عصر قم - معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان گفت: انتشار اسناد تاریخی مرتبط با رهبر شهید میتواند ابعاد ناشناخته این دوره را روشنتر کند.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجتالاسلام سید محمد امیر احمدی طباطبایی، معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان در گفتوگویی به تبیین ابعاد کمتر شناختهشده فعالیتهای رهبر شهید، نقش شخصیتهای اثرگذار انقلاب در مشهد و چالشهای پژوهش تاریخ شفاهی انقلاب پرداخت.
وی در پاسخ به پرسشی درباره حضور گروههای چپ و جریانهای موسوم به چپ مسلمان در مسجد کرامت اظهار داشت: در جلسات مسجد کرامت و مسجد امام حسن(ع)، بهویژه مباحثی که بعدها در قالب کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی» تدوین شد، حضور اقشار و جریانهای مختلف فکری قابل مشاهده است، اما شواهد روشنی از مناظره یا تقابل سازمانیافته میان رهبر شهید و گروههای چپ در مصاحبههای تاریخ شفاهی به دست نیامده است.
حجتالاسلام طباطبایی افزود: بخش عمده فعالیت رهبر شهید در مسجد کرامت پیش از سال ۱۳۵۴ و پیش از اوجگیری برخی جریانهای مسلحانه مانند سازمان مجاهدین خلق بود؛ ازاینرو زمینه برخورد مستقیم با این گروهها کمتر فراهم شد، هرچند در خاطرات برخی از دانشجویان آن دوره به طرح پرسشهای فکری و پاسخهای رهبر شهید به شبهات روز اشاره شده است.
معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان با تأکید بر جایگاه علمی و اجتماعی رهبر شهید گفت: ایشان در آن دوره به عنوان یک روشنفکر دینی شناخته میشد و رویکردی فعال و مبارزاتی داشت؛ رویکردی که حتی در بخشی از فضای سنتی حوزه با مخالفتهایی روبهرو بود.
هدایت جریان انقلابی حوزه مشهد به قم
معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان با اشاره به تحولات حوزه علمیه مشهد در اواخر دهه ۴۰ اظهار داشت: پس از تحریم درس مرحوم آیتالله میلانی، جمع زیادی از طلاب به هدایت رهبر شهید راهی حوزه علمیه قم شدند و همین مهاجرت، در شکلگیری جریان انقلابی در قم نیز تأثیر قابل توجهی داشت.
حجتالاسلام طباطبایی همچنین از برگزاری جلسات متعدد رهبر شهید با روشنفکران و شخصیتهایی همچون مرحوم دکتر علی شریعتی در منزل ایشان در بازار سرشور یاد کرد و گفت: اصل این نشستها در اسناد ساواک ثبت شده است، اما دسترسی محدود پژوهشگران به این اسناد، امکان بررسی دقیقتر آنها را دشوار کرده است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره نقش آیتالله محامی در فعالیتهای انقلابی مشهد اظهار داشت: مرحوم آیتالله محامی از نظر سنی بزرگتر از رهبر شهید بود و به عنوان نماینده حضرت امام(ره)، مسئولیت بسیار سنگین و پرخطری در جمعآوری وجوهات شرعی و حمایت از مبارزان بر عهده داشت.
حجتالاسلام طباطبایی با اشاره به برخی شبهات مطرحشده درباره مرحوم محامی افزود: اسناد و خاطرات متعدد نشان میدهد اتهام همکاری ایشان با رژیم پهلوی واقعیت نداشت و امضای برخی اسناد نیز تحت فشار ساواک و برای رهایی از بازداشت انجام شده بود.
معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان در پاسخ به پرسشی درباره سایر پایگاههای انقلابی مشهد اظهار داشت: اگرچه هیچ مسجدی از نظر میزان اثرگذاری به مسجد کرامت نمیرسید، اما مسجد فیل با سخنرانیهای شهید هاشمینژاد، مسجدالرضا در چهارراه لشکر و برخی دیگر از مساجد نیز در تحولات انقلابی شهر نقش مؤثری داشتند.
وی افزود: با وجود تلاش شاگردان رهبر شهید برای ادامه مسیر مسجد کرامت، هیچیک نتوانستند همان میزان از تأثیرگذاری و جذب نیرو را که ایشان ایجاد کرده بود، تکرار کنند.
حجتالاسلام طباطبایی با اشاره به نگاه ویژه رهبر شهید به جایگاه مسجد گفت: ایشان همواره مسجد را پایگاه اصلی تربیت انسان و تحول اجتماعی میدانستند و حتی در دوران ریاستجمهوری نیز تصریح کرده بودند که اگر مسئولیتی نداشته باشند، ترجیح میدهند اداره یک مسجد را بر عهده بگیرند.
اسناد و تاریخ شفاهی انقلاب باید در دسترس پژوهشگران قرار گیرد
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی تصریح کرد: مراکزی همچون مرکز اسناد انقلاب اسلامی، آستان قدس رضوی، دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی و برخی مجموعههای دیگر، طی سالهای گذشته صدها ساعت مصاحبه با یاران و همراهان رهبر شهید انجام دادهاند، اما بخش قابل توجهی از این منابع همچنان در دسترس پژوهشگران قرار ندارد.
حجتالاسلام طباطبایی با انتقاد از محدودیتهای موجود در دسترسی به اسناد گفت: در جریان تدوین کتاب مسجد کرامت، بارها با اسنادی مواجه شدیم که بخشهای مهم آن با ملاحظات امنیتی حذف یا پوشانده شده بود و همین مسئله روند پژوهش را با دشواریهای فراوان روبهرو کرد.
معاون پژوهشی مؤسسه میراث فقاهت خراسان در پایان تأکید کرد: انتشار اسناد و خاطرات شخصیتهایی همچون مرحوم عبدالرضا غنیان میتواند بخش مهمی از تاریخ انقلاب اسلامی در مشهد را روشن کند و لازم است نهادهای مسئول با نگاه علمی، زمینه دسترسی پژوهشگران به این منابع ارزشمند را فراهم سازند.