عصر قم - عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، بر ضرورت بازخوانی مبانی فلسفی هوش مصنوعی و توسعه علوم شناختی در مطالعات دینی و علوم انسانی تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام قائمی‌نیا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در نشست علمی «علوم شناختی و حکمت عملی» که امروز در سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد، با بررسی نسبت هوش مصنوعی، علوم شناختی و فلسفه اسلامی، بر ضرورت بازخوانی ظرفیت‌های فلسفه اسلامی در مواجهه با فناوری‌های نوین تأکید کرد و گفت: هوش مصنوعی تجسد تکنولوژیک یک فلسفه خاص است که در طول تاریخ شکل گرفته و نمی‌توان آن را صرفاً یک فناوری مستقل از مبانی فلسفی دانست.
ضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به مبانی نظری هوش مصنوعی و پیوند آن با فیزیکالیسم محاسباتی اظهار کرد: در این رویکرد، تفکر به الگوریتم‌ها و محاسبات بازگردانده می‌شود و حتی برخی دیدگاه‌ها، عواطف و احساسات انسانی را نیز در چارچوب محاسبات تبیین می‌کنند. این مباحث از مسائل اساسی در علوم شناختی و فلسفه ذهن به شمار می‌روند و لازم است در حوزه‌های فلسفی و دینی مورد بررسی قرار گیرند.
حجت‌الاسلام قائمی‌نیا با بیان اینکه مواجهه فلسفه اسلامی با فلسفه‌های جدید نباید به رویکردی سیاه و سفید محدود شود، افزود: همان‌گونه که ابن‌سینا در مواجهه با فلسفه ارسطو، با تلفیق مفهومی و بازاندیشی، آن را در جهت تفکر دینی توسعه داد، امروز نیز می‌توان با بازخوانی مبانی فلسفه اسلامی، ظرفیت‌های جدیدی برای مواجهه با هوش مصنوعی و علوم شناختی ایجاد کرد.
وی تصریح کرد: مسئله مهم این است که با ظهور هوش مصنوعی، فلسفه اسلامی چگونه می‌تواند از ظرفیت‌های ابن‌سینا، ملاصدرا و دیگر فیلسوفان خود بهره بگیرد و در این مواجهه، ارزش‌های نظری و فکری تازه‌ای تولید کند. این بازخوانی می‌تواند به ارتقای فلسفه اسلامی و روزآمدسازی آن کمک کند.
حجت‌الاسلام قائمی‌نیا با اشاره به ضرورت توسعه کاربردهای علوم شناختی در حوزه علوم انسانی و اسلامی خاطرنشان کرد: علوم شناختی در حوزه‌هایی همچون اقتصاد شناختی، جامعه‌شناسی شناختی و انسان‌شناسی شناختی در حال توسعه است و می‌تواند در علوم اسلامی نیز مورد استفاده قرار گیرد. حوزه‌های علمیه ضمن نقد مبانی فیزیکالیستی این علوم، باید از ظرفیت‌های سودمند آن در حوزه تفسیر، فلسفه و حتی فقه بهره‌مند شوند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی علوم شناختی دین را یکی از عرصه‌های مهم فعالیت حوزه‌های علمیه دانست و گفت: علوم شناختی دین می‌تواند در مطالعه و تحلیل پدیده‌های دینی و مسائل مختلفی همچون امر به معروف و نهی از منکر و حجاب نقش مؤثری ایفا کند. این عرصه از ظرفیت گسترده‌ای برخوردار است و حوزه باید نسبت به توسعه آن اهتمام داشته باشد.
حجت‌الاسلام قائمی‌نیا با اشاره به سابقه طرح ایده تأسیس مرکزی برای علوم شناختی و مطالعات دینی در حوزه علمیه، اظهار کرد: در سال‌های گذشته، به دلیل برخی نگرانی‌ها درباره مبانی فیزیکالیستی علوم شناختی، با مقاومت‌هایی در این زمینه مواجه بودیم؛ اما به‌تدریج با طرح مباحث مرتبط با علوم شناختی و هوش مصنوعی، این فضا تغییر کرد و توجه بیشتری به این حوزه شکل گرفت.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در پایان با تأکید بر ضرورت توجه حوزه علمیه به علوم شناختی فرهنگ و علوم شناختی دین، خواستار اهتمام بیشتر نهادهای حوزوی و مراکز تصمیم‌گیری فرهنگی به توسعه این عرصه‌ها شد.