عصر قم - سامانه حسام امکان شناسایی و بستن حساب‌های مازاد را بدون مراجعه به شعب فراهم کرده است.
پس از رونمایی رسمی از سامانه «حسام»، حالا مهم‌ترین سؤال برای بسیاری از مردم این است که با حساب‌های قدیمی، راکد و غیرضروری خود چه کنند و آیا می‌توانند بدون مراجعه به شعب بانک‌ها آنها را ببندند؟
با رونمایی و اجرایی شدن سامانه حسام، دارندگان حساب‌های بانکی می‌توانند با ورود به سامانه حسام، فهرست حساب‌های خود را مشاهده کنند، حساب‌هایی را که دیگر به آنها نیاز ندارند برای تعیین‌تکلیف انتخاب کنند و در صورت نداشتن مانع قانونی، درخواست بستن آنها را به شکل غیرحضوری ثبت کنند.
این سامانه در شرایطی راه‌اندازی شده که به گفته بانک مرکزی، تعداد حساب‌های متعلق به اشخاص حقیقی در شبکه بانکی به حدود 650 میلیون حساب رسیده است؛ رقمی که بانک مرکزی قصد دارد طی حدود دو سال و به شکل تدریجی آن را به حدود 300 میلیون حساب کاهش دهد.
سامانه حسام بانک مرکزی چیست؟
سامانه «حسام» درگاه متمرکزی است که به مردم اجازه می‌دهد حساب‌های بانکی خود را در بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مختلف یکجا مشاهده و مدیریت کنند.
این سامانه بر مبنای اطلاعات سامانه «سیاح» بانک مرکزی طراحی شده است؛ سامانه‌ای که اطلاعات حساب‌های افتتاح‌شده در شبکه بانکی را در خود دارد.
تفاوت مهم حسام با خدمات قبلی این است که کار سامانه فقط نمایش اطلاعات حساب‌ها نیست. فرد می‌تواند پس از مشاهده حساب‌های خود، حساب‌های مازاد را انتخاب و برای بستن آنها درخواست ثبت کند.
چگونه وارد سامانه حسام شویم؟
برای استفاده از سامانه حسام باید از طریق درگاه رسمی این سامانه اقدام کرد:
ورود به سامانه حسام بانک مرکزی
ورود به سامانه با استفاده از سازوکار احراز هویت پنجره خدمات دولت انجام می‌شود و کاربران باید احراز هویت سطح 3 را انجام دهند.
پس از ورود، حساب‌های مشمول طرح به نام فرد نمایش داده می‌شود و متقاضی می‌تواند حساب‌های موردنظر خود را بررسی و درباره ادامه فعالیت یا بستن آنها تصمیم بگیرد.
استفاده از این خدمت برای مردم رایگان است و بابت استفاده از سامانه حسام و ثبت درخواست تعیین‌تکلیف حساب، هزینه‌ای دریافت نمی‌شود.
چطور حساب بانکی اضافه را ببندیم؟
فرآیند بستن حساب از داخل سامانه انجام می‌شود. فرد ابتدا حساب‌هایی را که دیگر به آنها نیاز ندارد انتخاب می‌کند و سپس یکی از حساب‌های خود را به عنوان «حساب پایه» مشخص می‌کند.
حساب پایه همان حسابی است که قرار است مانده حساب‌های بسته‌شده به آن منتقل شود.
پس از ثبت درخواست، اطلاعات به صورت الکترونیکی برای بانک مربوطه ارسال می‌شود. بانک وضعیت حساب را بررسی می‌کند و در صورتی که مانع قانونی یا تعهدی برای بستن حساب وجود نداشته باشد، فرآیند بستن حساب را انجام می‌دهد.
اگر حساب مازاد دارای موجودی باشد، این مبلغ به صورت سیستمی به حساب پایه‌ای که متقاضی انتخاب کرده است منتقل خواهد شد.
به این ترتیب، فرد برای انتقال موجودی حسابی که قصد بستن آن را دارد، نیازی به مراجعه حضوری به شعبه نخواهد داشت.
حساب راکد دارید؟ اول فهرست حساب‌هایتان را ببینید
یکی از مهم‌ترین کاربردهای حسام برای افرادی است که طی سال‌های گذشته در چند بانک حساب باز کرده‌اند و اکنون دقیقاً نمی‌دانند چند حساب به نام آنهاست.
حتی ممکن است فرد حسابی را در یک بانک قدیمی باز کرده باشد و سال‌ها از آن استفاده نکرده باشد. در چنین شرایطی، سامانه حسام می‌تواند تصویر متمرکزی از حساب‌های مشمول طرح در اختیار صاحب حساب قرار دهد.
بررسی‌های انجام‌شده از سوی بانک مرکزی نشان می‌دهد 73 درصد حساب‌هایی که قرار است در فرآیند سامانه حسام تعیین‌تکلیف شوند، طی یک ماه گذشته تراکنشی نداشته‌اند.
این آمار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از حساب‌های موجود در شبکه بانکی عملاً بدون استفاده باقی مانده‌اند.
هر حسابی را نمی‌توان فوری بست
ثبت درخواست در سامانه به معنی بسته‌شدن فوری حساب نیست. بانک مربوطه پس از دریافت درخواست باید وضعیت حساب را بررسی کند.
اگر حساب دارای تعهداتی مانند دسته‌چک و چک‌های در جریان، تسهیلات یا اقساط باشد، بانک نمی‌تواند بدون تعیین‌تکلیف این موارد حساب را ببندد.
همچنین اگر حساب برای دریافت حقوق، سود، یارانه یا سایر مبالغ مستمر مورد استفاده قرار گرفته باشد، فرد باید ابتدا حساب دیگری را برای دریافت این وجوه معرفی کند.
بنابراین بهتر است پیش از ثبت درخواست، مطمئن شوید حساب موردنظر برای دریافت مبالغ مستمر یا انجام تعهدات بانکی مورد استفاده نیست.
بانک‌ها چند روز برای بستن حساب فرصت دارند؟
بعد از ثبت درخواست، متقاضی 48 ساعت فرصت دارد تغییرات یا اصلاحات لازم را در درخواست خود انجام دهد.
پس از آن، بانک مربوطه فرآیند بررسی را آغاز می‌کند و برای بررسی و اعلام نتیجه حداکثر یک هفته تا 10 روز فرصت خواهد داشت.
البته در دوره آزمایشی سامانه، برخی بانک‌ها درخواست‌ها را در مدت دو تا سه روز بررسی کرده‌اند، اما در فرآیند عملیاتی، بازه حداکثر 10 روزه برای بررسی درخواست‌ها در نظر گرفته شده است.
آیا داشتن بیشتر از 10 حساب بانکی ممنوع است؟
یکی از پرسش‌های مهم مردم پس از اعلام برنامه ساماندهی حساب‌های بانکی این است که آیا داشتن بیش از 10 حساب ممنوع شده است؟
بانک مرکزی تأکید کرده که عدد 10، سقف مطلق و ممنوعیت قانونی برای تعداد حساب‌های بانکی نیست؛ بلکه «آستانه بررسی بیشتر» محسوب می‌شود.
بنابراین اگر فردی بیش از 10 حساب داشته باشد، لزوماً نمی‌توان گفت که تخلف کرده است. با این حال، برای افتتاح حساب‌های بیشتر باید دلیل موجه و مستندات لازم ارائه کند.
در صورتی که فردی بدون تعیین‌تکلیف حساب‌های قبلی برای افتتاح حساب جدید مراجعه کند، ممکن است از سوی بانک به سامانه حسام ارجاع داده شود. پس از تعیین‌تکلیف حساب‌های مازاد، اگر فرد همچنان به حساب‌های بیشتری نیاز داشته باشد، موضوع در فرآیند شناسایی مضاعف بررسی خواهد شد.
چه حساب‌هایی فعلاً مشمول حسام هستند؟
در مرحله نخست اجرای سامانه حسام، حساب‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز، قرض‌الحسنه جاری و کوتاه‌مدت عادی اشخاص حقیقی ایرانی بالای 18 سال که حساب‌های غیرتجاری و تراکنش‌محور دارند، در این فرآیند قرار گرفته‌اند.
حساب‌های اشخاص حقوقی و حساب‌های تجاری در مرحله نخست تعیین‌تکلیف نمی‌شوند و بررسی آنها به مراحل بعدی موکول شده است.
چرا بانک مرکزی به دنبال کاهش حساب‌های بانکی است؟
بانک مرکزی معتقد است وجود صدها میلیون حساب بانکی، به‌ویژه حساب‌هایی که سال‌ها مورد استفاده قرار نگرفته‌اند، علاوه بر تحمیل هزینه‌های عملیاتی به شبکه بانکی، می‌تواند زمینه برخی سوءاستفاده‌های مالی را فراهم کند.
موضوع حساب‌های اجاره‌ای و استفاده غیرمجاز از حساب افراد نیز یکی از محورهای اصلی این طرح است.
به گفته مسئولان بانک مرکزی، در برخی پرونده‌ها حساب‌هایی متعلق به افراد عادی برای جابه‌جایی وجوه مورد استفاده قرار گرفته، در حالی که صاحب حساب از تراکنش‌های انجام‌شده اطلاع دقیقی نداشته است.
از این منظر، سامانه حسام قرار است کنترل افراد بر حساب‌های بانکی خود را افزایش دهد؛ فرد ابتدا می‌بیند چه حساب‌هایی به نام او ثبت شده و سپس درباره حساب‌های غیرضروری تصمیم می‌گیرد.
اگر یک حساب ناشناس به نام شما بود چه کنید؟
اگر پس از ورود به سامانه با حسابی مواجه شدید که آن را نمی‌شناسید یا از نحوه افتتاح آن اطلاعی ندارید، موضوع را جدی بگیرید و از مسیرهای پیش‌بینی‌شده در سامانه برای تعیین‌تکلیف آن اقدام کنید.
یکی از اهداف راه‌اندازی حسام همین است که افراد بتوانند حساب‌هایی را که از وجود آنها بی‌خبرند شناسایی کنند و مانع ادامه فعالیت حساب‌هایی شوند که دیگر مورد نیازشان نیست.
حساب‌های اضافه را ببندیم یا نگه داریم؟
پاسخ این سؤال به وضعیت هر حساب بستگی دارد. حسابی که برای دریافت حقوق، یارانه، سود، تسهیلات، چک یا سایر خدمات بانکی استفاده می‌شود، طبیعتاً پیش از بسته‌شدن نیازمند تعیین‌تکلیف است.
اما اگر حسابی سال‌ها بدون استفاده مانده، موجودی قابل‌توجهی ندارد و فرد نیز به آن نیازی ندارد، سامانه حسام می‌تواند مسیر تعیین‌تکلیف آن را بسیار ساده‌تر کند.
هدف بانک مرکزی نیز این است که افراد به جای نگهداری تعداد زیادی حساب بدون استفاده، حساب‌های مورد نیاز خود را مشخص و حساب‌های مازاد را به تدریج حذف کنند.
سامانه حسام؛ یک تغییر مهم در مدیریت حساب‌های بانکی
راه‌اندازی حسام را می‌توان یکی از گام‌های بانک مرکزی برای انتقال مدیریت حساب‌های بانکی از شعب به خدمات غیرحضوری دانست. شهروندان دیگر برای اطلاع از تعداد حساب‌های خود در بانک‌های مختلف یا تعیین‌تکلیف حساب‌های مازاد، الزاماً مجبور نیستند به چندین شعبه مراجعه کنند.
قرار است با تکمیل این فرآیند، مردم کنترل بیشتری بر حساب‌های بانکی خود داشته باشند و شبکه بانکی نیز با تعداد کمتری از حساب‌های غیرضروری و راکد مواجه شود.
بانک مرکزی هدف‌گذاری کرده است که شمار حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی از حدود 650 میلیون حساب به حدود 300 میلیون حساب کاهش یابد؛ هدفی که تحقق آن به مشارکت مردم و تعیین‌تکلیف تدریجی حساب‌های مازاد وابسته است.
آدرس رسمی سامانه حسام:
hesam.cis.cbi.ir
نکته مهم برای کاربران: پیش از درخواست بستن حساب، وضعیت چک‌های در جریان، تسهیلات، اقساط و واریزهای مستمر مانند حقوق و یارانه را بررسی کنید؛ زیرا وجود چنین مواردی می‌تواند مانع بسته‌شدن حساب شود.
منبع: تسنیم