پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵

فرهنگی

حجت الاسلام تقوی:

تعامل سازنده با چهره‌های مشهور، زمینه‌ساز تقویت هویت ملی است

تعامل سازنده با چهره‌های مشهور، زمینه‌ساز تقویت هویت ملی است
عصر قم - تقوی، پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، در گفت‌وگو با رسا با اشاره به چالش‌های کنشگری اجتماعی چهره‌های مشهور، تحولات فرهنگی جامعه و عملکرد دستگاه‌های متولی فرهنگ، بر ضرورت تقویت تعامل با ظرفیت‌های اجتماعی، بازنگری در ادبیات دفاع از ارزش‌ها و حرکت به سمت مردمی‌سازی فعالیت‌های فرهنگی تأکید کرد.
  بزرگنمايي:

عصر قم - تقوی، پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، در گفت‌وگو با رسا با اشاره به چالش‌های کنشگری اجتماعی چهره‌های مشهور، تحولات فرهنگی جامعه و عملکرد دستگاه‌های متولی فرهنگ، بر ضرورت تقویت تعامل با ظرفیت‌های اجتماعی، بازنگری در ادبیات دفاع از ارزش‌ها و حرکت به سمت مردمی‌سازی فعالیت‌های فرهنگی تأکید کرد.

حجت الاسلام سید یاسر تقوی، پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، درباره سکوت برخی چهره‌های مشهور در برابر توهین به سرود ملی ایران اظهار داشت: بخشی از این مسئله به مخالفت برخی افراد با حاکمیت بازمی‌گردد که سرود ملی را نه به‌مثابه یک نماد ملی، بلکه نشانه‌ای از یک نظام سیاسی تلقی می‌کنند و به همین دلیل در برابر توهین به آن موضع نمی‌گیرند.
وی فشارهای فضای مجازی و تهدیدهای جریان‌های مخالف را از دیگر عوامل مؤثر در سکوت برخی چهره‌ها دانست و افزود: برخی سلبریتی‌ها نیز ممکن است این موضوع را یک دعوای سایبری و نزاعی در زمین طراحی‌شده از سوی جریان‌های داخلی و خارجی بدانند و نخواهند وارد چنین فضایی شوند.
حجت الاسلام تقوی با تأکید بر اینکه نمی‌توان انتظار داشت همه چهره‌های مشهور در هر مسئله‌ای موضع‌گیری صریح داشته باشند، تصریح کرد: باید عرق ملی، وطن‌دوستی و تعهد به مسائل ملی افراد را در مجموع رفتار و کنشگری آن‌ها سنجید و تلاش کرد وجوه ملی و وطن‌دوستانه هر فرد از ادبیاتی که خود او می‌پسندد، برجسته شود.
فشار رسانه‌ای به سلبریتی‌ها نتیجه معکوس دارد
پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، نمایش درباره مسئولیت اجتماعی چهره‌های مشهور در دفاع از هویت و عزت ملی گفت: ظرفیت فکری، توان کنشگری، آسیب‌پذیری اجتماعی، عوامل روانی و مشکلات شخصی افراد در نوع کنشگری آن‌ها مؤثر است؛ بنابراین نمی‌توان از همه افراد انتظار یکسانی داشت.
وی با انتقاد از فشار رسانه‌ای برای وادار کردن چهره‌های مشهور به موضع‌گیری افزود: گاهی افراد به دلیل همین فشارها از مسئولیت اجتماعی خود فاصله می‌گیرند و این رویکرد نتیجه معکوس دارد. رسانه‌ها باید به‌جای اعمال فشار، با چهره‌های مشهور تعامل کنند و زمینه‌ای فراهم آورند تا رفتار و مواضع آن‌ها در جهت منافع ملی و تقویت عزت کشور قرار گیرد.
قهرمانان ملی نباید احساس مصرف‌شدگی کنند
حجت الاسلام تقوی در پاسخ به پرسشی درباره وظایف وزارت ورزش و جوانان در تقویت هویت ملی و مسئولیت‌پذیری فرهنگی ورزشکاران اظهار داشت: این مسئله نیازمند تعامل دوسویه میان وزارتخانه و قهرمانان ورزشی است. همان‌طور که ورزشکار برای کسب افتخار ملی تلاش می‌کند، وزارت ورزش نیز باید به دغدغه‌های مالی، شخصی و اجتماعی او توجه داشته باشد.
وی ادامه داد: بی‌توجهی به مسائل ورزشکاران از یک سو و انتظار موضع‌گیری و کنشگری مستمر از سوی دیگر، این احساس را در قهرمانان ایجاد می‌کند که پس از کسب افتخار ملی، در عرصه سیاست و فرهنگ مصرف می‌شوند.
پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، نمایش تأکید کرد: احساس مصرف‌شدگی و بازیچه شدن در منازعات سیاسی و رسانه‌ای می‌تواند تمایل قهرمانان را برای حضور در عرصه‌های ملی کاهش دهد؛ ازاین‌رو تعاملات سازنده و دوسویه وزارت ورزش با قهرمانان باید تقویت شود.
برخورد با کافه‌ها بدون شناخت ریشه‌های اجتماعی مسئله راهگشا نیست
وی در ادامه، درباره مسئولیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در قبال آنچه گسترش اباحی‌گری و هنجارشکنی در برخی کافه‌ها خوانده می‌شود، گفت: پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، به مطالعات عمیق فرهنگی و اجتماعی درباره این فضاها نیاز داریم و صرف استفاده از برچسب‌هایی مانند هنجارشکنی و اباحی‌گری نمی‌تواند وضعیت موجود را توضیح دهد.
حجت الاسلام تقوی با اشاره به اینکه کافه‌ها در سال‌های اخیر به یکی از عرصه‌های عمومی برای بروز برخی مخالفت‌های فرهنگی و سبک‌های خاص زندگی تبدیل شده‌اند، افزود: هنوز شناخت دقیقی از آنچه در این فضاها اتفاق می‌افتد و عوامل شکل‌گیری رفتارهای فاصله‌گرفته از فرهنگ عمومی وجود ندارد.
وی خاطرنشان کرد: برخورد قانونی در برخی موارد نه‌تنها به بهبود وضعیت کمک نمی‌کند، بلکه ممکن است به گسترش همان پدیده منجر شود؛ بنابراین باید ابتدا ریشه‌ها و معانی اجتماعی این تحولات را شناخت و سپس درباره اقدامات ایجابی یا سلبی تصمیم گرفت.
ادبیات دفاع از ارزش‌های فرهنگی فرسوده شده است
پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، در پاسخ به پرسشی درباره مسئولیت وزارت ارشاد در قبال نفوذ فرهنگی، با رد پیش‌فرض انفعال جامعه ایران در برابر تهاجم فرهنگی اظهار داشت: جامعه ایران در طول تاریخ از مقاومت فرهنگی بالایی برخوردار بوده و در مواجهه با فرهنگ‌های دیگر، گاهی نقاط قوت آن‌ها را جذب کرده و در مواردی نیز بر آن‌ها تأثیر گذاشته است؛ هرچند تأثیرپذیری جامعه در حوزه هنجارها و نمادهای فرهنگی را نمی‌توان انکار کرد.
وی مسئله اصلی را ضعف ادبیات نظری و فکری برای دفاع از ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی دانست و افزود: باید پرسید آیا اندیشمندان ما توانسته‌اند ادبیاتی جدید، معقول و متقاعدکننده برای دفاع از ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی تولید کنند؟ به اعتقاد من، ادبیات نظری موجود در این حوزه فرسوده شده و ما همچنان حرف‌های چند دهه گذشته را برای نسلی با دغدغه‌ها و پیش‌فرض‌های متفاوت بازتولید می‌کنیم.
حجت الاسلام تقوی با اشاره به تجربه شهید مطهری در تولید ادبیات متناسب با نیازهای فکری زمان خود تصریح کرد: تا زمانی که حوزه و دانشگاه برای دفاع از ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی، ادبیات جدیدی تولید نکنند، از وزارت ارشاد نیز نمی‌توان انتظار داشت با تکرار همان ادبیات گذشته تحول مؤثری در عرصه فرهنگ ایجاد کند.
نقد بروکراسی و اقتصاد ناکارآمد دستگاه‌های فرهنگی
وی درباره عملکرد دستگاه‌های فرهنگی و چرایی ناکامی آن‌ها در ترویج ارزش‌های فرهنگی گفت: مشکلات این دستگاه‌ها را نمی‌توان صرفاً به ترک فعل مدیران تقلیل داد؛ چراکه مسائل بوروکراتیک، اقتصادی و شرایط کلان کشور نیز بر عملکرد آن‌ها تأثیرگذار است.
پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، نمایش با انتقاد از ساختار اداری برخی سازمان‌های فرهنگی اظهار داشت: بخش قابل توجهی از بودجه برخی دستگاه‌ها صرف پرداخت حقوق کارکنان می‌شود و در مواردی نیز سازوکار مناسبی برای سپردن فعالیت‌های فرهنگی به مردم وجود ندارد. حتی برخی دستگاه‌هایی که به مردمی‌سازی فرهنگ اعتقاد دارند، یا بودجه کافی در اختیار ندارند یا منابع آن‌ها از طریق سازوکارهای ناسالم به گروه‌های محدودی اختصاص می‌یابد.
حجت الاسلام تقوی با تأکید بر ضرورت بررسی شیوه مدیریت و توزیع منابع فرهنگی افزود: نحوه هزینه‌کرد بودجه، بهره‌وری، برون‌سپاری فعالیت‌ها، جلوگیری از رانت فرهنگی و تأثیر گرایش‌های سیاسی بر تصمیم‌گیری‌ها از جمله عواملی است که باید در ارزیابی عملکرد هر دستگاه فرهنگی مورد توجه قرار گیرد.
وی پیشنهاد کرد عملکرد نهادهایی مانند وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی، حوزه‌های علمیه و صداوسیما به‌صورت جداگانه از نظر سازوکارهای مدیریتی و اقتصادی مورد بررسی و آسیب‌شناسی قرار گیرد.
وزارت ارشاد باید از تصدی‌گری به تسهیل‌گری حرکت کند
پژوهشگر جامعه‌شناسی دین و روحانیت، نمایش در پایان، درباره راهکار حمایت از فعالیت‌های فرهنگی سالم و توسعه تفریحات متناسب با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، بر ضرورت اصلاح مدل اقتصاد فرهنگ تأکید کرد و گفت: ذهنیت مدیران فرهنگی باید از توسعه بروکراسی، سازمان‌ها و نیروی انسانی اداری به سمت فعال‌سازی ظرفیت‌های فرهنگی موجود در جامعه تغییر کند.
وی افزود: وزارت ارشاد به‌جای آنکه خود متولی اجرای مستقیم فعالیت‌های فرهنگی باشد، باید نقش تسهیل‌گر و ناظر را ایفا کند و با اصلاح شیوه توزیع منابع و برون‌سپاری فعالیت‌ها، زمینه حضور و مشارکت مردم را فراهم آورد.
حجت الاسلام تقوی با تأکید بر اینکه مردمی‌سازی فرهنگ بدون پیوست اقتصادی امکان‌پذیر نیست، خاطرنشان کرد: مردم باید با برخورداری از پشتوانه اقتصادی، متولی فعالیت‌های فرهنگی شوند، نه اینکه دستگاه‌ها از مردم انتظار فعالیت جهادی داشته باشند، درحالی‌که خودشان از بودجه و امکانات سازمانی برخوردارند. مردم در تولیدات فرهنگی و ترویج فرهنگ مطلوب خود انگیزه و خلاقیت بیشتری دارند و می‌توانند نقش مؤثرتری ایفا کنند.


نظرات شما