عصر قم - تبریز- استاد حوزه و دانشگاه با تحلیل روند تحولات منطقه و خروج نظامیان آمریکایی از عراق، این رخداد را تصویر شکست طرح کلان هژمونی واشنگتن دانست و بر ضرورت هوشیاری دولت‌های منطقه در برابر وابستگی امنیتی تأکید کرد.
حجت‌الاسلام مجتبی نظری، استاد حوزه و دانشگاه، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز ، با تحلیل تحولات منطقه و خروج نیروهای آمریکایی از عراق اظهار کرد: این اتفاق را می‌توان تصویری از پیروزی جبهه مقاومت و ناکامی آمریکا در دستیابی به اهداف کلان خود در منطقه دانست.
وی افزود: در طرح کلان آمریکا این تصور وجود داشت که کلید سلطه بر جهان، تسلط بر «هارتلند» یا همان سرزمین قلب است و در این نگاه، غرب آسیا به‌عنوان منطقه‌ای راهبردی برای گسترش نفوذ آمریکا تلقی می‌شد.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه آمریکا آمده بود غرب آسیا را بگیرد و پرچم خود را در جهان برافرازد، تصریح کرد: آمریکا با این تصور وارد منطقه شد که با تسلط بر غرب آسیا می‌تواند پرچم لیبرال‌دموکراسی را در سطح جهان برافرازد و به همین دلیل حضور خود را در افغانستان، عراق و سوریه و دیگر نقاط منطقه گسترش داد.
وی خاطرنشان کرد: امروز نه‌تنها آمریکا نتوانسته به آن هدف دست پیدا کند، بلکه بخش‌هایی را که در اختیار داشت نیز از دست داده است؛ افغانستان را ترک کرد، از عراق عقب‌نشینی کرد و بخشی از امکانات و پایگاه‌های خود را نیز به نقاط دیگری منتقل کرده است.
حجت‌الاسلام نظری ادامه داد: آمریکایی که زمانی حضور نظامی گسترده‌ای در منطقه داشت و تلاش می‌کرد معادلات زمینی و دریایی را کنترل کند، امروز ناچار شده بخش قابل توجهی از آن موقعیت را واگذار کند؛ در حالی که زمانی قصد تصرف تنگه هرمز را داشت و به دنبال خلع سلاح حزب‌الله و حشدالشعبی بود.
وی خروج از عراق را برای جبهه مقاومت یک پیروزی بزرگ دانست و تأکید کرد: وقتی مجموعه این تحولات را کنار هم قرار می‌دهیم و خروج آمریکا از عراق را نیز به آن اضافه می‌کنیم، این مسئله برای جبهه مقاومت یک پیروزی بزرگ به شمار می‌رود؛ به همین دلیل نیز مجموعه‌هایی مانند سپاه و حشدالشعبی از این اتفاق استقبال کردند.
این پژوهشگر حوزوی با تأکید بر نقش مردم عراق گفت: مردم عراق در این روند نقش اساسی داشته‌اند و اگر حمایت و حضور مردم نبود، امکان افزایش اختلافات داخلی و فشارهای سیاسی بسیار بیشتر می‌شد.
وی با اشاره به تشییع فرماندهان مقاومت در عراق و مراسم تشییع رهبری شهید در شهرهای این کشور اظهار کرد: حضور گسترده مردم در نجف و کربلا و استقبال از مراسم تشییع، به جریان مقاومت در عراق انرژی و روحیه تازه‌ای بخشید. چنین رویدادهایی موجب شد بخش‌های مختلف جبهه مقاومت از یمن و لبنان گرفته تا عراق و ایران، بیش از گذشته احساس هم‌سرنوشتی و پیوستگی کنند.
استاد حوزه و دانشگاه با استفاده از تعبیر «وحدت ساحات» تأکید کرد: یکپارچه شدن میدان‌های مختلف جبهه مقاومت، یکی از عواملی است که هزینه حضور آمریکا در منطقه را افزایش داده است. آن هدفی که آمریکا برای رسیدن به آن وارد منطقه شده بود، به نتیجه مورد نظر نرسید و عقب‌نشینی از عراق را نیز می‌توان در همین چارچوب تحلیل کرد.
وی بر ضرورت سازماندهی و آموزش مردمی اشاره کرد و افزود: اجرای برنامه‌های مرتبط با آمادگی و جانفدایی مردم ایران و آغاز دوره‌های آموزشی، می‌تواند الگویی برای سایر جوامع منطقه نیز باشد. اگر مردم کشورهای مختلف جبهه مقاومت، از عراق و لبنان گرفته تا دیگر مناطق، چنین رویکردی را تقویت کنند، قدرت بازدارندگی این جبهه افزایش خواهد یافت.
حجت‌الاسلام نظری در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر «جنگ رمضان» و «جنگ ۱۲ روزه» بر تصمیمات آمریکا گفت: شکست‌هایی که آمریکا و متحدان آن در این درگیری‌ها متحمل شدند، در مجموع بر محاسبات آن‌ها اثر گذاشته است.
کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به اظهارات و نوشته‌های دونالد ترامپ یادآور شد: در مقاطعی ادعاهایی درباره نابودی توان دریایی ایران، کنترل تنگه هرمز و حتی ورود به جزایر ایران مطرح می‌شد که بسیاری از این سخنان متناقض و بخشی از عملیات روانی بود. البته نباید دشمن را احمق تصور کرد؛ بخشی از این اظهارات می‌تواند آگاهانه و در قالب عملیات روانی مطرح شود تا با بمباران خبری، فرصت تحلیل و تمرکز را از افکار عمومی بگیرد.
وی اضافه کرد: وقتی هر روز حجم زیادی از اخبار و ادعاهای متناقض منتشر می‌شود، ممکن است مردم فرصت نکنند تناقض میان آن‌ها را تشخیص دهند و همین مسئله یکی از کارکردهای عملیات روانی است؛ بنابراین باید میان اظهارات تبلیغاتی و تحولات واقعی میدان تفاوت قائل شد و مجموعه اتفاقات را در یک بازه زمانی طولانی‌تر مورد ارزیابی قرار داد.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه پیروزی یا شکست یک بخش مقاومت بر سایر بخش‌ها اثر می‌گذارد، گفت: جبهه مقاومت یک مجموعه به‌هم‌پیوسته است و هر پیروزی یا شکستی که در یکی از نقاط این جبهه رخ دهد، بر سایر نقاط نیز اثر می‌گذارد. اتفاقاتی که در جنگ‌های اخیر رخ داد، به لبنان و یمن نیز امکان تنفس و بازسازی بیشتری داد و در مقابل، فشار بر گروه‌هایی که علیه ایران و جبهه مقاومت فعالیت می‌کردند افزایش یافت.
وی نقش نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران را در این روند مؤثر ارزیابی کرد و افزود: عملکرد سپاه، ارتش و دیگر نیروهای نظامی در هدف قرار دادن گروه‌هایی که علیه امنیت کشور فعالیت می‌کنند، بخشی از همین روند منطقه‌ای بوده است.
حجت‌الاسلام نظری خروج آمریکا از عراق را مقدمه خروج از منطقه توصیف کرد و گفت: اگر این روند ادامه پیدا کند، می‌تواند مقدمه کاهش حضور آمریکا در کل منطقه باشد. زمانی که آمریکا از منطقه خارج شود، میزان حمایت آن از اسرائیل نیز کاهش پیدا خواهد کرد و معادلات سیاسی و امنیتی غرب آسیا تغییر خواهد کرد. مردم منطقه در آینده خواهند توانست «غرب آسیای بدون حضور آمریکا» را تجربه کنند و این روند مقدمه‌ای برای تغییرات بزرگ‌تر در ساختار سیاسی منطقه و تحقق دنیای بدون صهیون خواهد بود.
وی در ادامه با انتقاد از پیامدهای تاریخی حضور آمریکا در منطقه اظهار کرد: حضور قدرت‌های خارجی صرفاً خسارت سرزمینی ایجاد نمی‌کند، بلکه می‌تواند هویت فرهنگی و اجتماعی ملت‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در مقاطعی بریتانیا و شوروی بخش‌هایی از ایران را تحت اشغال قرار دادند، اما آنچه درباره حضور آمریکا اهمیت دارد، تأثیرات فرهنگی، اجتماعی و هویتی آن است و بخشی از نگاه منفی مردم ایران به آمریکا نیز ناشی از همین سابقه تاریخی و احساس دخالت در مسائل داخلی کشور است.
این استاد حوزه و دانشگاه در تبیین رویکرد نسبت به مذاکره با آمریکا تأکید کرد: مذاکره اگر صرفاً به معنای ابزار تاکتیکی و بخشی از یک عملیات نرم در کنار سایر ابزارهای قدرت باشد، قابل تحلیل است؛ اما مذاکره‌ای که به معنای تسلیم یا چشم‌پوشی از منافع کشور باشد، به هیچ وجه قابل قبول نیست. تجربه کشورهای منطقه نشان داده که حضور نظامی آمریکا الزاماً امنیت ایجاد نمی‌کند و نمونه عراق و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس مؤید همین مسئله است.
حجت‌الاسلام نظری در پایان خاطرنشان کرد: دولت‌های منطقه باید تجربه سال‌های گذشته را مورد توجه قرار دهند و متوجه باشند که وابستگی امنیتی به قدرت‌های خارجی لزوماً ضامن امنیت آنان نیست. انتظار می‌رود دولت‌های منطقه نیز مانند ملت‌های خود این واقعیت را درک کنند و سیاست‌هایی اتخاذ نکنند که مردم و کشورهایشان را در معرض خطر و درگیری قرار دهد.
نویسنده: وحید نستوهی