عصر قم - مهمترین سوالی که بعد از خروج نیروهای آمریکایی از عراق مطرح میشود این است که آیا با خروج این نیروها، دست آمریکا از درآمدهای نفتی عراق کوتاه شده است؟
نظامیان آمریکایی مستقر در عراق، امروز چهارشنبه از آخرین پایگاههای خود در این کشور خارج میشوند. آنها در حالی عراق را ترک میکنند که در جنگی بیش از ۲۰ ساله، ۴۵۰۰ آمریکایی کشته شدند.
با وجود عقبنشینی نظامی، آمریکا همچنان عملاً کنترل درآمدهای دلاری حاصل از فروش نفت عراق را که از زمان تهاجم سال ۲۰۰۳ برقرار است، در دست دارد؛ امری که به واشنگتن نفوذی استثنایی برای دخالت در امور بغداد میبخشد و پیامدهای آن تا توازنهای منطقهای مرتبط با ایران نیز گسترده است.
واشنگتن چگونه درآمدهای نفتی عراق را مدیریت میکند؟
نقش آمریکا در مدیریت درآمدهای نفتی عراق، اساساً با واریز و مدیریت درآمدهای نفتی عراق از طریق بانک فدرال رزرو نیویورک مرتبط است.
در پی تهاجم سال ۲۰۰۳ به عراق، «ائتلاف موقت» به رهبری آمریکا، «صندوق توسعه عراق» را ایجاد کرد که نزد بانک فدرال رزرو نیویورک سپردهگذاری شد تا درآمدهای نفتی عراق جمعآوری و به ادعای واشنگتن برای بازسازی و توسعه کشور استفاده شود. این صندوق همچنین با ادعای برای حفاظت از درآمدهای نفتی عراق در برابر دعاوی حقوقی و مطالبات مرتبط با دوران حکومت صدام حسین! طراحی شده بود.
جورج دبلیو بوش رئیسجمهور وقت آمریکا، در چارچوب این توافق، دستور اجرایی را امضا کرد که بعدها توسط تمامی رؤسای جمهور بعدی تمدید شد. در نهایت، «صندوق توسعه عراق» به حسابی تابعه برای بانک مرکزی عراق در نزد بانک فدرال رزرو نیویورک تبدیل شد؛ وضعیتی که تا به امروز ادامه دارد.
میزان نفوذ آمریکا بر اقتصاد عراق چقدر است؟
نفت جایگاه اصلی را در اقتصاد عراق دارد و حدود ۹۰ درصد بودجه دولت را تشکیل میدهد که به واشنگتن نفوذ زیادی بر ثبات اقتصادی و سیاسی این کشور میبخشد.
هنگامی که دولت عراق در سال ۲۰۲۰ از نیروهای آمریکایی خواست این کشور را ترک کنند، گزارشهایی از تهدید واشنگتن مبنی بر محروم کردن عراق از دسترسی به وجوه موجود در بانک فدرال رزرو نیویورک منتشر شد؛ امری که در نهایت بغداد را وادار به عقبنشینی کرد.
با وجود اینکه دولت عراق نسبت به سالهای اولیه اشغال آمریکا کنترل بیشتری بر امور مالی خود پیدا کرده است، تداوم این رابطه میان دو کشور، نفوذ پایدار واشنگتن بر چشمانداز اقتصادی عراق را در زمانی که این کشور به دنبال تثبیت حاکمیت و استقلال خود است، برجسته میسازد.
وضعیت مدیریت درآمدهای نفتی عراق در حال حاضر چگونه است؟
درآمدهای نفتی عراق همچنان در اختیار بانک فدرال رزرو نیویورک قرار دارد. بانک مرکزی عراق پیش از این برای تأمین دلار به «مزایدههای دلاری» که رسماً به عنوان «مزایده ارز خارجی» شناخته میشد، متکی بود. بانکهای خصوصی و صرافیها میتوانستند روزانه برای دریافت دلار از طریق خرید با دینار عراق، پیشنهاد قیمت بدهند. اما در اوایل سال ۲۰۲۵، عراق در پی فشارهای شدید واشنگتن در چارچوب کارزاری گسترده برای مبارزه با آنچه «قاچاق دلار به نهادهای تحت تحریم، بهویژه ایران» خوانده میشد، بهطور رسمی به سیستم مزایدههای ارزی پایان داد.
منبع: خبرگزاری مهر