عصر قم - جماران / روزنامه «والاستریت ژورنال» گزارش داد پس از رد پیشنهاد آتشبس هفتروزه ایران از سوی دونالد ترامپ، میانجیهای منطقهای تلاش تازهای را برای احیای مذاکرات تهران و واشنگتن آغاز کردهاند؛ تلاشی که بر گرفتن امتیاز از ایران در پرونده هستهای متمرکز است، در حالی که تهران رفع محاصره، کاهش تحریمها و دریافت تضمین در برابر حمله دوباره اسرائیل را پیششرط هرگونه مصالحه میداند.
روزنامه «والاستریت ژورنال» در گزارشی به بررسی تلاش میانجیهای منطقهای برای احیای مذاکرات ایران و آمریکا پس از رد پیشنهاد آتشبس هفتروزه تهران از سوی دونالد ترامپ، فشار بر ایران برای ارائه امتیاز در پرونده هستهای و اختلاف دو طرف بر سر ترتیب امتیازها پرداخت و نوشت:
میانجیهای منطقهای در تلاشاند ایران را متقاعد کنند در برنامه هستهای خود امتیازی ارائه کند تا پس از رد پیشنهاد آتشبس تهران از سوی دونالد ترامپ، مذاکرات با آمریکا از سر گرفته شود. آنها این تلاش را اقدامی کماحتمال، اما ضروری برای جلوگیری از بازگشت جنگ تمامعیار میدانند. هدف اصلی، ارائه امتیازی در موضوعی است که ترامپ بیش از هر مسئله دیگری بر آن تأکید دارد: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای.
ترامپ میکوشد محور مذاکرات را از کنترل ایران بر تنگه هرمز به هدف اولیه جنگ، یعنی برنامه هستهای، بازگرداند. او در مجمع عمومی سازمان ملل گفت برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب اتمی، حتی احتمال «نابودی» حکومت ایران را بررسی میکند. با این حال، ایران تاکنون نشانه روشنی از آمادگی برای مذاکره درباره برنامه هستهای نشان نداده است.
مقامهای منطقهای که بهطور مرتب با تهران در ارتباط هستند، میگویند رهبران ایران اطمینان دارند که میتوانند محاصره بلندمدت آمریکا یا دور تازهای از بمباران را تحمل کنند. به گفته آنان، قدرت در ایران بیش از گذشته در دست سپاه پاسداران متمرکز شده است؛ نهادی نظامی و اقتصادی که همواره در برابر مصالحه با غرب موضع سختگیرانهتری داشته است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران اعلام کرده است که ایران هم برای جنگ و هم برای دیپلماسی آماده است. او گفت تهران در برابر هرگونه تجاوز مقابلهبهمثل خواهد کرد و حتی برای «جنگی تا مرز نابودی» آمادگی دارد، اما انتخاب میان جنگ و مذاکره بر عهده ترامپ است.
عراقچی پس از پایان مجمع عمومی نیز برای ادامه تماسها در نیویورک ماند، اما میانجیهای عرب میگویند ایران پس از رد طرح آتشبس هیچ تغییری در مواضع خود نداده و همچنان خواهان آن است که واشنگتن پیش از آغاز مذاکرات امتیاز بدهد.
طرح پیشنهادی ایران شامل توقف هفتروزه درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره بنادر ایران بود تا فضای لازم برای مذاکرات فراهم شود. ترامپ روز جمعه این پیشنهاد را رد کرد.
واشنگتن اکنون اطمینان بیشتری دارد که محاصره دریایی به اقتصاد ایران آسیب جدی وارد میکند. همزمان، مقامهای آمریکایی و کشورهای خلیج فارس معتقدند ایران بخشی از کنترل خود بر تنگه هرمز را از دست داده است؛ زیرا میلیونها بشکه نفت بار دیگر از این آبراه عبور میکند. به ارزیابی آنان، این وضعیت اهرم ایران در مذاکرات را تضعیف کرده است.
ایران خواهان بازگشت آمریکا به تفاهمنامه ماه ژوئن است. بر اساس آن توافق، ایران تنگه هرمز را باز میکرد و مذاکرات هستهای در مرحله بعد آغاز میشد؛ در مقابل، آمریکا بخشی از تحریمها را لغو میکرد، میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد میساخت و محاصره دریایی را متوقف میکرد.
مقامهای آمریکایی این تفاهم را بیش از اندازه به سود ایران میدانند و میگویند ترامپ دیگر حاضر نیست به آن بازگردد.
در مقابل، واشنگتن تحریمها علیه ایران و کشورهای طرف معامله با آن را تشدید کرده و برای محدود کردن پروازهای ورودی و خروجی ایران نیز فشار میآورد.
بهنام بنطالبلو، تحلیلگر سیاسی این وضعیت را تقابل دو راهبرد میداند: تهران میخواهد ترامپ را به نسخهای فشرده از توافق قبلی بازگرداند، در حالی که واشنگتن قصد دارد محاصره و تحریمها را تا زمان مشاهده نشانهای از تسلیم ایران ادامه دهد.
نخستوزیر قطر، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، هشدار داده است که پایان دادن به جنگ روزبهروز دشوارتر میشود. حملات انصارالله مورد حمایت ایران در یمن و نیروهای عراقی به عربستان نیز بحران را پیچیدهتر کرده است.
قطر که یکی از کانالهای اصلی انتقال پیام میان تهران و واشنگتن است، میگوید طرفها فاقد یک راهبرد جامع و روشن برای پایان دادن به جنگ هستند.