عصر قم - در تشییع دهها میلیونی آقای شهید ایران آنچه بیش از هر چیز جلب توجه کرد، گستره جغرافیایی و تنوع جمعیت حاضر بود. خیابانهای اصلی و فرعی تهران، قم و مشهد، مملو از جمعیتی بود که از استانهای مختلف و حتی کشورهای جهان برای حضور در مراسم آمده بودند.
به گزارش سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، شماره جدید صدای ایران در سرمقاله خود به این پرسش پاسخ داده است که در تاریخ سیاسی و اجتماعی ملتها، برخی مراسمهای تشییع، پایان زندگی یک شخصیت نیستند؛ بلکه به رویدادهایی تبدیل میشوند که ظرفیت اجتماعی، قدرت بسیجگری و حافظه جمعی یک جامعه را آشکار میکنند. تشییع پیکر آیتالله العظمی شهید سیدعلی خامنهای را نیز باید در همین چارچوب تحلیل کرد؛ رخدادی که، صرفنظر از تفسیرهای سیاسی، از منظر جمعیتی و گستره حضور مردمی، به یکی از بزرگترین اجتماعات تاریخ معاصر تبدیل شد. در چنین رویدادهایی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت پیدا میکند، نه صرفاً شمار شرکتکنندگان، بلکه توان یک جامعه برای حضور همزمان در یک لحظه تاریخی است؛ لحظهای که بعدها به بخشی از حافظه ملی و، در این مورد، جهانی تبدیل میشود.
اغلب تشییع رهبران سیاسی و مذهبی، همواره فراتر از یک آیین سوگواری عمل کرده و به نوعی همهپرسی اجتماعی درباره جایگاه و اثرگذاری آنان بدل شده است. از تشییع مهاتما گاندی و جمال عبدالناصر گرفته تا نلسون ماندلا و امام خمینی (ره)، تاریخ معاصر نمونههای متعددی از اجتماعات عظیم انسانی را ثبت کرده است. وجه مشترک همه این مراسمها، شکلگیری یک تصویر ماندگار از حضور انبوه مردمی است؛ تصویری که گاه تأثیر آن از هزاران سخنرانی و تحلیل سیاسی بیشتر است.
در تشییع دهها میلیونی آقای شهید ایران نیز، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه کرد، گستره جغرافیایی و تنوع جمعیت حاضر بود. خیابانهای اصلی و فرعی تهران، قم و مشهد، از ساعات اولیه مملو از جمعیتی بود که از استانهای مختلف و حتی کشورهای جهان برای حضور در مراسم آمده بودند. استمرار حضور مردم در طول مسیرهای چندین کیلومتری و تداوم مراسم در ساعتهای طولانی، نشان داد که این رویداد صرفاً یک تجمع مقطعی نبود، بلکه به یک رخداد ملی و جهانی با ابعاد بیسابقه تبدیل شده است. در مطالعات جمعیتشناسی، چنین اجتماعاتی تنها زمانی شکل میگیرند که یک رویداد بتواند اقشار، نسلها و گروههای مختلف اجتماعی را بهطور همزمان در یک نقطه گرد آورد.
همانطور که آیتالله سیدمجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، هم اخیراً در پیام درباره حماسه عظیم بدرقه آقای شهید ایران و تبیین مسائل مهم کشور فرمودند: «رستاخیز بیسابقهی بدرقهی آقای شهید ایران، نِصاب تازهای از جلوهی بعثت و ارادهی مستحکم هویت اسلامی ـ ایرانی را در قدرشناسی، وفاداری، بصیرت، و ابراز محبّت فوقالعاده به زعیم امّت اسلامی و رهبر شهید انقلاب ثابت کرد. گرمای دلهای گداخته، چشمان اشکبار و عزمهای استوار جمعیت دهها میلیونی و دهها کیلومتری در تهران، قم، مشهد، و سایر شهرها و روستاها، دوستان ملت ایران و مردم آزادهی جهان را به تحسین و دشمنان مستکبر ملت ایران را به حیرت و سرگردانی و خشم و وحشت انداخت.»
ابعاد این حضور میلیونی تنها به مرزهای ایران محدود نماند. مراسم تشییع و بزرگداشت آیتالله شهید خامنهای در کربلا و نجف نیز با حضور گسترده مردم برگزار شد و تصاویر منتشرشده از شکلگیری اجتماعات میلیونی حکایت داشت. این حضور نشان داد که بازتاب اجتماعی این رویداد تنها محدود به جغرافیای ایران نبود و در میان بخشهایی از افکار عمومی منطقه نیز انعکاس گستردهای یافت. برگزاری مراسمهای میلیونی در عراق، در کنار تشییع تهران، قم و مشهد، بُعد فراملی این رخداد را پررنگتر کرد و آن را به یکی از مهمترین رویدادهای اجتماعی منطقه و حتی جهان تبدیل ساخت.
فارغ از همه تحلیلهای سیاسی، آنچه در تاریخ باقی میماند، تصویر یک اجتماع انسانی کمنظیر است؛ تصویری که از منظر جمعیتی، سازمان اجتماعی و بازتاب جهانی، جایگاهی ویژه در تاریخ معاصر خواهد داشت.
در نهایت، باید گفت این تشییع تاریخی و حماسی، رخدادی است که نه فقط در حافظه سیاسی، بلکه در حافظه اجتماعی ایران و جهان نیز ماندگار خواهد شد؛ رویدادی که مقیاس و گستره جمعیت حاضر در آن و، از این مهمتر، حس و روح این جمعیت انبوه، به یکی از مهمترین پیامهای آن تبدیل شد.