میلاد پیامبر(ص) فرصتی برای بازخوانی اخلاق اجتماعی و معنای واقعی وحدت

عصر قم - قم- استاد حوزه و دانشگاه گفت: پیامبر اسلام(ص) الگوی ساخت جامعه‌ای بر پایه اعتماد، کرامت انسانی، اخلاق و همزیستی همراه با احترام به تفاوت‌هاست.

افتخارالسادات موسوی قافله‌باشی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: میلاد پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی(ص)، میلاد امام صادق(ع) و همچنین هفته وحدت، فرصت مناسبی برای بازخوانی بخشی از آموزه‌های اجتماعی و اخلاقی سیره نبوی است.
وی ادامه داد: اگر بخواهیم میلاد پیامبر اکرم(ص) را برای نسل امروز معنا کنیم، نباید این مناسبت را تنها به تولد شخصیتی در بیش از هزار سال پیش و معرفی یک دین محدود کنیم، بلکه باید از تولد یک نگاه تازه به انسان سخن بگوییم، نگاهی که توانست جامعه‌ای ازهم‌گسیخته را به امت تبدیل کند و دشمنی‌ها را به برادری نزدیک سازد.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت نیز به امین بودن شناخته می‌شدند، تصریح کرد: مردم مکه پیش از آنکه حضرت محمد(ص) را به عنوان پیامبر بشناسند، ایشان را فردی امین و قابل اعتماد می‌دانستند و این موضوع یکی از نکات مهم در شخصیت آن حضرت است.
موسوی قافله‌باشی افزود: در نگاه معمول ممکن است تصور شود که انسان ابتدا باید به جایگاه و مسئولیت بزرگی برسد تا ویژگی‌های اخلاقی او دیده شود، اما سیره پیامبر اکرم(ص) این مسیر را معکوس نشان می‌دهد و بر اساس آن، ابتدا شخصیت انسان ساخته می‌شود و سپس مسئولیت بزرگ به او سپرده می‌شود.
وی بیان کرد: این بخش از زندگی پیامبر اکرم(ص) برای جوان امروز پیام روشنی دارد و آن اینکه اگر فردی می‌خواهد در آینده مدیر، استاد، همسر، پدر، مادر، فعال اجتماعی یا انسانی اثرگذار باشد، باید از امروز بر ویژگی‌هایی سرمایه‌گذاری کند که الزاماً مدرکی برای آن صادر نمی‌شود و اعتمادپذیری یکی از مهم‌ترین آنهاست.
اعتماد، سرمایه اجتماعی انسان و از درس های سیره نبوی است
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر جایگاه اعتماد در روابط انسانی گفت: فردی که دیگران نتوانند به قول، اخلاق و امانت او اعتماد کنند، حتی اگر عناوین و جایگاه‌های متعدد داشته باشد، از سرمایه اجتماعی لازم برخوردار نخواهد بود و این مسئله یکی از درس‌های مهم سیره پیامبر اکرم(ص) برای جامعه امروز است.
وی در ادامه با اشاره به مفهوم وحدت اظهار کرد: وحدت به معنای آن نیست که همه انسان‌ها دقیقاً یکسان فکر کنند یا در همه مسائل دارای دیدگاه مشترک باشند، بلکه معنای درست وحدت، کنار یکدیگر ماندن با وجود تفاوت‌ها و جلوگیری از تبدیل اختلاف نظر به دشمنی است.
موسوی قافله‌باشی افزود: جامعه قدرتمند الزاماً جامعه‌ای نیست که همه افراد آن یک شکل فکر کنند، بلکه جامعه قدرتمند می‌تواند جامعه‌ای باشد که در موضوعات گوناگون دیدگاه‌های متفاوتی دارد، اما اعضای آن اجازه نمی‌دهند این تفاوت‌ها به خصومت و دشمنی تبدیل شود.
وی با بیان اینکه احترام به تفاوت‌ها به معنای کنار گذاشتن قانون و هنجارهای اجتماعی نیست، گفت: در مفهوم وحدت باید میان پذیرش تفاوت دیدگاه‌ها و بی‌توجهی به قانون و هنجارهای جامعه تفاوت قائل شد و نمی‌توان به نام وحدت، قانون‌شکنی یا هنجارشکنی را پذیرفت.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: وحدت به این معناست که افراد در عین زندگی در یک جامعه واحد، برای فکر، نظر، سلیقه و اعتقادات یکدیگر احترام قائل باشند و در عین حال نسبت به اصول ثابت، قانون و هنجارهای اجتماعی نیز پایبندی داشته باشند.
اختلاف در جامعه اسلامی نباید به دشمنی تبدیل شود
موسوی قافله‌باشی با اشاره به شرایط ارتباطات اجتماعی در فضای مجازی اظهار کرد: امروز گاهی تنها یک جمله، یک کلیپ کوتاه، یک برداشت ناقص یا حتی یک کلمه می‌تواند میان افرادی که هیچ شناختی از یکدیگر ندارند، زمینه دشمنی ایجاد کند و انسان‌ها پیش از آنکه یکدیگر را بشناسند، درباره هم قضاوت می‌کنند.
وی افزود: پیامبر اکرم(ص) برای جامعه امروز تنها یک شخصیت تاریخی نیست، بلکه سیره آن حضرت به ما می‌آموزد که اختلاف نظر زمانی قابل تحمل و مدیریت است که با اخلاق همراه باشد، زیرا بی‌اخلاقی حتی در شرایطی که فرد تصور می‌کند از حق دفاع می‌کند، می‌تواند جامعه را به سمت تفرقه و ازهم‌گسیختگی سوق دهد.
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه با اشاره به جایگاه حضرت خدیجه(س) در زندگی پیامبر اکرم(ص) بیان کرد: اگر حضرت خدیجه(س) را تنها به عنوان همسر پیامبر یا شخصیتی برخوردار از ثروت معرفی کنیم، بخش مهمی از شخصیت این بانوی بزرگ نادیده گرفته می‌شود.
وی گفت: حضرت خدیجه(س) از نظر شخصیت، استقلال، عقل، پاکی و جایگاه اجتماعی، انسانی برجسته بودند و آنچه این ازدواج را به یک همراهی تاریخی تبدیل کرد، صرفاً ثروت یا موقعیت اجتماعی ایشان نبود، بلکه همراهی عمیق و مؤثر این بانوی بزرگ با پیامبر اکرم(ص) در مسیر رسالت بود.
موسوی قافله‌باشی خاطرنشان کرد: حضرت خدیجه(س) در زمانی که بسیاری از افراد پیامبر اکرم(ص) را تنها گذاشتند، در کنار ایشان باقی ماندند و زمانی که پیامبر با مسئولیتی عظیم مواجه بودند، حضرت خدیجه(س) تنها تماشاگر این مسیر نبودند، بلکه همراه و پشتیبان آن حضرت بودند.
همسر خوب در مسیر رشد همراه انسان است
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به یکی از درس‌های مهم ازدواج پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) اظهار کرد: همسر خوب تنها کسی نیست که انسان را دوست داشته باشد، بلکه کسی است که در مسیر درست زندگی همراه او باشد و در روزهای دشوار نیز این همراهی را حفظ کند.
وی افزود: در نگاه پیامبر اکرم(ص) به زندگی مشترک، محبت را نمی‌توان صرفاً یک احساس قلبی دانست، بلکه محبت در رفتار و همراهی معنا پیدا می‌کند و زمانی که شرایط دشوار می‌شود، ماندن، درک کردن خستگی طرف مقابل، نداشتن حسادت هنگام موفقیت و تحقیر نکردن او در زمان شکست، بخشی از معنای واقعی محبت است.
موسوی قافله‌باشی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین درس‌های این ازدواج آن است که زن و شوهر باید بتوانند یکدیگر را در مسیر رشد یاری کنند و زمینه بهتر شدن و ارتقای یکدیگر را فراهم آورند.
وی بیان کرد: اگر جوان امروز بخواهد درباره انتخاب همسر تصمیم بگیرد، نباید تمام معیار خود را در این پرسش خلاصه کند که آیا طرف مقابل مرا دوست دارد یا خیر، بلکه باید بپرسد آیا این انسان می‌تواند همراه مسیر زندگی من باشد و آیا در کنار او می‌توانم انسان بهتری شوم و متقابلاً آیا من نیز می‌توانم زمینه رشد او را فراهم کنم.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به معیارهای انسانی در انتخاب همسر گفت: در زندگی پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س)، آنچه برجستگی دارد شخصیت و ارزش‌های انسانی است و انتخاب همسر صرفاً انتخاب فردی برای گذراندن روزهای امروز نیست، بلکه انتخاب انسانی است که قرار است بخشی از مسیر فردای زندگی را نیز همراه ما طی کند.
سرمایه حضرت خدیجه(س) تنها ثروت نبود
موسوی قافله‌باشی با تأکید بر اینکه بزرگی حضرت خدیجه(س) را نباید تنها با ثروت ایشان سنجید، اظهار کرد: در معرفی حضرت خدیجه(س) گاهی بیشتر بر ثروت و هزینه کردن اموال ایشان در راه اسلام تأکید می‌شود، در حالی که سرمایه‌ای که ایشان در اختیار حقیقت قرار دادند تنها پول نبود.
وی افزود: اعتماد، آبرو، محبت، توان اجتماعی و مهم‌تر از همه ایمان و تشخیص درست نیز از سرمایه‌هایی بود که حضرت خدیجه(س) در مسیر باور خود به کار گرفتند و همین مسئله جایگاه این بانوی بزرگ را برجسته می‌کند.
این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: ممکن است فردی از ثروت مالی فراوان برخوردار نباشد، اما زمان خود را در اختیار دیگران قرار دهد یا دانش خود را برای کمک به دیگران به کار گیرد و فرد دیگری ممکن است آبروی خود را برای دفاع از یک مظلوم هزینه کند و شخص دیگری توان و موقعیت اجتماعی خود را در مسیر درست به کار گیرد.
وی ادامه داد: بنابراین سؤال اساسی این نیست که انسان چه میزان امکانات و سرمایه در اختیار دارد، بلکه مسئله مهم این است که از داشته‌های خود برای چه هدفی استفاده می‌کند و آنها را در خدمت چه حقیقتی قرار می‌دهد.
موسوی قافله‌باشی با بیان اینکه میلاد پیامبر اکرم(ص) می‌تواند به عنوان تولد یک سبک زندگی مورد توجه قرار گیرد، گفت: برای نسل امروز کافی نیست که در سالروز میلاد پیامبر تنها تبریک بگوییم، بلکه باید این مناسبت را به رفتار و مسائل واقعی زندگی خود پیوند بزنیم.
میلاد پیامبر اسلام را باید در زندگی امروز معنا کنیم
این استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: باید از خود بپرسیم اگر پیامبر اکرم(ص) امروز در میان ما حضور داشتند، درباره رفتار ما در فضای مجازی چه می‌گفتند و درباره شایعه‌پراکنی، تمسخر دیگران، قضاوت انسان‌ها بر اساس یک تصویر، توهین به فردی که مانند ما فکر نمی‌کند و تخریب شخصیت افراد برای به دست آوردن چند پسند چه نگاهی داشتند.
وی افزود: طرح چنین پرسش‌هایی می‌تواند میلاد پیامبر اکرم(ص) را از یک مراسم صرفاً مناسبتی به یک مسئله روز و قابل لمس برای جامعه تبدیل کند و نشان دهد که پیامبر برای ما تنها یک خاطره تاریخی نیست، بلکه معیاری برای سنجش میزان انسانیت و اخلاق ماست.
موسوی قافله‌باشی ادامه داد: شاید پیام اصلی هفته وحدت نیز در همین نکته خلاصه شود که قرار نیست همه شبیه یکدیگر باشند، بلکه قرار است در کنار تفاوت‌ها، انسان‌تر رفتار کنیم و شیعه و سنی و همه انسان‌ها بتوانند در چارچوب احترام متقابل و اخلاق، در کنار یکدیگر زندگی کنند.
وی خاطرنشان کرد: اگر نام پیامبر اکرم(ص) را بر زبان بیاوریم، اما زبان ما وسیله تحقیر انسان دیگری باشد، باید در نسبت خود با سیره پیامبر بازنگری کنیم، زیرا پیامبر آمد تا انسان‌ها را به خدا نزدیک کند، نه اینکه انسان‌ها را مقابل یکدیگر قرار دهد.
این استاد حوزه و دانشگاه گفت: از حضرت محمد مصطفی(ص) می‌توان اعتماد و امانت‌داری را آموخت و از حضرت خدیجه(س) باید یاد گرفت که ایمان تنها در سخن خلاصه نمی‌شود و گاهی برای باور و حقیقت باید هزینه پرداخت.
وی افزود: از زندگی مشترک پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) نیز می‌توان آموخت که همسر شایسته کسی نیست که تنها در روزهای آسان و دوران آسایش در کنار انسان باشد، بلکه باید در مسیر رشد و در شرایط دشوار نیز همراه و پشتیبان باشد.
موسوی قافله‌باشی در پایان اظهار کرد: تفاوت داشتن، مجوز بی‌احترامی نیست و شاید بهترین هدیه به پیامبر اکرم(ص) این نباشد که فقط درباره ایشان سخن بگوییم، بلکه این است که بخشی از اخلاق و سیره آن حضرت را در زندگی خود جاری کنیم، یک نفر را کمتر قضاوت کنیم، فردی را بیشتر ببخشیم، اجازه ندهیم اختلاف به دشمنی تبدیل شود و در خانواده با مهربانی بیشتری رفتار کنیم.