عصر قم - مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی با تأکید بر ضرورت صیانت از میراث شفاهی و آیین‌های سنتی عزاداری گیلان، بر لزوم تقویت پیوست رسانه‌ای، تولید سبک‌های بومی مداحی و مشارکت جمعی برای احیای این میراث فرهنگی تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ سید مهدی سجادی‌زاده، مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی روز شنبه، 2 آبان 1405 در نشست هماهنگی اجتماع گیلانیان در حرم مطهر امام رضا(ع) به مناسب دهه اول محرم 1406 که با حضور مدیر کانون خدمت رضوی استان گیلان و جمعی از مسئولان هیئات مذهبی و مداحان استان در رشت برگزار شد، با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و آیینی این استان اظهار داشت: آواها، گویش‌ها و شیوه‌های سنتی عزاداری گیلان از ویژگی‌های منحصربه‌فردی برخوردارند که باید برای حفظ و انتقال آن‌ها به نسل‌های آینده برنامه‌ریزی کرد.
وی با اشاره به ویژگی‌های آواهای سوگواری گیلان، افزود: حزن، سوز و زیبایی کلام در این آواها از ظرفیت‌های ارزشمند فرهنگی استان است و حفظ آن‌ها نباید صرفاً به برگزاری چند مراسم محدود شود، بلکه لازم است این میراث به‌صورت مستمر ثبت، معرفی و تکثیر شود.
سجادی‌زاده با بیان اینکه میراث شفاهی عزاداری تنها به شیوه‌های مداحی محدود نیست، تصریح کرد: گویش‌ها، واژگان، لباس‌ها، نمادها، علم‌ها و رسوم متفاوت هر منطقه، بخشی از هویت فرهنگی مردم را تشکیل می‌دهند. حتی تفاوت‌های آیینی میان دو روستای یک منطقه نیز می‌تواند ریشه‌های تاریخی و فرهنگی قابل‌توجهی داشته باشد که شناسایی و معرفی آن‌ها ضروری است.
ضرورت جلوگیری از یکسان‌سازی شیوه‌های عزاداری
مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی با تأکید بر لزوم حفظ تنوع آیین‌های مذهبی کشور گفت: اگر برای صیانت از عزاداری‌های سنتی برنامه‌ریزی نکنیم، ممکن است به‌تدریج به سمت یکسان‌سازی شیوه‌های عزاداری حرکت کنیم؛ به‌گونه‌ای که الگوهای رایج در پایتخت در مناطق مختلف کشور تکرار شوند و ویژگی‌های بومی هر استان به حاشیه بروند.
وی ادامه کرد: عزاداری برای حضرت سیدالشهدا(ع) در شکل‌های مختلف آن قابل احترام است، اما در کنار شیوه‌های امروزی باید از آیین‌های سنتی هر منطقه نیز حفاظت کرد و زمینه حضور مؤثر آن‌ها را در برنامه‌های مذهبی فراهم ساخت.
سجادی‌زاده با اشاره به تجربه برگزاری برنامه‌های معرفی آیین‌های عزاداری در حسینیه حرم مطهر رضوی بیان داشت: در سال‌های گذشته، تلاش شده است آیین‌های متنوع مناطق مختلف ایران در این مجموعه معرفی شوند و در سال گذشته نیز حدود ۱۵ تا ۱۶ رسم عزاداری به مخاطبان معرفی شد.
مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی اعلام کرد: امسال نیز برنامه‌های متنوعی با حضور ۱۸ استان و همچنین نمایندگانی از پنج کشور برگزار شد و برخی شهرستان‌ها برای نخستین بار فرصت معرفی آیین‌های خود را پیدا کردند. این تجربه نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی مستمر می‌توان ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده فرهنگی را به مخاطبان سراسر کشور معرفی کرد.
پیوست رسانه‌ای، حلقه مفقوده احیای عزاداری‌های بومی
وی با اشاره به نقش رسانه‌ها در معرفی آیین‌های مذهبی اظهار داشت: یکی از نیازهای جدی در حوزه عزاداری‌های سنتی، تقویت پیوست رسانه‌ای است. بسیاری از ظرفیت‌های مداحی و آیینی استان‌ها به دلیل نبود تولیدات رسانه‌ای مناسب، آن‌طور که شایسته است به مخاطبان معرفی نشده‌اند.
سجادی‌زاده ادامه داد: تجربه نشان داده است که انتشار چند اثر تصویری باکیفیت می‌تواند زمینه شناخته‌شدن یک مداح یا سبک خاص را در سطح ملی فراهم کند. ازاین‌رو، لازم است تولید محتوای تصویری و صوتی، مستندسازی آیین‌ها و انتشار گسترده آثار در فضای مجازی و رسانه‌های رسمی در دستور کار قرار گیرد.
مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی همچنین بر ضرورت همکاری کانون مداحان، انجمن شاعران، فعالان حوزه موسیقی آیینی و گروه‌های رسانه‌ای استان تأکید کرد و گفت: گیلان از ظرفیت‌های انسانی و هنری مناسبی برخوردار است و می‌توان با هم‌افزایی این مجموعه‌ها، زمینه تولید سبک‌های جدید و متناسب با فرهنگ بومی استان را فراهم کرد.
تولید سبک‌های بومی مداحی با مشارکت هنرمندان گیلان
وی با بیان اینکه تولید سبک‌های تازه مداحی می‌تواند به تقویت ارتباط نسل جوان با آیین‌های سنتی کمک کند، پیشنهاد داد: کانون مداحان، انجمن شاعران و دیگر مجموعه‌های مرتبط با همکاری یکدیگر، تولید دست‌کم ۱۰ سبک جدید مداحی را در یک برنامه زمان‌بندی‌شده دنبال کنند.
سجادی‌زاده افزود: این سبک‌ها می‌توانند در قالب‌های مختلف مداحی، از جمله زمینه، نوحه‌های سنگین و شور، تولید و به‌صورت رایگان در اختیار مداحان قرار گیرند تا ضمن حفظ هویت بومی، زمینه استفاده نسل نوجوان و جوان از آثار جدید نیز فراهم شود.
مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی با اشاره به تجربه مجموعه‌های فعال در این حوزه تصریح کرد: تولید آثار جدید نیازمند برنامه‌ریزی و همکاری مستمر است و نباید انتظار داشت که این فرایند در مدت کوتاهی به نتیجه برسد. بااین‌حال، مشارکت شاعران، مداحان و آهنگسازان جوان می‌تواند بخشی از خلأ موجود در این زمینه را برطرف کند.
ضرورت مشارکت جمعی برای استمرار برنامه‌ها
وی با اشاره به محدودیت‌های مالی دستگاه‌ها و هیئت‌های مذهبی گفت: استمرار فعالیت‌های فرهنگی نباید صرفاً به تأمین اعتبار از سوی یک دستگاه یا نهاد وابسته باشد. لازم است هر مجموعه متناسب با توانایی خود بخشی از مسئولیت را بر عهده بگیرد؛ از تأمین منابع مالی و امکانات اجرایی گرفته تا فراهم‌کردن اسکان، جذب مداحان و سخنرانان و پشتیبانی رسانه‌ای.
سجادی‌زاده با تأکید بر اینکه فعالیت‌های فرهنگی با اقدامات مقطعی به نتیجه مطلوب نمی‌رسند، خاطرنشان کرد: اگر امسال دو هیئت از آیین‌های سنتی گیلان در چنین برنامه‌هایی حضور دارند، باید برای افزایش این تعداد به چهار، شش و سپس ۱۰ هیئت در سال‌های آینده هدف‌گذاری کرد. حفظ و ترویج میراث فرهنگی نیازمند برنامه‌ای بلندمدت و مشارکت مستمر مجموعه‌های مختلف است.
توسعه ظرفیت‌های مردمی و تقویت همبستگی اجتماعی
مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مردمی در گسترش برنامه‌های مذهبی تأکید کرد و گفت: یکی از اهداف مهم این فعالیت‌ها باید تقویت احساس تعلق مردم استان به حرم مطهر رضوی و فراهم‌کردن زمینه مشارکت گسترده‌تر آنان در برنامه‌های مذهبی باشد.
وی با اشاره به حضور فعال بانوان گیلانی در برخی برنامه‌های آیینی اظهار کرد: مشارکت بانوان در برگزاری مراسم مذهبی از ظرفیت‌های قابل‌توجه استان است و باید زمینه حضور و فعالیت بیشتر آنان در این عرصه فراهم شود.
سجادی‌زاده همچنین با اشاره به تنوع مذهبی و فرهنگی گیلان، بر اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک آیین‌های دینی برای تقویت وحدت اجتماعی تأکید کرد و افزود: هیئت‌های مذهبی می‌توانند بستری برای گسترش ارتباطات مردمی و افزایش همبستگی اجتماعی باشند. در این مسیر، باید از ظرفیت شاعران، سخنرانان و دیگر چهره‌های فرهنگی مناطق مختلف، از جمله اهل سنت، نیز متناسب با زمینه‌های همکاری موجود بهره گرفت.
ضرورت شکل‌گیری آیین‌های پایدار برای حضور مردم گیلان در مشهد
مسئول اجرای برنامه «حسینیه حرم» در حرم مطهر رضوی در ادامه، با اشاره به تجربه برخی استان‌ها در شکل‌گیری برنامه‌های منظم حضور هیئت‌ها و گروه‌های مردمی در مشهد، بر ضرورت پیگیری چنین ظرفیتی در گیلان تأکید کرد.
وی یادآور شد: تجربه برخی مناطق کشور نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی و استمرار فعالیت‌ها می‌توان زمینه حضور سازمان‌یافته مردم در برنامه‌های مذهبی حرم مطهر رضوی را فراهم کرد. گیلان نیز با توجه به ارادت مردم آن به اهل‌بیت(ع) و ظرفیت هیئت‌های مذهبی، می‌تواند در این زمینه برنامه‌ریزی مؤثرتری داشته باشد.
سجادی‌زاده در پایان، خواستار هم‌افزایی کانون‌های خدمت رضوی، مسئولان هیئت‌های مذهبی، مداحان، شاعران و فعالان رسانه‌ای استان شد و خاطرنشان کرد: هدف اصلی باید حفظ و معرفی هویت آیینی گیلان، جلوگیری از فراموشی میراث شفاهی و انتقال این سرمایه فرهنگی به نسل‌های آینده باشد؛ مسیری که تحقق آن به برنامه‌ریزی مستمر، تقسیم مسئولیت‌ها و همکاری همه ظرفیت‌های مردمی و فرهنگی استان نیاز دارد.
---------------------------
پایان پیام/ 344