عصر قم - یکی از مهمترین فرازهای پیام حضرت آیت الله سیدمجتبی حسینی خامنهای به مناسبت عید غدیر و سالگرد ارتحال امام خمینی(ره)، تبیین نسبت میان امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی است.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، یکی از مهمترین فرازهای پیام حضرت آیت الله سیدمجتبی حسینی خامنهای به مناسبت عید غدیر و سالگرد ارتحال امام خمینی(ره)، تبیین نسبت میان امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی است. در این پیام تلاش شده است تا از نگاه تقلیلگرایانهای که این دو شخصیت را صرفاً در قالب دو دوره تاریخی جداگانه تحلیل میکند، عبور شود و پیوستگی فکری، معرفتی و تمدنی آنان در قالب یک مکتب واحد مورد توجه قرار گیرد.
رهبر معظم انقلاب، پس از بیان نقش تاریخی امام خمینی(ره) در بیدارسازی ملت ایران و نقش رهبر شهید در تعمیق این مسیر، به صراحت اعلام میکند: «مکتب خامنهای عزیز، همان مکتب خمینی کبیر در امتداد اسلام ناب محمّدی صلیاللهعلیهوآلهوسلم است که زیربنای آن قیامِ لله است.»
این عبارت را میتوان یکی از محوریترین گزارههای پیام دانست؛ گزارهای که درک آن برای فهم تحولات انقلاب اسلامی اهمیت فراوانی دارد. بر اساس این تحلیل، سخن از دو مکتب متفاوت یا دو قرائت مستقل از انقلاب اسلامی نیست؛ بلکه سخن از یک جریان فکری واحد است که در امتداد اسلام ناب محمدی(ص) استمرار یافته است.
در این نگاه، آنچه امام خمینی(ره) بنیان نهاد، محدود به تأسیس یک حکومت یا تغییر ساختار سیاسی کشور نبود. ایشان آغازگر یک تحول عمیق فکری و تمدنی بودند؛ تحولی که به تعبیر نویسنده پیام، «پدیدآورندهی تحولی بزرگ و تاریخی در سطح ایران، امّت اسلامی و جهان» شد.
اما هر تحول تاریخی برای استمرار خود نیازمند تعمیق، تثبیت و گسترش است. از همین رو در ادامه پیام آمده است که رهبر شهید انقلاب اسلامی «به تعمیق و گسترش و استمرار آن پرداخته و برای تکامل و تحقق آن، نظامسازی و جامعهپردازی نمود.»
این تعبیر، نقش رهبر شهید را در چارچوبی فراتر از اداره روزمره کشور تعریف میکند. بر اساس این تحلیل، اگر امام خمینی(ره) معمار انقلاب اسلامی بود، رهبر شهید مأموریت داشت این بنا را استحکام بخشد، ابعاد آن را توسعه دهد و زمینههای تحقق عملی آرمانهای انقلاب را فراهم سازد.
در واقع نویسنده پیام، میان «انقلابسازی» و «نظامسازی» پیوند برقرار میکند. انقلاب بدون نظامسازی در معرض فرسایش قرار میگیرد و نظامسازی بدون حفظ روح انقلاب، به ساختاری بیجان تبدیل خواهد شد. از نگاه آیت الله سیدمجتبی حسینی خامنهای، راز موفقیت رهبر شهید در آن بود که توانست این دو ساحت را به یکدیگر متصل نگه دارد.
بر همین اساس، پیام به نقش ویژه چهاردهم خرداد در منظومه فکری رهبر شهید اشاره میکند و مینویسد: «حضرت ایشان علاوه بر زنده نگهداشتن مکتب امام در کلام و قلم و عمل و در دیدارهای گوناگون خود، چهاردهم خرداد را به فرصت میثاق سالیانهی ملّت با امام خمینی تبدیل کرده و منظومهای از اصول، سیاستها و خطوط مکتب امام را تشریح و تبیین میفرمود.»
این فراز نشان میدهد که از نگاه نویسنده، بزرگداشت امام خمینی(ره) صرفاً یادآوری یک شخصیت تاریخی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازخوانی دائمی اصول و مبانی انقلاب اسلامی است. به همین دلیل رهبر شهید در طول دهههای متمادی، تلاش کرد «مکتب امام» را به عنوان یک منظومه فکری زنده و جاری در جامعه حفظ کند.
پیام سپس به برخی از مهمترین مؤلفههای این منظومه اشاره میکند؛ مؤلفههایی که در واقع شاخصهای اصلی مکتب امام و رهبر شهید محسوب میشوند. از جمله اینکه «ملّت ایران، ملّتی مؤمن، باهوش و شجاع است»، «مردم، صاحبان اصلی کشور و منشأ قدرت آن هستند» و «این مردم هر تحول صحیحی را که دنبال کنند میتوانند رقم زنند.»
این گزارهها نشان میدهد که در این مکتب، مردم نه ابزار قدرت، بلکه منشأ قدرتاند. همچنین اعتماد به ظرفیتهای داخلی و باور به توانایی ملت، یکی از ارکان اصلی این اندیشه است؛ همان اصلی که در قالب شعار «ما میتوانیم» در عرصههای مختلف جلوه پیدا کرده است.
رهبر معظم انقلاب همچنین «لزوم حمایت از مظلوم» را از دیگر آموزههای بنیادین این مکتب میداند و تأکید میکند که دفاع از مظلوم، صرفاً یک انتخاب سیاسی نیست، بلکه «وظیفهی اسلامی، انسانی و ایرانی» است.
در کنار این مسئله، پیام به یکی دیگر از محورهای ثابت اندیشه امام و رهبر شهید اشاره میکند؛ اینکه «نظام سلطه و در رأس آن امریکا با این ملّت و هویت ممتاز، و تسلیمناپذیریش مشکل دارد.»
از منظر این تحلیل، علت اصلی دشمنی قدرتهای سلطهگر با جمهوری اسلامی صرفاً اختلافات سیاسی یا منافع اقتصادی نیست؛ بلکه مسئله اساسی، وجود ملتی است که حاضر نشده هویت مستقل خود را در برابر قدرتهای جهانی واگذار کند.
به همین دلیل نویسنده پیام بر این باور است که انقلاب اسلامی در حقیقت یک پروژه ناتمام نیست که با رحلت امام خمینی(ره) یا شهادت رهبر شهید پایان یافته باشد. برعکس، این حرکت همچنان ادامه دارد و حاملان آن همان نسلی هستند که در مکتب «قیام لله» تربیت شدهاند.
از این منظر، «مکتب امام» و «مکتب خامنهای» دو عنوان برای یک حقیقت واحداند؛ حقیقتی که ریشه در اسلام ناب محمدی(ص) دارد و هدف آن، تحقق جامعهای مبتنی بر ایمان، عدالت، عزت، استقلال و حاکمیت ارزشهای الهی است.
پیام آیت الله سیدمجتبی حسینی خامنهای در این بخش، بیش از آنکه نگاهی به گذشته داشته باشد، ناظر به آینده است؛ آیندهای که در آن استمرار انقلاب اسلامی نه با تکرار ظواهر، بلکه با حفظ و تعمیق همین مبانی امکانپذیر خواهد بود.