عصر قم - خراسان - مدیر مدرسه علمیه علامه قزوینی فردوس با تبیین آیات آغازین سوره مبارکه بقره، بر ظرفیت‌های علمی و معرفتی انسان، مسئولیت‌پذیری در مسیر خلافت الهی و ضرورت تبعیت از هدایت قرآن و عترت تأکید کرد و از آنچه فرشتگان پیرامون انسان نمی‌دانستند سخن گفت.
به گزارش خبرگزاری رسا در خراسان، حجت الاسلام عباسی، مدیر مدرسه علمیه علامه قزوینی فردوس، واقع در خراسان جنوبی در جلسه تفسیر قرآن کریم با محوریت آیات آغازین سوره مبارکه بقره، به تبیین جایگاه انسان در نظام آفرینش پرداخت و اظهار کرد: اعلام اراده الهی مبنی بر قرار دادن خلیفه در زمین، آغاز مأموریت بزرگ انسان و بیانگر ظرفیت‌های ویژه‌ای است که خداوند در وجود او قرار داده است.
وی با اشاره به گفت‌وگوی خداوند متعال با فرشتگان درباره آفرینش انسان افزود: پرسش فرشتگان درباره موجودی که ممکن است در زمین فساد و خونریزی کند، ناشی از شناخت محدود آنان از حقیقت و ظرفیت‌های انسان بود؛ در حالی که خداوند با بیان «إِنِّی أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ» بر وجود قابلیت‌هایی در انسان تأکید کرد که فرشتگان از آن آگاهی نداشتند.
مدیر مدرسه علمیه علامه قزوینی فردوس، علم و اختیار را از مهم‌ترین ظرفیت‌های انسان برای تحقق مقام خلافت الهی دانست و بیان کرد: تعلیم اسماء به حضرت آدم(ع) و عرضه آن‌ها بر فرشتگان نشان داد که انسان از قابلیت معرفتی ویژه‌ای برخوردار است و می‌تواند به مراتبی از شناخت دست یابد که فرشتگان به آن دسترسی ندارند.
ایشان با اشاره به آیه «وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ کُلَّهَا» خاطرنشان کرد: علم مطلق و حقیقی از آن خداوند است و اوست که به هر موجودی به اندازه ظرفیتش علم عطا می‌کند. اعتراف فرشتگان به اینکه «لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا» نیز بیانگر همین حقیقت است که سرچشمه همه دانش‌ها خداوند متعال است.
وی در ادامه، سجده فرشتگان بر حضرت آدم(ع) را نتیجه آشکار شدن جایگاه و ظرفیت حقیقی انسان دانست و گفت: پس از روشن شدن حقیقت مقام آدم(ع)، فرمان الهی برای سجده صادر شد و همه فرشتگان اطاعت کردند، اما ابلیس از فرمان خداوند سرپیچی کرد و همین استکبار و نافرمانی، زمینه سقوط او را فراهم ساخت.
ضرورت شناخت دشمنی شیطان و بازگشت به مسیر الهی
مدیر مدرسه علمیه علامه قزوینی فردوس با اشاره به ماجرای سکونت حضرت آدم و همسرش در بهشت و وسوسه شیطان اظهار کرد: شیطان با لغزاندن حضرت آدم و همسرش، زمینه خروج آنان از جایگاه پیشین را فراهم کرد و پس از آن، فرمان الهی برای هبوط به زمین صادر شد؛ زمینی که محل استقرار و آزمون انسان و عرصه آشکار شدن حقیقت انتخاب‌ها و رفتارهای اوست.
مدیر با تأکید بر اینکه دشمنی شیطان با انسان و فطرت الهی او جدی است، افزود: انسان در مسیر زندگی همواره در معرض وسوسه قرار دارد و باید با شناخت این دشمن و توجه به فرمان‌های الهی، از گرفتار شدن در مسیر انحراف جلوگیری کند.
وی با اشاره به آیه «فَتَلَقَّىٰ آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَیْهِ» رحمت و توبه‌پذیری خداوند را از مهم‌ترین جلوه‌های لطف الهی برشمرد و تصریح کرد: خداوند راه بازگشت را به روی انسان باز گذاشته است و صفت «توّاب» بودن پروردگار نشان‌دهنده توبه‌پذیری فراوان اوست؛ خداوند همواره زمینه بازگشت بندگان به سوی خود را فراهم می‌کند.
قرآن و عترت؛ دو مسیر هدایت انسان در زندگی
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آیه «فَمَنْ تَبِعَ هُدَایَ فَلَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ» به تبیین راه‌های هدایت انسان پرداخت و گفت: هدایت الهی از دو مسیر در اختیار انسان قرار گرفته است؛ هدایت باطنی که در قالب عقل، فطرت و وجدان ظهور می‌کند و هدایت ظاهری که به‌واسطه پیامبران، رسولان الهی و اوصیای آنان به بشر رسیده است.
مدیر مدرسه علمیه علامه قزوینی فردوس، قرآن و عترت را دو رکن اساسی هدایت دانست و خاطرنشان کرد: کسانی که از هدایت الهی پیروی کنند، مشمول وعده خداوند مبنی بر رهایی از ترس و اندوه خواهند بود؛ اما رویگردانی آگاهانه از حقیقت و پوشاندن آن، انسان را در مسیر کفر و محرومیت از هدایت قرار می‌دهد.
ایشان همچنین با اشاره به خطاب خداوند به بنی‌اسرائیل در آیات بعدی سوره بقره، بر ضرورت یادآوری نعمت‌های الهی و وفاداری به عهد خداوند تأکید کرد و گفت: انسان باید نعمت‌های پروردگار را به یاد داشته باشد و در مسیر بندگی، تنها رضایت خداوند را معیار رفتار خود قرار دهد.
وی با اشاره به فرمان «وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَکْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ» افزود: آمیختن حق با باطل و کتمان حقیقت، به‌ویژه زمانی که انسان از حقیقت آگاهی دارد، رفتاری ناپسند و نکوهیده است. انسان مؤمن باید در برابر حقیقت مسئولیت‌پذیر باشد و از پنهان کردن آن خودداری کند.
نماز و زکات؛ از مهم‌ترین جلوه‌های بندگی و مسئولیت دینی
مدیر حوزه در پایان با اشاره به فرمان الهی «وَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ وَآتُوا الزَّکَاهَ وَارْکَعُوا مَعَ الرَّاکِعِینَ» بر اهمیت اقامه نماز، پرداخت زکات و حضور در جمع اهل بندگی تأکید کرد و اظهار داشت: نماز از مهم‌ترین ارکان بندگی است و در آموزه‌های دینی، نخستین موضوع مورد پرسش در قیامت معرفی شده است.
وی با تأکید بر اهمیت بُعد اجتماعی عبادت خاطرنشان کرد: تعبیر «وَارْکَعُوا مَعَ الرَّاکِعِینَ» نشان می‌دهد که بندگی و خضوع در برابر خداوند، افزون بر بُعد فردی، باید در همراهی با جامعه مؤمنان نیز تجلی پیدا کند.
این جلسه تفسیر قرآن کریم با تبیین جایگاه انسان در نظام آفرینش، مسئولیت او در برابر هدایت الهی و ضرورت پایبندی به آموزه‌های قرآن و عترت به پایان رسید.
نویسنده: جواد رستمی