تشییع رهبر شهید یک پدیده تمدنی جهانی و نشانه افول نظم غربی است/ تشییع میلیونی رهبر شهید، بازتولید سرمایه اجتماعی مقاومت است

عصر قم - رئیس نمایندگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در قم و دبیر جایزه جهانی صدر با تشریح ابعاد بین‌المللی تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، این رخداد را یک «پدیده تمدنی جهانی» توصیف کرد و گفت: تشییع میلیونی رهبر شهید نه‌تنها نشانه تجلی امت‌سازی و بازتولید سرمایه اجتماعی مقاومت است، بلکه از ظهور نظمی جدید در جهان و افول مشروعیت تمدن غربی نیز حکایت دارد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حامد رفعتی، رئیس نمایندگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در قم و دبیر جایزه جهانی صدر، در گفتگویی تحلیلی با خبرگزاری بین المللی ابنا با موضوع «ابعاد بین‌المللی و بایسته‌های تبیین تمدنی تشییع رهبر شهید» تأکید کرد: تشییع رهبر شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای، صرفاً یک آیین سوگواری یا رخداد احساسی نیست، بلکه باید آن را به‌مثابه یک متن تمدنی، اجتماعی و جهانی خوانش کرد؛ متنی که می‌تواند در بازتعریف هویت امت اسلامی و معادلات آینده جهان نقش‌آفرین باشد.
تشییع رهبران بزرگ؛ فراتر از یک مراسم سوگواری
دکتر رفعتی با اشاره به جایگاه تاریخی تشییع رهبران بزرگ جهان، اظهار کرد: تشییع رهبر شهید حضرت امام سیدعلی خامنه‌ای رضوان‌الله تعالی علیه یک نقطه عطف تاریخی و اوج یک پیچ تاریخی است؛ رویدادی که در ابعاد تمدنی، فرهنگی و اجتماعی در مقیاس جهانی قابلیت تحلیل عمیق دارد.
وی با اشاره به نمونه‌های تاریخی نظیر تشییع مهاتما گاندی، نلسون ماندلا و مارتین لوتر کینگ جونیور افزود: در بسیاری از موارد، تشییع رهبران به رخدادهایی اجتماعی و تاریخی تبدیل شده که توانسته احساسات عمومی، هویت ملی، جهت‌گیری سیاسی و حتی آینده ملت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
به گفته وی، گاه یک ملت در مراسم تشییع، بیش از ده‌ها انتخابات و نظرسنجی، احساس واقعی خود را نسبت به جایگاه یک شخصیت نشان می‌دهد و این مسئله در تاریخ معاصر منطقه نیز نمونه‌های روشنی داشته است.
تشییع رهبر شهید؛ یک پدیده اجتماعی جهانی است
رفعتی با تأکید بر اینکه شهادت و تشییع رهبران اثرگذار پایان گفتمان آنان نیست، بلکه می‌تواند سرآغازی برای خیزش‌های تازه باشد، تصریح کرد: تشییع رهبران در جهان معاصر صرفاً یک آیین سنتی نیست؛ بلکه بازتاب سرمایه عاطفی و اجتماعی یک ملت، بازسازی هویت جمعی، تثبیت گفتمان‌های سیاسی و اخلاقی و حتی عاملی اثرگذار بر مسیر آینده جوامع است.
وی افزود: بر همین اساس، تشییع رهبر شهید باید در چارچوبی جهانی و تمدنی تحلیل شود، نه صرفاً در قالب یک رویداد احساسی، سیاسی یا منطقه‌ای. هنگامی که میلیون‌ها انسان با انگیزه‌های عمیق اعتقادی و هویتی در چنین مراسمی حاضر می‌شوند، با یک پدیده اجتماعی جهانی مواجه هستیم که ظرفیت مطالعه در حوزه‌های جامعه‌شناسی، مطالعات تمدنی، رسانه، علوم سیاسی و ارتباطات بین‌الملل را دارد.
تشییع رهبر شهید و نفی تمدن رو به زوال غرب
دبیر جایزه جهانی صدر، تشییع قائد شهید امت را دارای دو وجه تمدنی دانست و گفت: وجه نخست این رویداد، وجه سلبی و ناظر به نفی تمدن رو به زوال غربی است.
وی توضیح داد: امروز کانون سیاسی و نظامی تمدن غرب یعنی ایالات متحده آمریکا با رخنه‌های جدی مواجه شده و جهان غرب در وضعیت تشتت تاریخی قرار دارد. کشورهای اروپایی نیز دیگر همانند گذشته دنباله‌رو کامل تصمیمات آمریکا نیستند.
رفعتی با اشاره به عبور جهان از نظام تک‌قطبی به ساختاری چندقطبی افزود: بسیاری از نهادها و میثاق‌های غربی از جمله سازمان ملل متحد اعتبار پیشین خود را نزد افکار عمومی جهان از دست داده‌اند و تردیدهای جدی نسبت به آرمان‌هایی نظیر لیبرال‌دموکراسی، آزادی، حقوق زن و کرامت انسانی شکل گرفته است.
تقویت تمدن اسلامی و شکل‌گیری جبهه واحد توحیدی
وی وجه دوم این رخداد را وجه ایجابی و معطوف به تقویت تمدن اسلامی دانست و اظهار کرد: حادثه شهادت رهبر انقلاب و تشییع ایشان نه‌تنها به تقویت وحدت مذاهب اسلامی انجامیده، بلکه وحدت جریان‌ها و کنشگران جهانی را نیز تقویت کرده است.
دکتر رفعتی افزود: جبهه واحد توحیدی متشکل از ادیان، به‌ویژه جریان‌های مسیحی، توسعه یافته و رهبران ادیان را در جهت‌گیری واحدی زیر یک خیمه مشترک گرد آورده است.
وی تأکید کرد: از این منظر، با یک رویداد تمدنی روبه‌رو هستیم که هم در سطح سخت‌افزاری و هم در سطح نرم‌افزاری باید به‌درستی فهم و برای بهره‌برداری از آن برنامه‌ریزی شود.
تجلی امت‌سازی در عصر فردگرایی
رئیس نمایندگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در قم، نخستین منظر تمدنی این حادثه را «تجلی امت‌سازی» عنوان کرد.
وی گفت: در جهانی که پروژه‌های سلطه می‌کوشند انسان‌ها را به واحدهایی منفرد، مصرف‌گرا و بی‌هویت تبدیل کنند، حضور عظیم مردمی در تشییع یک رهبر الهی، نشانه زنده بودن مفهوم امت است.
دکتر رفعتی اضافه کرد: این حضور نشان می‌دهد ارزش‌هایی همچون مقاومت، معنویت، ایثار و کرامت انسانی همچنان قدرت بسیج‌کنندگی دارند و این همان نقطه‌ای است که جهان مدرن خسته از فردگرایی افراطی، نیازمند فهم آن است.
تشییع رهبر شهید؛ بازتولید سرمایه اجتماعی مقاومت است
وی دومین منظر تمدنی را «سرمایه نمادین مقاومت» دانست و تصریح کرد: رهبران شهید به نماد تبدیل می‌شوند و در منطق اسلامی، شهادت پایان حیات نیست بلکه آغاز تأثیر تاریخی است.
رفعتی افزود: از همین رو گاه یک پیکر مطهر بیش از سال‌ها سخنرانی و فعالیت سیاسی، افکار عمومی را متحول می‌کند. تشییع میلیونی در حقیقت اعلام وفاداری به یک مکتب و بازتولید سرمایه اجتماعی مقاومت است.
قدرت نرم؛ سرمایه راهبردی جهان اسلام
دکتر رفعتی سومین بُعد این رخداد را «قدرت نرم» توصیف کرد و گفت: در تحلیل‌های رایج بین‌المللی، قدرت غالباً در حوزه اقتصاد و نظامی تعریف می‌شود، اما رخدادهایی همچون تشییع رهبران شهید نشان می‌دهد که ما از قدرت نرم عظیمی برخوردار هستیم.
به گفته وی، این قدرت ریشه در ایمان، پیوندهای فراملی، آزادی‌خواهی و عاطفه دارد و اگر درست روایت شود، می‌تواند تصویری متفاوت از اسلام و تشیع به جهان عرضه کند؛ تصویری مبتنی بر معنویت، عزت، عدالت‌خواهی و کرامت انسانی.
نبرد اصلی امروز، نبرد روایت‌هاست
دکتر رفعتی با تأکید بر ضرورت تبیین جهانی این رخداد گفت: وظیفه ما تنها برگزاری مراسم یا انعکاس خبری نیست، بلکه باید بتوانیم این رخداد را به زبان قابل فهم برای جهان تبیین کنیم و نشان دهیم چرا برخی رهبران حتی پس از فقدان جسمانی، همچنان در حافظه ملت‌ها زنده می‌مانند.
وی تشییع رهبر شهید را یک «متن تمدنی» توصیف کرد که در برابر دیدگان جهانیان گشوده شده و باید درست نوشته، روایت و خوانده شود.
بایسته نخست؛ روایت‌گری هوشمندانه
دبیر جایزه جهانی صدر، نخستین بایسته در تبیین بین‌المللی این رویداد را «روایت‌گری هوشمندانه» دانست.
وی اظهار کرد: نبرد اصلی امروز، نبرد روایت‌هاست. رسانه‌های سلطه تلاش می‌کنند مفاهیم بزرگ را تقلیل دهند، حقیقت را وارونه جلوه دهند و رخدادهای عظیم مردمی را به تحلیل‌های امنیتی یا سیاسی محدود کنند.
رفعتی تأکید کرد: باید روایت‌هایی چندزبانه، عمیق و مستند تولید شود تا پیام این حضور میلیونی برای جوان اروپایی، دانشگاهی آمریکای لاتین، فعال آفریقایی و نخبگان آسیایی قابل فهم باشد.
بایسته دوم؛ ترجمه فرهنگی مفاهیم
وی دومین بایسته را «ترجمه فرهنگی مفاهیم» عنوان کرد و گفت: برخی مفاهیم درون‌دینی اگر بدون ترجمه فرهنگی عرضه شوند، برای مخاطب جهانی قابل درک نخواهند بود.
به گفته رفعتی، مفاهیمی نظیر شهادت، ولایت، مقاومت و امت باید با ادبیاتی انسانی، اخلاقی و تمدنی بازخوانی شوند تا حتی مخاطب غیرمسلمان نیز عظمت معنوی این پدیده را درک کند.
بایسته سوم؛ دیپلماسی فرهنگی و مردمی
رفعتی سومین بایسته را توجه به دیپلماسی فرهنگی و مردمی دانست و افزود: نهادهایی مانند سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی وظیفه‌ای فراتر از فعالیت‌های تشریفاتی دارند.
وی گفت: باید شبکه‌ای از نخبگان، رسانه‌ها، دانشگاهیان، فعالان فرهنگی و کنشگران بین‌المللی درگیر این روایت تمدنی شوند، زیرا آینده گفتمان مقاومت تنها در میدان سیاست تعیین نمی‌شود، بلکه در میدان فرهنگ، رسانه، دانشگاه و افکار عمومی جهانی نیز رقم می‌خورد.
بایسته چهارم؛ مستندسازی تاریخی
وی چهارمین بایسته را مستندسازی تاریخی عنوان کرد و اظهار داشت: بسیاری از رخدادهای بزرگ جهان اسلام به دلیل ضعف در ثبت و مستندسازی، در حافظه جهانی کم‌رنگ شده‌اند.
دکتر رفعتی افزود: تشییع‌های میلیونی سرمایه‌های تاریخی ما هستند و باید با استانداردهای حرفه‌ای رسانه‌ای و دانشگاهی ثبت، تحلیل و آرشیو شوند تا نسل‌های آینده و پژوهشگران جهان بتوانند به آن مراجعه کنند.
مسئولیت رسانه‌ای امروز سنگین‌تر از گذشته است
رفعتی ادامه داد: تبیین تمدنی تشییع رهبران شهید صرفاً یک وظیفه رسانه‌ای یا سیاسی نیست، بلکه یک مسئولیت تاریخی است.
وی تصریح کرد: باید این سرمایه عظیم معنوی و اجتماعی را از سطح احساسات زودگذر عبور داده و به گفتمانی ماندگار فرهنگی و انسانی تبدیل کنیم.
رئیس نمایندگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در قم با اشاره به کنشگری رسانه‌ای جمهوری اسلامی در عرصه بین‌الملل طی جنگ سوم در اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ گفت: هرچند در حوزه رسانه نسبت به گذشته پیشرفت‌هایی داشته‌ایم، اما همچنان در مقایسه با رقبا و دشمنان عقب هستیم.
وی هشدار داد: دشمنان تلاش مضاعفی دارند تا دستاوردهای تبیینی دوره گذشته را محو کنند؛ از این‌رو مسئولیت رسانه‌ای و تبیینی ما امروز بیش از هر زمان دیگری است.
پیام جهانی تشییع رهبر شهید برای بشریت معاصر
رفعتی در پایان خاطرنشان کرد: جهان امروز با بحران معنویت، بحران عدالت و بحران اعتماد مواجه است و در چنین فضایی، هر رخداد عظیمی که بتواند معنای ایثار، ایمان و همبستگی انسانی را زنده کند، ظرفیت جهانی شدن دارد.
وی افزود: تشییع رهبران شهید اگر درست فهم و روایت شود، می‌تواند حامل پیامی مهم برای بشریت معاصر باشد؛ پیامی که می‌گوید هنوز انسان‌هایی هستند که حقیقت را بر منفعت و آرمان را بر آسایش ترجیح می‌دهند.
رفعتی ابراز امیدواری کرد: حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی با هم‌افزایی بیشتر، روایت حقیقی این حماسه‌ها را به گوش جهانیان برسانند.
..........................
پایان پیام