عصر قم - عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با تأکید بر جایگاه عدالت در نظام اسلامی، گفت: عدالت نباید به شعار محدود شود، بلکه باید در قانون‌گذاری، اجرا و عملکرد نهادهای حاکمیتی تحقق یابد تا مردم آن را در زندگی خود احساس کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین بنیادی، عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، با تأکید بر اهمیت عدالت در جامعه اسلامی، ضمن اشاره به دیدار اخیر رئیس دستگاه قضا با رهبر معظم انقلاب اظهار کرد: عدالت یکی از مباحث بنیادین در فقه اسلامی است که در ابواب مختلف فقهی، از جمله مسائل روزمره‌ای مانند خریدوفروش، مورد توجه قرار گرفته و مفهومی گسترده و چندبعدی دارد.
وی با اشاره به جایگاه عدالت اجتماعی در نظام اسلامی، بیان کرد: عدالت در جامعه دینی صرفاً یک شعار نیست، بلکه باید در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی تحقق پیدا کند. امیرالمؤمنین امام علی(ع) نیز حکومت را بر مبنای عدالت دنبال می‌کردند؛ چراکه فطرت انسان با عدالت پیوند دارد و حیات و پویایی جامعه در گرو تحقق این اصل است.
حجت‌الاسلام والمسلمین بنیادی با بیان اینکه مردم نسبت به تبعیض و بی‌عدالتی حساس هستند، افزود: هرگاه مردم احساس کنند در جامعه بی‌عدالتی رخ داده یا میان افراد تبعیض وجود دارد، نسبت به آن واکنش نشان می‌دهند. حتی ایجاد شائبه بی‌عدالتی نیز می‌تواند اعتماد عمومی را تضعیف کند و پایه‌های جامعه و نظام حاکم را با آسیب مواجه سازد؛ ازاین‌رو، هم اصل عدالت و هم شعار آن و هم عملکرد مجریان عدالت باید با حساسیت و دقت همراه باشد.
وی با تأکید بر ضرورت ملموس بودن عدالت در زندگی مردم، تصریح کرد: کسانی که پرچمدار نظام اسلامی و معارف دینی هستند، باید به این نکته توجه داشته باشند که عدالت از پایه‌های اساسی این نظام است. مردم باید عدالت را در زندگی خود احساس کنند و تحقق این احساس، زمینه‌ساز آرامش اجتماعی خواهد بود. اهمیت عدالت نیز به وضعیت اقتصادی جامعه محدود نیست و در جوامع برخوردار و فقیر، هر دو، ضرورت دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین بنیادی در ادامه، با اشاره به ابعاد فقهی عدالت، خاطرنشان کرد: عدالت باید در افراد، برنامه‌ها و فرایند اجرا مورد توجه قرار گیرد. اگرچه ممکن است در منابع و متون دینی بر عدالت تأکید شده باشد، اما تا زمانی که این اصل به قانون تبدیل نشود و در مرحله اجرا نیز به‌درستی تحقق پیدا نکند، نمی‌توان از تحقق عدالت در جامعه سخن گفت.
وی افزود: کوتاهی در قانون‌گذاری یا اجرای قوانین عادلانه می‌تواند زمینه‌ساز تبعیض و تضییع حقوق افراد شود و در برخی موارد، مسئولیت و ضمان شرعی را متوجه دولت یا نهادهای مرتبط کند. ازاین‌رو، بررسی فقهی عدالت باید علاوه بر مبانی نظری، مسئولیت نهادها و پیامدهای تصمیم‌ها و اقدامات آنان را نیز در بر بگیرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین بنیادی با اشاره به اهمیت جایگاه قوه قضائیه در تحقق عدالت، گفت: هرچند عدالت را نمی‌توان صرفاً در عملکرد دستگاه قضایی خلاصه کرد، اما این قوه در کنار نهادهای نظارتی، در نظارت بر عملکرد دستگاه‌های مختلف و پیگیری حقوق مردم نقش مهمی دارد. تصمیم‌ها و برنامه‌های قوه مقننه و اقدامات اجرایی دولت نیز باید از منظر عدالت مورد توجه قرار گیرند تا زمینه ستم و تضییع حقوق افراد فراهم نشود.
عضو مجمع عمومی جامعه مدرسین حوزه علمیه در پایان، عدالت را از شاخص‌های انسان صالح دانست و تأکید کرد: همان‌گونه که عدالت یکی از معیارهای صلاحیت فردی است، شکل‌گیری جامعه صالح نیز در گرو حضور انسان‌های صالح و عادل و تحقق عدالت در مناسبات اجتماعی است.
نویسنده: علی رشیدیان