عصر قم - دکتر سیدعبدالقیوم سجادی، رئیس دانشگاه خاتمالنبیین افغانستان، در گفتوگوی تفصیلی با خبرگزاری ابنا، ضمن رد اتهامات وارده از سوی طالبان برای تعطیل کردن این دانشگاه مهم با مدیریت شیعیان افغانستان، تعطیلی این مرکز علمی خصوصی را رویدادی بسیار تلخ، ناعادلانه و نگرانکننده برای مردم افغانستان توصیف کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ دکتر سیدعبدالقیوم سجادی، رئیس دانشگاه خاتمالنبیین افغانستان، در گفتوگوی تفصیلی با خبرگزاری ابنا، تعطیلی این مرکز علمی خصوصی به دستور مقامات طالبان را رویدادی بسیار تلخ، ناعادلانه و نگرانکننده برای مردم افغانستان توصیف کرد.
او در آغاز سخنان خود گفت متأسفانه بستن مراکز علمی، فرهنگی و دینی شیعیان افغانستان طی یک سال اخیر یک معضل جدی بوده است که مشکلات جدی را در برابر مردم افغانستان فراتر از بحث شیعیان قرار داده است. برخی از این مراکز هرچند توسط نخبگان و کارگزاران شیعی تأسیس و فعالیت میکردند، اما دامنه فعالیتشان محدود به شیعیان نبود و مانند دانشگاهها و مراکز علمی دیگر به کل جامعه خدمت میرساندند.
اهمیت حیاتی آموزش در شرایط کنونی افغانستان
سجادی تأکید کرد که خبر تعطیلی حوزه و دانشگاه خاتمالنبیین خبری بسیار بد برای مردم افغانستان است. بهخصوص در شرایطی که مردم افغانستان و جوانان بیش از هر چیز نیازمند دانشآموزی و دانشزایی هستند. باور ما این است که برای عبور از عقبماندگیها و نابسامانیهای موجود، تنها راه ممکن گسترش علم، دانش، سواد و آگاهی در جامعه است. در چنین فضایی بسته کردن مراکز علمی و فرهنگی و دانشگاهها اقدامی نامناسب برای مردم است و تأثیرات آنی و بعدی بر وضعیت و شرایط زندگی مردم دارد.
محرومیت گسترده دانشجویان از حق تحصیل
به گفته رئیس دانشگاه، در حال حاضر تعداد زیادی از دانشجویان و جوانانی که در این مراکز مشغول تحصیل بودند از حق تحصیل محروم شدهاند. این امر هم برای آینده باعث میشود که جامعه افغانستانی که نیازمند سرمایههای علمی و چهرههای علمی است، از استعداد جوانانش نتواند برخوردار شود و بهرهمند گردد. از روزی که دانشگاه تعطیل اعلام شد، پیامها و تماسهایی که با همکاران و شخص رئیس دانشگاه برقرار شده، همه حکایت از سردرگمی، ناامیدی و ناراحتی دارد. خیلی از دانشجویان با گریه و وضعیت بسیار بد، پدران و مادران خود را وادار کردهاند که برای حل این مشکل اقدام کنند، اما متأسفانه تاکنون هیچ روزنهای برای حل مشکل وجود ندارد.
مشکل تحمیلی و نبود راهحل
سجادی گفت در واقع مشکلی وجود نداشت تا اینکه ما تلاش کنیم آن را حل کنیم، بلکه مشکل تحمیلی بود. وقتی مشکل وجود نداشته باشد و مشکل بهصورت تحمیلی ایجاد شود، حل آن بسیار دشوار میگردد. این وضعیت باعث شده است که دانشجویان و خانوادهها در بلاتکلیفی کامل به سر ببرند.
پیشینه ۱۸ ساله دانشگاه خاتمالنبیین
رئیس دانشگاه توضیح داد که دانشگاه خاتمالنبیین در واقع ۱۸ سال قبل تأسیس شد و یکی از دانشگاههای خصوصی و غیردولتی معتبر افغانستان بود. این دانشگاه در بین چهار دانشگاه برتر غیردولتی از میان دانشگاههای بسیار زیاد در افغانستان بود که توانست اعتبار علمی بالایی به دست آورد. پروسه کسب اعتبار علمی خودش یک پروسه بسیار سخت و دشوار بود که دانشگاه خاتمالنبیین توانست آن را با موفقیت طی کند.
رتبهبندی بالا در دوران جمهوریت
در دوران جمهوریت، دانشگاه خاتمالنبیین در یک مقطع در رتبهبندیهایی که انجام شد، بعد از دانشگاه آمریکایی افغانستان، در رتبه دوم قرار گرفت. سجادی گفت البته داستان دانشگاه آمریکایی افغانستان بحث خاص خودش را دارد، اما اینکه دانشگاه خاتمالنبیین دوم شد، نشان میداد که این دانشگاه از یک ظرفیت و توانمندی علمی خوبی برخوردار است و در میان دانشگاههای افغانستان جایگاه ویژهای پیدا کرده بود و در واقع بین دانشگاههای افغانستان اول شد.
ساختار جامع با ۱۲ دانشکده
این دانشگاه یک دانشگاه جامع بود و رشتههای مختلفی در آن وجود داشت. بیش از ۱۲ دانشکده در رشتههای مختلف علوم انسانی، علوم مهندسی و پزشکی فعال بود. رشتههایی مانند حقوق، علوم سیاسی، اقتصاد، مدیریت و علوم قرآن و حدیث در حوزه علوم انسانی، و رشتههایی مانند کامپیوتر ساینس، آیتی، تکنولوژی معلوماتی، مهندسی برق و عمران در رشتههای فنی و مهندسی ارائه میشد. همچنین رشتههایی مانند پزشکی عمومی، استوماتولوژی یا پزشکی دندان و علوم آزمایشگاهی یا تکنولوژی طبی در حوزه علوم پزشکی فعال بودند. در مجموع یک مجموعه نسبتاً جامع و کامل بود.
تعداد دانشجویان در کابل و غزنی
سجادی گفت در کابل و غزنی شعبه داشتیم و در این دو شهر، بیش از چهار هزار دانشجو مشغول تحصیل بودند. هرچند در دوران جمهوریت تعداد دانشجویان به بالای شش هزار نفر رسیده بود. طی مدت ۱۸ سال انصافاً دستاوردهای ارزشمندی به دست آمد.
خروجیهای موفق و اشتغال فارغالتحصیلان
تعداد زیادی از افرادی که از این دانشگاه فارغالتحصیل شدند در مراکز مختلف دولتی و خصوصی مشغول کار شدند. تعداد زیادی از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد در رشتههای علوم سیاسی، روابط بینالملل و حقوق، کارمندان دولت یا اساتید و مسئولین ردهبالای دانشگاههای خصوصی دیگر بودند که از خروجیهای دانشگاه خاتمالنبیین محسوب میشدند. این موضوع نشاندهنده کیفیت آموزش و تأثیرگذاری دانشگاه در جامعه بود.
ورود افغانستان به عرصه تولید علم جهانی
در حوزه تحقیق، دانشگاه خاتمالنبیین برای اولین بار توانست محصولات علمی و آکادمیک خود را در پایگاههای معتبر بینالمللی مانند آیاسآی و سایر پایگاهها به ثبت برساند. این دستاورد باعث شد افغانستان در عرصه تولید علم وارد شود و در جدول سهم کشورها در تولید علم جهانی قرار گیرد. با این همه دستاوردها و تعداد قابلتوجه دانشجویان، تعطیلی ناگهانی خبری بسیار شوکهکننده و بد برای مردم افغانستان بود.
ماهیت کاملاً خصوصی دانشگاه
سجادی تأکید کرد که دانشگاه خاتمالنبیین دانشگاه غیردولتی و خصوصی بود. زمین آن زمین استیجاری و ملک آن هم از فردی اجاره شده بود، یعنی اساسا زمین و ساختمان متعلق به دانشگاه نبود که بخواهد اتهام دولتی و امارتی داشته باشد. کارکرد آن تحت نظارت همهجانبه وزارت تحصیلات عالی و امارت اسلامی افغانستان قرار داشت. دائما از بخشهای مختلف امارت اسلامی از جمله مرکز تطبیق فرامین امیرالمؤمنین، وزارت مالیه، وزارت امر به معروف و وزارت تحصیلات عالی، هیئتهای نظارتی در دانشگاه حضور داشتند و تفتیش میکردند.
نظارت مستمر در طول پنج سال
در تمام این پنج سال، هر روز نظارت و تفتیش وجود داشت و حداقل هر دو هفته یکبار یک هیئت نظارتی برای بررسی اوضاع و وضعیت میآمد. اما دانشگاه خاتمالنبیین، چون ادامه کار علمی برای مالکان مهم بود، با تمام سختگیریها سعی کرد این سختیها را تحمل کند و خود را با سیاستها و برنامههای تحصیلات عالی و امارت اسلامی هماهنگ سازد.
ادعای عدم رعایت پالیسی وزارت و مسائل اسلامی
سجادی گفت برای من بسیار جالب است که حالا اعلام کردهاند دانشگاه به دلیل عدم رعایت پالیسی و مسائل اسلامی بسته شده است. در حالی که خودشان همیشه میگفتند یکی از دانشگاههایی است که خیلی خوب دارد کار میکند. یک یا دو روز قبل از اقدام برای تعطیلی دانشگاه، رسماً اعلام کرده بودند که دانشگاه خاتم النبیین مستحق تقدیرنامه شناخته شده و همواره تحت پروسه ارزیابی قرار داشته است.
دفتر دائمی نظارت وزارت تحصیلات عالی در دانشگاه
مهمتر از همه، یک دفتر دائمی از سوی وزارت تحصیلات عالی در دانشگاه خاتمالنبیین وجود داشت که همه روزه بررسی میکرد و با کارمندان، اساتید و مسئولان جلسات داشت. هر جا از نظر آنها نیاز بود تذکر میدادند و به قول خودشان امر به معروف و نهی از منکر میکردند. از نزدیک حضور داشتند. با این همه، آنچه اعلام شد با آنچه پشت ماجرا قرار داشت کاملاً تفاوت داشت.
تلاش برای تفکیک دانشگاه از حوزه علمیه
اولین اقدام ببرای تعطیلی دانشگاه، توسط وزارت عدلیه صورت گرفت و در ابتدا احتمالاً تفکیک نمیکردند که دانشگاه خاتمالنبیین جدا از حوزه علمیه است. ما تلاش کردیم تبیین کنیم که دانشگاه فقط اسمش خاتمالنبیین است و هیچ ربطی به مجموعه حوزه ندارد. زمینش نه غصبی است، نه دولتی و نه مدعی و شاکی دارد. کاملاً زمین شخصی است که قباله رسمی دارد و مالک آن هم از برادران پشتون است که از او اجاره شده بود. ساختمان برای مدت طولانیمدت ساخته شده بود. این ادعاها هیچکدام قابل قبول نبود.
رد ادعای فعالیت سیاسی و حزبی
ادعای دیگری که مطرح کردند مبنی بر فعالیت سیاسی و حزبی در دانشگاه نیز بیاساس بود. دانشگاه به نام ما بود و جواز به اسم بنده و آقای محمد جواد محسنی صادر شده بود و هیچ ربطی به مرحوم آیت الله محسنی و حزب سابق او نداشت. آنچه ادعا کرده بودند که فعالیت سیاسی و مذهبی صورت میگیرد، متأسفانه هیچگاه با ما وارد بحث و گفتوگو نشدند تا مشخص شود این فعالیتها چیست؟ صرفا اتهاماتی زده شد و هرگز به ما اجازه دفاع و رد این اتهامات داده نشد.
نظارت کامل بر سرفصلها و اساتید
یک مرکز علمی و آکادمیک که کار علمی میکند و تحت اشراف و نظارت مستقیم و همیشگی وزارت تحصیلات عالی است، اساساً نمیتواند کار مذهبی و سیاسی بکند. کریکولم یا سرفصلهای درسی مشخص بود. حتی اساتید چک میشدند، سرفصلها بررسی میشد و دروسی که تدریس میشد تحت نظارت وزارت تحصیلات عالی قرار داشت.
حضور گسترده دانشجویان اهل سنت
سجادی تصریح کرد، حدود ۷۰ درصد دانشجویان دانشگاه خاتم النبیین از برادران اهل سنت بودند. نوع نگاه دانشگاه از دوران جمهوریت تا امروز نگاه تقریبی بود. سمینارها و مجلاتی که نشر میشد، تلاش میکرد بحث تقریب مذاهب اسلامی، حکومت اسلامی و همزیستی مسالمتآمیز پیروان مذاهب را برجسته سازد. بنابراین ادعای فعالیت سیاسی و مذهبی هیچ مبنا و اساسی نداشت و صرفاً توسط وزیر عدلیه مطرح شد.
فقدان محاکمه عادلانه
این ادعا در هیچ محکمه عادلانهای مورد رسیدگی قرار نگرفت. مالکان به عنوان متهم دعوت نشدند تا دلایل خود را ارائه دهند و مسئله بهصورت عادلانه فیصله و حل شود. صرفاً بر اساس یک ادعا، سلیقه شخصی و ذهنیت منفی نسبت به این مرکز، اقدام غیرعادلانه صورت گرفت. این کار نقض عدالت اجتماعی در حق شهروندان بود و نه تنها مالکان را از مالکیت محروم کرد، بلکه جوانان را از حق تحصیل و جامعه را از داشتن یک مرکز علمی محروم ساخت. این اقدام هم غیرعادی بود و هم مخالف احکام شریعت اسلامی، زیرا نمیتوان در اموال و ملک افراد خصوصی تصرف کرد.
تلاش وزارت تحصیلات عالی برای جلوگیری
در ابتدا، وقتی وزیر عدلیه خواست دانشگاه را ببندد، وزیر تحصیلات عالی تلاش کرد از بسته شدن جلوگیری کند. از قندهار استعلام شد و حکمی که صادر شد به صراحت گفته بود هیئت رهبری (هیأت رئیسه دانشگاه) تغییر کند و از طرف وزارت تحصیلات عالی نصب شود، ولی مالکیت سهامداران حفظ گردد.
انتصاب یکطرفه هیئت رئیسه
مقامات حکومت یک ماه پیش بند اول را اجرا کردند. یعنی هیئت رهبری جدید را بدون اینکه مالکان در جریان باشند انتخاب کردند. رئیس و چهار معاون را معرفی کردند و رئیس و معاونان قبلی را برکنار نمودند. سپس پیشنهاد دادند تفاهمنامهای امضا شود تا مالکان اجازه ادامه کار بدهند.
درخواست مالکان برای حفظ حقوق مالکیت
مالکان گفتند اگر مالک هستیم، صلاحیت ما چیست. مالکیت به لحاظ شرعی و عقلی الزاماتی دارد. خواستار آن شدند که در عزل و نصبها و اداره درونی دانشگاه طرف مشورت باشند تا سیستم مالی و اداری ایجادشده طی ۱۸ سال خراب نشود. همچنین نگران بودند که بدون نظارت، مدیریت مالی به سمت نادرست برود و در پایان سال مشکلات مالی ایجاد شود.
رد تفاهمنامه پیشنهادی
رئیس دانشگاه خاتم النبیین ادامه داد: مسوده تفاهمنامه پیشنهادی مالکان اصلاً توسط مقامات حکومت خوانده نشد و رد گردید. در تفاهمنامه طرف مقابل نیز شروط مربوط به نظارت بر درآمدها و جابهجایی کارکنان پذیرفته نشد. مالکان احساس کردند این به معنای مالکیت بدون صلاحیت است و خطر تحمیل مشکلات مالی وجود دارد. در نهایت از امضا خودداری کردند.
تصمیم نهایی یکطرفه مقامات
مقامات در نهایت خودشان یکطرفه تصمیم گرفتند و اعلام کردند جواز دانشگاه باطل است و دیگر حق فعالیت ندارد. در حالی که مالکان تمام تلاش خود را برای جلوگیری از سقوط دانشگاه و سرگردانی دانشجویان به کار بسته بودند، اما این تلاشها نتیجهای نداد.
تأثیر بیشتر تعطیلی دانشگاه بر دانشجویان اهل سنت در غزنی
در شعبه غزنی، برادران اهل سنت بیشتر متأثر شدهاند و اکنون تماسهای بیشتری برای یافتن راهی جهت بازگشایی دانشگاه میگیرند. این موضوع نشان میدهد بحثهای مذهبی و سیاسی در تعطیلی نقشی نداشته است. دانشجویان، خانوادهها و مالکان همچنان در سردرگمی و ناامیدی به سر میبرند و تاکنون هیچ راهحل عملی ارائه نشده است.
«پایان بخش اول گفتوگو»
..............
پایان پیام/