عصر قم - کتاب «پرامپتنویسی رسانهای» تألیف الهه خوانساری، با هدف آموزش کاربرد تخصصی هوش مصنوعی در فرایند تولید، پردازش و ویرایش محتوای رسانهای برای خبرنگاران و فعالان این حوزه منتشر شده است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، کتاب «پرامپتنویسی رسانهای؛ راهنمای تخصصی استفاده از هوش مصنوعی برای خبرنگاران و فعالان رسانه» تألیف و تدوین الهه خوانساری، اثری آموزشی و کاربردی در زمینه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند تولید، پردازش و ویرایش محتوای رسانهای است. این کتاب که در خردادماه ۱۴۰۴ منتشر شده و به چاپ دوم رسیده است، تلاش میکند مهارت پرامپتنویسی را از یک مفهوم عمومی در حوزه هوش مصنوعی به مهارتی تخصصی و متناسب با نیازهای خبرنگاران و فعالان رسانه تبدیل کند.
نویسنده در پیشگفتار کتاب، نقطه تمایز خبرنگاری در عصر هوش مصنوعی را توانایی طرح سؤال درست و هدایت هوشمندانه ابزارهای هوش مصنوعی میداند. از این منظر، پرامپتنویسی صرفاً یک مهارت فنی برای کار با مدلهای زبانی نیست، بلکه ابزاری برای دسترسی سریعتر به اطلاعات، پردازش دادهها، تولید محتوای اولیه، انجام تحلیلهای رسانهای و افزایش کارآمدی فرایند روزنامهنگاری است. کتاب بر این نکته تأکید دارد که با وجود توانایی روزافزون هوش مصنوعی در تولید متن و پردازش اطلاعات، نقش خبرنگار در بررسی صحت، تشخیص ارزش خبری، تحلیل و توجه به ابعاد انسانی خبر همچنان اساسی است.
کتاب در پنج فصل تنظیم شده است. فصل نخست با عنوان «مقدمهای بر پرامپتنویسی و نقش آن در رسانه» به معرفی هوش مصنوعی و تحولات آن در صنعت رسانه میپردازد و جایگاه فناوریهای مولد محتوا و مدلهای زبانی را در روزنامهنگاری بررسی میکند. در این فصل، پرامپتنویسی بهعنوان پل ارتباطی میان خبرنگار و ابزارهای هوش مصنوعی معرفی شده و بر کاربرد آن در تولید محتوا، تحلیل داده، تحقیق، ویرایش و بازنویسی متون تأکید میشود.
در ادامه، کتاب به اصول طراحی پرامپتهای مؤثر میپردازد و مؤلفههایی مانند وضوح، دقت، تعیین هدف، مشخص کردن نقش و ارائه جزئیات را مورد توجه قرار میدهد. برای نمونه، تفاوت میان یک درخواست کلی برای تهیه خبر اقتصادی و یک دستور دقیق که موضوع، حجم، بازه زمانی و زاویه گزارش را مشخص میکند، نشان داده میشود تا خواننده دریابد که هرچه درخواست دقیقتر و هدفمندتر باشد، امکان دستیابی به خروجی متناسب با نیاز خبرنگار افزایش مییابد.
فصل دوم با عنوان «فرمول مهندسی پرامپتهای خبری» به طراحی ساختاریافته پرامپت برای فعالیتهای رسانهای اختصاص دارد. یکی از محورهای این فصل، تعریف دقیق نقش خبرنگار در پرامپت است؛ به این معنا که کاربر میتواند با تعیین حوزه تخصصی، نوع خبرنگاری، سبک و لحن نوشتار، میزان جزئیات و منابع مورد استفاده، زمینه مناسبتری برای تولید محتوا فراهم کند. کتاب برای این موضوع نمونههایی در حوزههای مختلف از جمله گزارش خبری فوری، گزارش اقتصادی، گزارش ورزشی، مصاحبه خبری و گزارش تصویری ارائه میکند و تأثیر تعیین نقش بر دقت، تناسب محتوا و کاهش نیاز به ویرایشهای مکرر را توضیح میدهد.
فصل سوم با عنوان «تکنیکهای اصلی در پرامپتنویسی» به سراغ روشهای کاربردیتر میرود. در این بخش، تکنیکهایی برای دریافت پاسخهای دقیقتر و هدفمندتر از مدلهای هوش مصنوعی معرفی میشود که از جمله آنها میتوان به پرامپتهای شرطی اشاره کرد. هدف از این تکنیکها، هدایت مدل در چارچوب شرایط و سناریوهای مشخص و جلوگیری از دریافت پاسخهای نامرتبط است.
یکی دیگر از محورهای کتاب، توجه به اخلاق حرفهای و مسئولیت اجتماعی خبرنگار در استفاده از هوش مصنوعی است. فصل چهارم به همین موضوع اختصاص دارد و در ساختار کلی اثر، استفاده از هوش مصنوعی را در کنار ضرورت حفظ مسئولیت حرفهای و نظارت انسانی بر محتوای تولیدشده قرار میدهد.
فصل پنجم با عنوان «مثالهای کاربردی در پرامپتنویسی برای خبرنگاران» بخش عملی کتاب را شکل میدهد. در این فصل، نمونههایی از پرامپتهای رسانهای ارائه شده که خبرنگار را از تهیه یک خبر ساده به سمت تولید محتوای جامعتر و تحلیلیتر هدایت میکنند. برای نمونه، از تنظیم یک خبر ساده از فایل صوتی آغاز میشود و با افزودن عناصری مانند تیتر، لید، نقلقول، بخشبندی، تحلیل و توجه به زوایای مختلف خبر، به تولید یک گزارش حرفهای و چندوجهی میرسد. این رویکرد مرحلهای، یکی از ویژگیهای کاربردی کتاب برای افرادی است که میخواهند مهارت خود را در استفاده عملی از ابزارهای هوش مصنوعی ارتقا دهند.
در پایان کتاب نیز موضوع «پرامپتنویسی فارسی یا انگلیسی؟» و همچنین مجموعهای از پیوستها ارائه شده است که در کنار فصلهای اصلی، ساختار آموزشی اثر را تکمیل میکنند.
در مجموع، «پرامپتنویسی رسانهای» را میتوان تلاشی برای پیوند دادن مهارتهای روزنامهنگاری با قابلیتهای ابزارهای هوش مصنوعی دانست؛ کتابی که بهجای تمرکز صرف بر مباحث فنی، کاربرد پرامپتنویسی را در موقعیتهای واقعی کار رسانهای دنبال میکند. مخاطبان اصلی این اثر خبرنگاران، ویراستاران، مدیران رسانه، دانشجویان ارتباطات و فعالان حوزه رسانه هستند؛ با این حال، محتوای آن برای هر فردی که در فرایند تولید و پردازش محتوای رسانهای از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکند نیز میتواند کاربردی باشد.
کتاب «پرامپتنویسی رسانهای؛ راهنمای تخصصی استفاده از هوش مصنوعی برای خبرنگاران و فعالان رسانه» به قلم الهه خوانساری، در ۱۲۳ صفحه و در پنج فصل، مجموعهای از مبانی، اصول، تکنیکها و نمونههای عملی را برای استفاده هدفمندتر از هوش مصنوعی در فعالیتهای رسانهای ارائه میکند.