عصر قم - خراسان - مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به پیشینه علمی حوزه علمیه مشهد و سنت برگزاری دروس حوزوی در ایام تابستان، مدرسه تابستانه «دارالعلم» را تلاشی برای احیای این سنت علمی و ایجاد همافزایی میان حوزه علمیه خراسان و آستان قدس رضوی دانست.
به گزارش خبرگزاری رسا در خراسان، حجتالاسلام والمسلمین علی خیاط، مدیر حوزه علمیه خراسان، در مراسم افتتاحیه چهارمین اعتکاف علمی طلاب مدرسه تابستانه «دارالعلم» در مدرسه علمیه میرزا جعفر دانشگاه علوم اسلامی رضوی با خوشامدگویی به اساتید و طلاب حاضر در این دوره، یاد همه عزیزانی را که سال گذشته در میان حاضران بودند و امسال حضور ندارند، گرامی داشت و افزود: یاد رهبر شهید و امام شهیدان را گرامی میداریم که نقش بسیار بزرگی در احیای حوزههای علمیه در این دوره ایفا کردند و با رهبریهای داهیانه خود، کشتی انقلاب اسلامی را در گردابهای سهمگین این دوره به خوبی هدایت کردند.
مدیر حوزه علمیه خراسان ادامه داد: روح پرفتوح آن امام شهید و همه شهیدان عزیزی که از سال گذشته تا امسال در دو یا سه جنگ به شهادت رسیدند، از جمله فرماندهان، عالمان، دانشمندان و آحاد ملت ایران، کودکان عزیز میناب و همه آنهایی که جان خود را بر سر اعتلای نظام جمهوری اسلامی ایران گذاشتند، گرامی میداریم.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با بیان اینکه خداوند توفیق برگزاری چهارمین دوره مدرسه تابستانه «دارالعلم» را در جوار حرم مطهر امام رضا(علیهالسلام) عنایت کرده است، گفت: خداوند را شاکریم که این توفیق را به همه ما داد تا این رویداد مهم را در محضر عالم آل محمد(صلیاللهعلیهوآله) و در جوار مسجد نورانی ایشان رقم بزنیم.
وی افزود: «دارالعلم» تلاشی در جهت احیای یک سنت علمی است که حوزه علمیه مشهد و حوزه علمیه کهن خراسان از آن برخوردار بوده است.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به قدمت حوزه علمیه مشهد خاطرنشان کرد: این حوزه قریب هزار سال عمر دارد و نخستین تلاشهای علمی انجامشده در اینجا که به دست ما رسیده و اسناد مکتوب نسبت به آن داریم، مربوط به قرن چهارم است.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به ظرفیت حرم مطهر رضوی در طول تاریخ برای احیای حوزههای علمیه و استمرار فعالیتهای علمی اظهار کرد: مرقد مطهر و نورانی امام هشتم(علیهالسلام) ظرفیت بزرگی بوده است که در طول تاریخ، نقش مهمی در جهت احیای حوزههای علمیه و همچنین استمرار آن داشته است.
وی افزود: عالمان بزرگی به این حوزه رفتوآمد میکردند که از جمله آنها میتوان به ملا مهدی نراقی، میرزا مهدی شهرستانی، سید مهدی بحرالعلوم و میرزا مهدی شهید اشاره کرد.
مدیر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه علماندوزی و علمآموزی در کنار مضجع نورانی امام هشتم(علیهالسلام) مسئلهای ریشهدار بوده است، ادامه داد: این موضوع حتی بر کیفیت معماری این مرجع نورانی نیز اثر داشته است و متخصصان و مهندسان مربوطه نقل کردهاند که اساساً ایوانها و شکلهایی که در حرم مطهر مشاهده میشود، برای فراهمآوردن جایگاهها و فضاهایی برای مدارس علمی بوده است.
وی خاطرنشان کرد: این ظرفیت علمی و علماندوزی از گذشته وجود داشته و ساختارهای مربوط به آن نیز در فضای حرم مطهر فراهم شده است.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به استمرار سنت برگزاری دروس علمی در تابستان در حوزه علمیه خراسان و مشهد گفت: از گذشته مرسوم بوده است که در حوزه علمیه خراسان و حوزه علمیه مشهد، در تابستان نیز درس برقرار باشد و بزرگان این سنت را همواره پاس میداشتند.
وی ادامه داد: حتی در همین دورههایی که ما نیز حضور داشتیم، شاهد بودیم که برخی از بزرگان، علما و مراجع در تابستان به اینجا تشریف میآوردند و برنامههای علمی و مدارس درس برگزار میکردند.
مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: خود این توفیق را داشتم که در دو تابستان، در همین مدرسه مبارکه، در محضر حضرت آیتالله العظمی جوادی آملی باشم که در تابستانهای سالهای ۶۶ و ۶۷ تشریف آوردند و افاضه فیض فرمودند.
وی اظهار کرد: حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی نیز چندین سال تشریف میآوردند و در مسجد گوهرشاد در محضر ایشان بودیم و از محضرشان استفاده میکردیم و مباحث مستحدثه و امثال آن را افاضه میفرمودند.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط ادامه داد: چند سال نیز هست که در محضر مرجع بزرگوار، حضرت آیتالله العظمی سبحانی هستیم که عنایت میکنند و تابستانها تشریف میآورند و این سنت را پاس میدارند.
وی با بیان اینکه «دارالعلم» برای انسجامبخشی به این تلاشهای علمی شکل گرفته است، گفت: دارالعلم تلاش کرد این فعالیتهای علمی را منسجمتر کند، چارچوب خاصی به آن ببخشد و در یک همافزایی ارزشمند نهادی میان حوزه علمیه خراسان و آستان قدس رضوی، این رویداد رقم خورد.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به حمایت تولیت آستان قدس رضوی از این رویداد علمی تصریح کرد: انگیزه بسیار بالایی در دو طرف وجود داشت و تولیت آستان قدس رضوی نیز عنایت و انگیزه بسیار زیادی داشتند و پشتیبانی کامل این مدرسه بر عهده وی و مجموعه آستان قدس است که زحمت میکشند و امکان برگزاری این مدرسه و خدمت به شما بزرگواران را فراهم میکنند.
وی افزود: «دارالعلم» با چنین هدفی شکل گرفت و خوشبختانه این همافزایی نهادی، تجربه بسیار موفقی است که امیدواریم در جاهای دیگر نیز این اتفاقات بیفتد.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط یکی دیگر از اهداف «دارالعلم» را ایجاد مسیر ارتباط میان مراکز علمی و حوزههای علمیه در داخل و خارج از کشور عنوان کرد و گفت: امیدواریم «دارالعلم» بتواند مسیری برای پیوند و ارتباط میان مراکز علمی و حوزههای علمیه در کشور و خارج از کشور باشد.
وی ادامه داد: اینکه فضلا و اساتید بزرگوار از حوزههای مختلف در کنار یکدیگر جمع شوند، ظرفیتهای همدیگر را بشناسند و از این ظرفیتها استفاده شود، خود برکت بسیار ارزشمندی است که از جمله آثار «دارالعلم» به شمار میرود.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به حضور طلاب و فضلایی از سراسر کشور در این دوره اظهار کرد: شرکتکنندگان در «دارالعلم» فقط فضلای خراسانی نیستند و از سراسر کشور همه میتوانند شرکت کنند که اکنون در محضرشان هستیم.
وی ابراز امیدواری کرد که این ارتباط در آینده استمرار بیشتری پیدا کند و افزود: امیدواریم بتوانیم این ظرفیت را در حوزه بینالملل نیز فعال کنیم و فضلای حوزه نجف را نیز در اینجا داشته باشیم؛ هم طلاب تشریف بیاورند و هم اساتید بزرگوار تا بتوانیم از محضر آنها در این برنامهها استفاده کنیم.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به برنامهریزی انجامشده برای حضور فضلای حوزه نجف در «دارالعلم» گفت: برای این موضوع بهتر برنامهریزی شده بود، اما شرایط و تحولاتی که اتفاق افتاد، این امکان را سلب کرد و فعلاً نتوانستیم از حضور این عزیزان استفاده کنیم.
وی همچنین یکی دیگر از برکات «دارالعلم» را گردهمآوردن ظرفیت علمی نهادهای علمی دانست و گفت: در «دارالعلم» توفیق داریم از محضر بیش از ۷۰ استاد بزرگوار در این دوره بهره ببریم که بسیاری از این عزیزان، اساتید دانشگاه و متخصصان تراز اول در حوزههای مختلف دانشی و موضوعاتی هستند که در «دارالعلم» محل بحث است.
مدیر حوزه علمیه خراسان ضمن تشکر از اساتیدی که دعوت این مدرسه را پذیرفتهاند، خاطرنشان کرد: از این عزیزان تشکر میکنیم که دعوت ما را اجابت کردند و در این رویداد علمی ما را یاری کردند و در محضرشان هستیم. این نیز از برکات «دارالعلم» است که یک میدان عملی برای وحدت علمی حوزه و دانشگاه رقم میزند.
وی در ادامه با اشاره به ویژگیهای چهارمین دوره مدرسه تابستانه «دارالعلم» گفت: در دوره چهارم تلاش شد پس از تجربهای که در سه دوره قبل داشتیم و تجربه ارزشمندی بود، بر پایه آن هم مباحث را تعمیق ببخشیم و هم توسعه دهیم.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: از ویژگیهای این دوره، توسعه کمی مدارس و همچنین تعمیق علمی و پژوهشی مباحث است که در «دارالعلم» امسال رقم خواهد خورد.
وی با اشاره به مدارس این دوره اظهار کرد: امسال علاوه بر پنج مدرسهای که در دورههای قبل داشتیم و البته در سال اول با سه مدرسه آغاز شد و سپس توسعه پیدا کرد، دو مدرسه دیگر نیز به مجموعه «دارالعلم» افزوده شد.
مدیر حوزه علمیه خراسان ادامه داد: پنج مدرسه پیشین شامل علوم قرآن و تفسیر، ادبیات عرب و زبانشناسی، فقه و اصول، منطق و روششناسی و علوم عقلی است و امسال دو مدرسه دیگر، یکی مدرسه سیره و دیگری مدرسه نسخهشناسی، به این مجموعه افزوده شد.
وی با تأکید بر اهمیت افزودهشدن این دو مدرسه تصریح کرد: این اقدام، ارزشمند و راهبردی است و صرفاً افزودن دو حوزه دانشی نیست، بلکه در جهت تکمیل منظومه علمی «دارالعلم» به این مدارس نیاز داریم.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط گفت: هر ملتی و هر مجموعه علمی که میخواهد رو به جلو حرکت کند و تولید دانش جدید داشته باشد و در مرز علوم حرکت کند، اگر گذشته خود را فراموش کند و تاریخ خود را مدنظر قرار ندهد، ابتر خواهد بود و تلاش آن به نتیجه نمیرسد.
وی افزود: مدرسه سیره برای این است که بتوانیم گذشته تمدنی حوزههای علمیه و همچنین سیره اهل بیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام) را که بسیار راهگشا برای ماست، بشناسیم و بر پایه آنها قدمی برداریم.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به ضرورت توجه به میراث علمی عالمان گذشته اظهار کرد: میراث سترگی از عالمان و دانشمندان گذشته را در قالب نسخههای خطی در کتابخانهها داریم که اینها نیز باید احیا شوند.
وی خاطرنشان کرد: اگر میخواهیم گامی به جلو برداریم، باید این گذشته را عالمانه بشناسیم، از ظرفیت آن استفاده کنیم و آنها را چراغهای خود قرار دهیم تا بتوانیم قدمی مثبت به جلو برداریم.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: به همین دلیل این دو مدرسه نیز به مجموعه «دارالعلم» افزوده شد تا بتوانیم قدم مؤثری برای گامهای تمدنی برداریم.
وی در ادامه با اشاره به یکی دیگر از ویژگیهای «دارالعلم» امسال گفت: یک نکته دیگر در مسئله «دارالعلم» امسال این است که رویکرد مسئلهمحوری بر همه برنامههای علمی «دارالعلم» غالب است.
مدیر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه صرف انباشت اطلاعات برای تولید دانش کافی نیست، اظهار کرد: اگر انسان میخواهد به تولید دانش موفق شود، صرفاً انباشت اطلاعات کافی نیست، بلکه باید به صورت مستقیم با مسائل عینی مواجه شود، چالشها را ببیند، با آنها دست و پنجه نرم کند و آنگاه با تکیه بر گذشته و اندوختههایی که دارد، بتواند قدم مثبتی بردارد.
وی ادامه داد: رویکرد مسئلهمحوری و اینکه برنامهها بر محور یک مسئله خاص رقم بخورد، تقریباً در هر هفت مدرسه وجود دارد و در هر اقدام علمی که صورت میگیرد، چه یک نشست، چه مبحث القایی، چه گعده علمی و چه برنامههای دیگر، همه مسئلهمحور و ناظر به یک مسئله امروزی هستند که باید به آن پرداخته شود.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط تصریح کرد: ما علاوه بر اینکه باید گذشته خود را پاس بداریم، آن را یاد بگیریم و از آن استفاده کنیم، همه اینها برای این است که بتوانیم در روزگار خودمان مسائلمان را حل کنیم.
وی افزود: اگر بخواهیم این مسائل را حل کنیم، باید به مسئلهمحوری توجه داشته باشیم، مسائل عینی را مدنظر قرار دهیم و آنها را به چالش بکشیم؛ لذا مباحث چالشی مطرح میشود و بهترین فضا نیز همین فضایی است که مسائل در میان فضلا و علما محل بحث قرار میگیرد.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به برنامههای علمی مدرسه فقه و اصول در این دوره گفت: به طور خاص در مدرسه فقه و اصول، امسال یکی از مباحث بسیار چالشی و البته بسیار مهم حوزههای علمیه، محل بحث و گفتوگو قرار خواهد گرفت که جزئیات آن در برنامهها دیده شده است و مورد پیگیری قرار خواهد گرفت.
وی با اشاره به یکی دیگر از برنامههای چهارمین دوره مدرسه تابستانه «دارالعلم» اظهار کرد: یکی از برنامههای دیگری که در این رویداد رقم میخورد، و پنجشنبه همین هفته برگزار خواهد شد، بحثی تحت عنوان «تبیین منظومه فکری امام شهید» در دستور کار قرار دارد.
وی ادامه داد: منظومه فکری ایشان در حوزه علوم اسلامی اهمیت دارد؛ چراکه ایشان در طول سالهای متمادی که در خدمت آن بزرگوار بودیم، درباره حوزههای علمیه و علوم اسلامی نکات بسیار مهمی فرمودند که برخی از آنها مورد توجه دغدغهمندان قرار گرفته و برای آنها کارهایی انجام شده است و برخی نیز همچنان بر زمین مانده است.
مدیر حوزه علمیه خراسان خاطرنشان کرد: حتی در آخرین بحثی که ایشان درباره حوزههای علمیه داشتند که در بازتأسیس حوزه علمیه قم بود، یک بیانیه بسیار مهم خطاب به حوزههای علمیه صادر کردند و در آنجا دغدغهمندیهای فراوانی را مطرح کردند که باید به آنها پرداخته شود.
وی تصریح کرد: تبیین علمی منظومه فکری امام شهید، از جمله برنامههایی است که به صورت مشترک بین هفت مدرسه، پنجشنبه همین هفته در «دارالعلم» رقم خواهد خورد./933/
نویسنده: جوادرستمی