عصر قم - حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی حفظ، شناسایی، فهرست‌نویسی و احیای نسخه‌های خطی را امانتی تاریخی در برابر آیندگان خواند و با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی، بهره‌گیری از آن را مشروط به نظارت علمی، نگاه نقادانه و مسئولیت‌پذیری پژوهشگر دانست.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام والمسلمین فرهاد عباسی، معاون پژوهش حوزه‌های علمیه، به مناسبت هفته کتاب و کتاب‌خوانی پیامی صادر کرد که متن آن به شرح زیر است:
بسم الله الرحمن الرحیم
همکاران ارجمند، پژوهشگران گران‌قدر و طلاب عزیز
سلام علیکم؛
فرا رسیدن هفته کتاب و کتاب‌خوانی، فرصتی مغتنم برای تجدید عهد با کتاب و بازاندیشی جایگاه آن در حیات علمی و فرهنگی و نیز پاسداشت میراث مکتوبی است که حاصل قرن‌ها اندیشه‌ورزی و مجاهدت علمی عالمان تمدن اسلامی است.
امام صادق (علیه‌السلام) در کلامی حکیمانه می‌فرمایند: «احتفظوا بکتبکم فإنکم سوف تحتاجون إلیها» (الکافی، ج ۱، ص ۵۲)؛ کتاب‌های خود را حفظ کنید که به زودی به آنها نیازمند خواهید شد. این سفارش افزون بر تأکید بر صیانت از کتاب، یادآور ارزش ماندگار آثاری است که چه بسا پاسخ‌گوی پرسش‌های نسل‌های آینده باشند. از این رو حفظ، شناسایی، فهرست‌نویسی، مرمت و احیای نسخه‌های خطی و فراهم آوردن امکان بهره‌برداری علمی از این گنجینه‌ها، امانتی تاریخی و مسئولیتی خطیر در برابر آیندگان است.
امروزه تحولات فناورانه، گسترش فضای مجازی و ظهور هوش مصنوعی، شیوه‌های دسترسی به اطلاعات، یادگیری و پژوهش را دگرگون ساخته است. این فناوری‌ها در جست‌وجو، بازیابی و تحلیل اطلاعات ظرفیت‌های ارزشمندی دارند؛ اما دسترسی سریع به انبوه داده‌ها، لزوماً به فهم عمیق و معرفت معتبر نمی‌انجامد. هوش مصنوعی می‌تواند دستیار پژوهشگر باشد، اما جایگزین مطالعه منابع اصیل، تأمل، استدلال علمی و داوری محققانه نیست. این امر به‌ویژه در پژوهش‌های حوزوی با توجه به ضرورت وثاقت منابع، دقت در نقل و رعایت ضوابط استنباط، اهمیت بیشتری دارد. از این رو بهره‌گیری از این فناوری‌ها باید با نظارت علمی، نگاه نقادانه و مسئولیت‌پذیری پژوهشگر همراه باشد.
بی‌گمان مداومت در مطالعه و مؤانست با کتاب و منابع اصیل و بنیادین در پرتو تأمل، تحلیل و نقد عالمانه، زمینه‌ساز بالندگی اندیشه، ژرفای بینش و تعالی معرفت است؛ در این مسیر سیره علمی و مطالعاتی امام شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای (رحمهالله‌علیه) با تأکید بر مطالعه مستمر و تنوع حوزه‌های معرفتی، الگویی الهام‌بخش برای گسترش افق شناخت و فراتر رفتن از متون درسی است.
اینجانب ضمن تبریک هفته کتاب و کتاب‌خوانی، از تلاش‌های ارزشمند همه خدمتگزاران عرصه حفظ و گسترش میراث مکتوب و اعتلای فرهنگ مطالعه و پژوهش صمیمانه قدردانی نموده و توفیق روزافزون همگان را در کسب علم، نشر معرفت و خدمت به فرهنگ و معارف اصیل اسلامی از درگاه خداوند متعال مسئلت دارم.
به امید آنکه کتاب همچنان چراغ راه اندیشه و معرفت و کتابخانه‌ها کانون پویایی علم و ایمان در حوزه‌های علمیه باشند.
فرهاد عباسی
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه