حکمرانی در فضای مجازی دچار ضعف های جدی است

عصر قم - مسئول پژوهشگاه فضای مجازی، با هشدار نسبت به چالش‌های حکمرانی در فضای مجازی، گفت: نبود زیرساخت‌های علمی، حقوقی و سیاست‌گذاری منسجم، ضعف قوانین در حوزه فعالیت کودکان و نوجوانان، کمبود ظرفیت‌های تخصصی دانشگاهی و بی‌توجهی به تجربه کشورهای موفق، از مهم‌ترین موانع مدیریت کارآمد در فضای مجازی است.

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا ، حجت الاسلام میثم غلامی، سرپرست پژوهشگاه فضای مجازی، در آیین رونمایی و معرفی کتاب «بررسی فقهی بازنمایی معصومین در بازی‌های رایانه‌ای و متاورس»، که در پژوهشگاه فضای مجازی برگزار شد، با بیان اینکه قصد دارد به چند نکته اساسی درباره وضعیت کنونی فضای مجازی بپردازد، اظهار کرد: امروز با بحرانی در حوزه حکمرانی فضای مجازی مواجه هستیم و امیدوارم این جلسه زمینه‌ای برای بررسی دقیق‌تر این مسئله و شکل‌گیری گفت‌وگویی جدی در حوزه ارتباطات و فضای مجازی فراهم کند.
سرپرست پژوهشگاه فضای مجازی، ادامه داد: اگرچه برخی از مباحث مطرح‌شده ممکن است محل بحث و گفت‌وگو باشد، اما واقعیت این است که همچنان با کمبود محتوای علمی و نظری در این حوزه مواجه هستیم و بسیاری از موضوعات به‌صورت منسجم و نظام‌مند تبیین نشده‌اند.
حجت الاسلام غلامی با تشبیه وضعیت حکمرانی فضای مجازی به ساختمانی فاقد زیرساخت مستحکم، تصریح کرد: ممکن است این ساختمان از دور کامل و استوار به نظر برسد، اما با نگاهی دقیق‌تر مشخص می‌شود که از پایه‌های لازم برخوردار نیست. به همین دلیل نیز حکمرانی در این عرصه با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است.
وی ادامه داد: برخی اختلاف‌نظرها در این حوزه طبیعی است، اما همه مسائل از جنس اختلاف سلیقه نیست. همان‌گونه که نمی‌توان ساختمانی را بدون پی و زیرساخت مناسب بنا کرد، حکمرانی در فضای مجازی نیز بدون مبانی، قواعد و ساختارهای صحیح امکان‌پذیر نخواهد بود.
حجت الاسلام غلامی با تأکید بر اینکه مشکل تنها به حوزه رسانه محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: بسیاری از زیرساخت‌های مورد نیاز برای مدیریت این فضا هنوز فراهم نشده و این مسئله به یکی از دغدغه‌های جدی مراکز تصمیم‌گیری کشور تبدیل شده است.
سرپرست پژوهشگاه فضای مجازی با اشاره به تجربه سایر کشورها در قانون‌گذاری برای حضور کودکان در شبکه‌های اجتماعی گفت: در بسیاری از کشورها درباره حداقل سن حضور در شبکه‌های اجتماعی و همچنین مسئولیت حقوقی تخلفات کودکان و نوجوانان قوانین مشخصی وجود دارد؛ برای مثال، تعیین شده است که در صورت ارتکاب تخلف توسط افراد زیر ۱۷ سال، مسئولیت متوجه خود فرد است یا والدین او. این در حالی است که ما هنوز سند جامع و روشنی برای مدیریت چنین موضوعاتی در فضای مجازی تدوین نکرده‌ایم.
حجت الاسلام غلامی با بیان اینکه مسدودسازی یک شبکه اجتماعی به‌تنهایی راه‌حل مسئله نیست، اظهار داشت: ممکن است تصور شود با محدودسازی شبکه‌هایی مانند اینستاگرام مشکلات برطرف می‌شود، اما واقعیت این است که مسئله اصلی، نبود سازوکار مناسب برای مدیریت فضای مجازی است. تجربه نیز نشان داده است که حتی در دوره‌های اعمال محدودیت، بسیاری از فعالیت‌ها و تخلفات در بسترهای دیگر ادامه یافته است.
وی توجه به زیرساخت‌های فکری، حقوقی و تربیتی را مهم‌ترین نیاز این حوزه دانست و گفت: متأسفانه در بسیاری از موارد، تصمیم‌گیری‌ها بدون مطالعه کافی و بدون بهره‌گیری از تجربه کشورهای دیگر انجام می‌شود.
سرپرست پژوهشگاه فضای مجازی با تأکید بر ضرورت استفاده از تجربه‌های بین‌المللی افزود: لازم است بررسی کنیم کشورهایی دیگر که در اینزمینه موفق عمل کرده اند چه سیاست‌ها و اقداماتی در این حوزه اتخاذ کرده‌اند. همان‌گونه که در حوزه‌هایی مانند آب و انرژی از تجربه‌های جهانی استفاده می‌شود، در حوزه فضای مجازی نیز باید از الگوهای موفق بهره گرفت.
وی همچنین با اشاره به ضعف ظرفیت‌های علمی کشور در این زمینه اظهار کرد: دانشگاه‌های ما با کمبود گروه‌های تخصصی و نیروهای متخصص در حوزه حکمرانی و سیاست‌گذاری فضای مجازی مواجه هستند، در حالی که در بسیاری از کشورهای دنیا مراکز علمی متعددی به‌صورت تخصصی در این حوزه فعالیت می‌کنند.
سرپرست پژوهشگاه فضای مجازی در پایان با اشاره به شتاب تحولات فناوری، گفت: موضوع متاورس نمونه‌ای از این تحولات است. اگرچه در مقطعی تصور می‌شد این فناوری با شکست مواجه شده، اما طی دو سال اخیر دوباره سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در این حوزه صورت گرفته و منابع مالی قابل توجهی به آن اختصاص یافته است. این موضوع نشان می‌دهد که فناوری‌های نوظهور با سرعت زیادی در حال تحول هستند و لازم است با نگاهی آینده‌پژوهانه برای مواجهه با آن‌ها برنامه‌ریزی کنیم.