عصر قم - کارشناس مسائل آمریکا با اشاره به تجربه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد گفت: مهم‌ترین خطای این توافق، نبود سازوکار روشن و عملیاتی برای راستی‌آزمایی تعهدات آمریکا بود و تجربه گذشته نشان داد که صرف درج تعهدات روی کاغذ نمی‌تواند مانعی برای طرف آمریکایی باشد.
فؤاد ایزدی، کارشناس مسائل آمریکا، در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا ، با اشاره به تجربه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و نحوه اجرای تعهدات طرفین، اظهار داشت: در طراحی این تفاهم‌نامه، سازوکار راستی‌آزمایی اجرای تعهدات آمریکا به اندازه کافی روشن و عملیاتی نبود و همین مسئله یکی از نقاط ضعف اساسی آن به شمار می‌رفت.
وی با تاکید بر وجود مشکلات داخلی آمریکا ابراز داشت: آمریکایی‌ها در آن مقطع با فشارهای جدی اقتصادی و سیاسی مواجه بودند و با آغاز جنگ، شکست و ناتوانی در رسیدن به اهداف اصلی برای آنها محسوس شده بود؛ بنابراین برای کاهش این فشارها به یک فضای تنفسی نیاز داشتند.
ایزدی خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، آمریکایی‌ها تلاش کردند از طریق باز شدن تنگه هرمز بخشی از مشکلات خود را حل کنند و با خروج حجم قابل توجهی از نفت از منطقه، فشارهای اقتصادی و سیاسی موجود را کاهش دهند. رئیس جمهور آمریکا نیز در آن مقطع مدعی شده بود که اگر تفاهم انجام نمی‌شد، شرایط داخلی آمریکا می‌توانست با مشکلات جدی مواجه شود.
وی با تاکید بر اقدامات کینه توزانه آمریکا علیه ایران ادامه داد: هنگامی که طرف آمریکایی از این طریق فرصت تنفس پیدا کرد و بخشی از مشکلاتش برطرف شد، بار دیگر به مواضع قبلی خود بازگشت و در ادامه شاهد اقدامات تجاوز کارانه آمریکا علیه ایران بودیم.
کارشناس مسائل آمریکا با بیان اینکه طرف مقابل برای حل مشکلات خود تعهداتی را روی کاغذ آورد، تصریح کرد: وعده‌هایی مانند سرمایه‌گذاری صدها میلیارد دلاری در ایران و رفع تحریم‌ها مطرح شد، در حالی که از همان ابتدا نیز مشخص بود تحقق بخش قابل توجهی از این وعده‌ها از طرف آمریکا انجام نخواهد شد.
وی افزود: با این حال، طرف ایرانی تصور کرد که این تفاهم‌نامه یک دستاورد و سند افتخار است؛ در حالی که چند روز بعد، ترامپ آن را بی‌اعتبار توصیف کرد. این تجربه نشان می‌دهد که در طراحی توافقات، صرف درج تعهدات روی کاغذ کافی نیست و باید سازوکارهای عملی، قابل سنجش و قابل راستی‌آزمایی برای اجرای آنها وجود داشته باشد.
ایزدی با اشاره به روند مذاکرات اخیر ایران و آمریکا در نیویورک اظهار داشت: اگر بار دیگر همان الگو تکرار شود، این احتمال وجود دارد که توافقی شکل بگیرد که هدف اصلی آن کاهش فشار بر آمریکا باشد و پس از برطرف شدن مشکلات طرف آمریکایی، همان روند گذشته تکرار شود.
وی ضمن هشدار بر بد عهدی طرف آمریکایی به مسئولین سیاسی کشور اظهار داشت: مسئولان سیاسی کشور باید به این نکته توجه کنند که مسئله اصلی، صرفاً رسیدن به توافق با آمریکا نیست؛ بلکه هدف باید ایجاد شرایطی باشد که مانع تکرار حمله و فشار علیه ایران شود.
کارشناس مسائل آمریکا راه حل برون رفت از جنگ را عدم دستیابی آمریکا به اهداف خود دانست و تصریح کرد: راه جلوگیری از جنگ صرفاً مذاکره نیست؛ بلکه طرف مقابل باید به این نتیجه برسد که از طریق فشار و اقدام نظامی نمی‌تواند به اهداف خود دست پیدا کند. اگر آمریکا به این جمع‌بندی برسد که اهدافش در قبال ایران قابل تحقق نیست، ناچار خواهد شد در سیاست خود تجدیدنظر کند.
وی با اشاره به اهداف مورد نظر آمریکا از فشار علیه ایران گفت: آمریکایی‌ها به دنبال منافع اقتصادی، نفت و گاز و همچنین موقعیت ژئوپلیتیک ایران هستند و برای تغییر رفتار آنها باید محاسبه هزینه و فایده در واشنگتن تغییر کند.
ایزدی ادامه داد: آمریکا باید به این نتیجه برسد که ادامه سیاست فشار علیه ایران هزینه‌های قابل توجهی برای این کشور ایجاد می‌کند و حتی منافع اقتصادی شرکت‌های آمریکایی در منطقه را نیز با خطر مواجه خواهد کرد. تنها در چنین شرایطی است که می‌توان انتظار داشت محاسبات آمریکا درباره ادامه فشار و جنگ تغییر کند.
وی با اشاره به تفاوت نگاه آمریکا به نیروهای نظامی و سیاسی ایران اظهار داشت: برآوردی که در آمریکا نسبت به نیروهای نظامی ایران وجود دارد این است که آنها نیروهایی مقاوم، جهادگر و آماده تحمل شرایط سخت هستند و ارتش و نیروهای نظامی ایران را نمی‌توان با برخی ارتش‌های منطقه مقایسه کرد.
کارشناس مسائل آمریکا افزود: در مقابل، بخشی از برآورد آمریکایی‌ها درباره جریان سیاسی ایران این است که برخی مسئولان بیشتر بر گفت‌وگو و مذاکره تأکید دارند و در صورت افزایش فشار، الزاماً هزینه جدی متوجه آمریکا نخواهد شد.
وی با تاکید بر تغییر محاسبه آمریکا مبنی بر هزینه دار بودن ادامه جنگ، خاطرنشان کرد: وقتی طرف آمریکایی به این جمع‌بندی برسد که می‌تواند فشار را افزایش دهد بدون اینکه هزینه قابل توجهی بپردازد، طبیعی است که به افزایش فشار ادامه دهد؛ بنابراین تا زمانی که این محاسبه تغییر نکند، مشکلات موجود نیز ادامه خواهد داشت.
ایزدی در پایان با تأکید بر ضمانت های اجرایی روشن برای پایبندی طرف آمریکایی ابراز داشت: در توافقات آینده، ایران باید به جای تمرکز صرف بر رسیدن به یک توافق، بر ایجاد تعهدات متقابلِ قابل سنجش، راستی‌آزمایی و ضمانت‌های اجرایی روشن تمرکز کند تا تجربه‌های گذشته تکرار نشود.