عصر قم - مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به گسترش فعالیت‌های حوزوی در بیش از یکصد کشور جهان، انقلاب اسلامی را نقطه عطفی بی‌سابقه در تاریخ حوزه دانست و بر ضرورت تربیت نیروهای توانمند برای پاسخ‌گویی به نیازهای جهانی تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه، در بازدید از مدرسه علمیه حقانی قم و دیدار با مسئولان، اساتید و طلاب این مجموعه، با اشاره به پیشینه تأسیس این مدرسه، از تلاش‌های مرحوم حاج‌آقا غیوری، حاج‌آقا منتظری و دیگر بانیان شکل‌گیری آن قدردانی کرد.
مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به جایگاه علمی و تربیتی مدرسه حقانی در میان مراکز حوزوی کشور اظهار داشت: در میان حدود ۲۰ مدرسه برتر حوزه که در قم و دیگر مناطق کشور فعالیت دارند، این مجموعه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و نخبگان حوزوی در آن حضور دارند.
وی با بیان اینکه از میان حدود ۵۰۰ مرکز و مؤسسه حوزوی، مدرسه حقانی در شمار مجموعه‌های ممتاز قرار می‌گیرد، این جایگاه را در کنار افتخارآفرینی، مسئولیتی مهم برای اساتید و طلاب دانست و تصریح کرد: آینده حوزه‌های علمیه باید به دست نیروهای تربیت‌شده در چنین مراکزی رقم بخورد.
انقلاب اسلامی افق‌های بی‌سابقه‌ای پیش‌روی حوزه گشوده است
آیت‌الله اعرافی با تبیین ظرفیت‌های حوزه‌های علمیه در عصر انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد: انقلاب اسلامی و دوره جدید حوزه قم، به‌ویژه در یکصد سال اخیر و پنجاه سال دوران نهضت و انقلاب، افق‌هایی گسترده در برابر حوزه قرار داده است؛ به‌گونه‌ای که حتی اگر ظرفیت‌های حوزه امروز صد برابر شود، باز هم برای پاسخ‌گویی به نیازها و فرصت‌های پیشرو کافی نخواهد بود.
وی با اشاره به تجربیات خود در مأموریت‌های بین‌المللی و حضور در ده‌ها کشور جهان افزود: این سخنان بر پایه شناخت میدانی از مسائل بیش از یکصد کشور، بررسی جریان‌های فکری و مشارکت در برنامه‌ریزی برای گسترش فعالیت‌های حوزه‌های علمیه در عرصه جهانی مطرح می‌شود.
مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به تحولات معادلات بین‌المللی، شرایط کنونی را در کنار چالش‌های فراوان، برخوردار از فرصت‌هایی کم‌نظیر دانست و گفت: عرصه‌های جدیدی در جهان گشوده شده که نیازمند شناخت دقیق و نگاه کلان است.
وی با تأکید بر ضرورت عبور طلاب از نگرش محدود و محلی اظهار کرد: برای درک ظرفیت‌های پیشرو باید از منظری وسیع‌تر به تحولات جهانی نگریست؛ چراکه گستره نیازهای امروز در زمینه نشر معارف الهی بسیار فراتر از گذشته است و حتی صدها نفر از شخصیت‌هایی مانند شهید مطهری نیز برای پاسخ‌گویی به این نیازها ضرورت دارند.
انقلاب اسلامی؛ سرآمد نقاط عطف تاریخی حوزه
عضو فقهای شورای نگهبان با اشاره به مقاطع مهم و تأثیرگذار تاریخ حوزه‌های علمیه، اظهار داشت: در طول تاریخ، تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بزرگی از حوزه‌های علمیه سرچشمه گرفته و موجب ورود این نهاد به مراحل تازه‌ای از فعالیت و شکوفایی شده است.
وی نخستین نقطه عطف را دوران پس از غیبت صغری و عصر شیخ مفید دانست و بیان کرد: در این دوره، حوزه‌های علمی بغداد، ری و قم شکل گرفتند و با تلاش بزرگانی همچون شیخ مفید و شیخ طوسی، بنیان‌های تازه‌ای در نشر معارف اهل‌بیت(ع) و گسترش اندیشه تشیع ایجاد شد.
آیت‌الله اعرافی عصر علامه حلی و خواجه نصیرالدین طوسی در دوره مغول را دومین مقطع مهم برشمرد و گفت: در این دوران، علما با مدیریت جریان‌های مرتبط با تهاجم مغول، زمینه تحولات گسترده‌ای را در ایران و حوزه‌های علمیه فراهم کردند و این نهاد علمی به شکوفایی قابل‌توجهی رسید.
وی دوره صفویه را سومین نقطه عطف تاریخی حوزه دانست و با اشاره به نقش شخصیت‌هایی همچون محقق کرکی، شیخ بهایی، ملاصدرا و میرداماد، اظهار کرد: عالمان این دوره ضمن تحول در حوزه‌های علمی، در عرصه سیاست نیز نقش مؤثری ایفا کردند.
مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به مطالعات تاریخی اخیر خود، از بررسی حدود ۱۳۰ کتاب تاریخی در ماه‌های گذشته خبر داد و گفت: در این مطالعات، نقش عالمان در تحولات سیاسی، فرهنگی و علمی ایران مورد توجه قرار گرفته است.
وی با اشاره به جایگاه محقق کرکی در عصر صفویه افزود: این فقیه برجسته که از لبنان برخاست، با دعوت پادشاهان صفوی دو بار به اصفهان سفر کرد و در تغییر معادلات سیاسی و علمی ایران و منطقه نقش داشت.
آیت‌الله اعرافی همچنین نقش شیخ بهایی و دیگر عالمان ایرانی و مهاجر در شکوفایی حوزه اصفهان را مورد توجه قرار داد و تصریح کرد: در قرن دهم و یازدهم هجری، اصفهان به یکی از مراکز برجسته علمی تبدیل شد و فعالیت‌های گسترده‌ای در زمینه فلسفه، کلام، حدیث، تاریخ، معماری، شهرسازی، سیاست و مطالعات فقهی و اصولی در آن شکل گرفت.
وی با بیان اینکه این تحولات تنها به حوزه‌های علمی محدود نماند، خاطرنشان کرد: مجموعه این فعالیت‌ها، ایران و حوزه‌های علمیه را وارد مرحله‌ای جدید از تحولات علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی کرد.
عضو فقهای شورای نگهبان با جمع‌بندی نقاط عطف تاریخ حوزه‌های علمیه اظهار داشت: در تاریخ بیش از هزارساله حوزه می‌توان هفت یا هشت مقطع مهم و سرنوشت‌ساز را شناسایی کرد؛ اما تحولی که در یکصد سال اخیر قم و به‌ویژه در پرتو انقلاب اسلامی رقم خورده، از همه این مقاطع برجسته‌تر است.
آیت‌الله اعرافی با تأکید بر ضرورت شناخت و بهره‌گیری از شرایط ویژه کنونی گفت: هرچه یک تحول بزرگ‌تر باشد، خطرات و مسئولیت‌های همراه آن نیز افزایش می‌یابد و مجاهدت بیشتری برای حفظ و شکوفایی آن لازم است.
وی خطاب به طلاب مدرسه حقانی افزود: طلبه امروز در جایگاهی ویژه از سلسله نقاط عطف تاریخی حوزه قرار دارد و باید متناسب با این جایگاه، از دانش، حکمت، جامعیت علمی، قدرت پاسخ‌گویی و ابزارهای لازم برای ایفای مسئولیت‌های بزرگ برخوردار باشد.
مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به اندیشه‌های امام شهید درباره حوزه پیشرو و سرآمد اظهار کرد: این افق همان حقیقتی بود که امام شهید ما به‌خوبی آن را درک کرده و همواره در مسیر تحقق آن تلاش می‌کرد. شکوفایی جدید حوزه‌های علمیه نیز باید با همت شما ادامه یابد و توسعه پیدا کند.
گسترش فعالیت‌های حوزوی در بیش از یکصد کشور جهان
آیت‌الله اعرافی گسترش بین‌المللی فعالیت‌های حوزه‌های علمیه را یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عصر جدید دانست و تصریح کرد: گشوده‌شدن افق‌های جهانی به روی حوزه‌های علمیه، پدیده‌ای است که در طول هزار سال گذشته سابقه‌ای به این گستردگی نداشته است.
وی با اشاره به توسعه الگوی آموزشی و تربیتی حوزه قم در کشورهای مختلف جهان اظهار داشت: امروز در بیش از یکصد کشور، از قم الهام گرفته شده و مسیر شکل‌گیری حوزه‌های علمیه و فعالیت‌های روحانیون فراهم شده است.
عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه با اشاره به گستره جغرافیایی این فعالیت‌ها افزود: از آفریقا تا اروپا و آمریکا و از قفقاز تا شرق دور و جنوب شرق آسیا، فعالیت‌های حوزوی گسترش یافته و زمینه‌های تازه‌ای برای نشر معارف اسلامی ایجاد شده است.
وی با تقدیر از عالمانی که در مراحل نخست این حرکت بین‌المللی به کشورهای مختلف اعزام شدند، خاطرنشان کرد: در ادامه این مسیر، نیروهای بومی نیز رشد کردند و به تدریج در عرصه فعالیت‌های حوزوی و تبلیغ معارف اسلامی نقش‌آفرین شدند.
مدیر حوزه‌های علمیه در پایان با اشاره به گسترش نیروهای حوزوی در جهان در پرتو انقلاب اسلامی تأکید کرد: انقلاب اسلامی زمینه انتشار گسترده نیروهای حوزوی در جهان را فراهم کرد و افق‌های جدیدی پیش‌روی حوزه‌های علمیه، معارف اهل‌بیت(ع) و اندیشه اسلامی گشود؛ ظرفیتی عظیم که مسئولیت تاریخی همه حوزویان را دوچندان می‌کند.