد این شهر می‌شوند و تصویری که از قم با خود می‌برند، تنها از فضای حرم شکل نمی‌گیرد، بلکه رفتار مردم، کسبه، مسئولان و مجموعه‌های خدماتی نیز در شکل‌گیری این تصویر مؤثر است.
وی افزود: اگر با زائر برخورد نامناسب شود، انصاف در معاملات رعایت نشود یا زیارت به فعالیتی صرفاً سیاحتی و تجاری تبدیل شود، این مسائل مستقیماً بر تصویری که از قم به دیگران منتقل می‌شود، تأثیر خواهد گذاشت.
استاد نورمفیدی ادامه داد: قم در کنار میزبانی از زائران باید در حوزه معرفت دینی نیز فعال‌تر باشد؛ زائر نباید فقط با یک فضای مناسکی مواجه شود، بلکه باید امکان شناخت شخصیت حضرت معصومه(س)، تاریخ قم و جایگاه این بانوی بزرگ در فرهنگ شیعه را نیز داشته باشد.
قم باید میان شور مذهبی و معرفت دینی تعادل ایجاد کند
وی مقابله با خرافه‌گرایی را از دیگر مسئولیت‌های فرهنگی قم دانست و گفت: معنویت واقعی نیازی به مطالب غیرمستند ندارد و اگر قم می‌خواهد مرجع فکری و معنوی جهان تشیع باشد، باید میان شور مذهبی و معرفت دینی تعادل برقرار کند.
استاد سید مجتبی نورمفیدی بر اهمیت دقت تاریخی در معرفی شخصیت حضرت معصومه(س) به نسل جدید تأکید کرد و افزود: تولید محتوای فرهنگی و هنری درباره ایشان نیز باید بر پایه منابع معتبر صورت گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت عبور از برنامه‌های صرفاً شکلی در سالروز ورود حضرت معصومه(س)، اظهار کرد: چراغانی و برگزاری مراسم لازم است، اما اگر تمام فعالیت‌ها در همین سطح باقی بماند، اثر آن کوتاه‌مدت خواهد بود و باید به سمت تولید محتوای ماندگار حرکت کرد.
نورمفیدی پیشنهاد کرد هر سال یکی از ابعاد زندگی حضرت معصومه(س) به عنوان محور فعالیت‌های فرهنگی قرار گیرد و گفت: یک سال می‌توان درباره جایگاه علمی ایشان، سال دیگر درباره هجرت حضرت یا نقش قم در تاریخ تشیع برنامه‌ریزی کرد تا شناخت جامعه از حضرت تنها به چند روایت و تعبیر تکراری محدود نشود.
وی افزود: این مناسبت می‌تواند به یک حرکت اجتماعی نیز تبدیل شود؛ خدمت به زائران، کمک به نیازمندان، حمایت از بانوان و اجرای برنامه‌های فرهنگی برای نوجوانان و جوانان می‌تواند سالروز ورود حضرت معصومه(س) را از یک مراسم به یک حرکت اجتماعی گسترده تبدیل کند.
رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر همچنین بر استفاده از ظرفیت هنر برای معرفی حضرت معصومه(س) تأکید کرد و گفت: تولید مستند، فیلم، کتاب، آثار نمایشی و محصولات فرهنگی ویژه کودکان و نوجوانان می‌تواند شخصیت این بانوی بزرگ را با زبان امروز به نسل جدید معرفی کند؛ البته این آثار باید از دقت تاریخی برخوردار باشند.
استاد نورمفیدی در پایان خاطرنشان کرد: سالروز ورود حضرت معصومه(س) نباید تنها یک نام در تقویم باشد، بلکه باید از زندگی ایشان برای نسل جدید یک الگوی عملی ساخته شود و این مناسبت می‌تواند فرصتی برای پیوند میان معرفت دینی، مسئولیت اجتماعی و خدمت به مردم باشد.
..............
پایان پیام