عصر قم - در حالی که بیش از ۹۰۰ هزار پناهجوی سوری در آلمان زندگی میکنند، دولت این کشور در حال بررسی اقداماتی برای افزایش بازگشت سوریها به کشورشان است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ روزنامه سوئیسی «نویه تسورخر تسایتونگ» از طرح وزارت کشور آلمان برای تشدید فشار بر شمار زیادی از پناهجویان سوری خبر داده است. طرحی که میتواند با بازنگری و لغو وضعیتهای حمایتی، تعداد سوریهای ملزم به ترک آلمان را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
اجرای طرح پس از انتخابات ایالتی
روزنامه «نویه تسورخر تسایتونگ» سوئیس فاش کرده است که وزارت کشور آلمان طرحی را در دست دارد که هدف آن افزایش فشار بر نزدیک به نیم میلیون پناهجوی سوری است. اقدامی که به گفته ناظران میتواند با هدف وادار کردن آنان به ترک آلمان انجام شود.
این روزنامه به نقل از منابع دولتی گزارش داده است که «الکساندر دوبرینت» وزیر کشور آلمان، قصد دارد بهزودی به اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی آلمان (BAMF) دستور دهد وضعیت موسوم به اقامتهای حمایتی شمار زیادی از سوریها را لغو کند.
بر اساس این گزارش، انتظار میرود این دستور پس از انتخابات پارلمان ایالت «مکلنبورگ-فورپومرن» و مجلس نمایندگان برلین که یکشنبه آینده برگزار میشود، صادر شود. پیشبینی میشود اجرای این اقدامات به افزایش قابل توجه شمار سوریهایی منجر شود که ملزم به ترک آلمان خواهند بود.
بیش از ۹۱۲ هزار سوری در آلمان
بر اساس دادههای اداره فدرال آمار آلمان تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶، ۹۱۲ هزار و ۳۸۶ شهروند سوری در آلمان زندگی میکردند.
بر اساس همین منبع، شمار سوریها در آلمان اخیراً اندکی کاهش یافته است. در پایان دسامبر ۲۰۲۵، حدود ۹۳۶ هزار و ۳۰۰ سوری در آلمان زندگی میکردند؛ رقمی که نسبت به پایان سال ۲۰۲۴ میلادی حدود ۴ درصد کاهش داشت.
این کاهش عمدتاً به دلیل دریافت تابعیت آلمانی توسط شمار زیادی از سوریها بوده است؛ بهطوری که طی سالهای گذشته بیش از ۳۰۰ هزار سوری تابعیت آلمان را دریافت کردهاند.
با این حال، همچنان بیش از نیم میلیون سوری در آلمان از یکی از دو شکل اصلی حمایت شامل وضعیت پناهندگی بر اساس کنوانسیون ژنو یا حمایت فرعی، برخوردارند.
بازگشت سوریها از پایان سال ۲۰۲۴ میلادی محدود بوده است
مقامات پناهندگی آلمان معمولاً اسناد حمایتی را برای سه سال تمدید میکنند. البته در برخی موارد از جمله سفر فرد به کشور مبدأ در صورتی که این سفر درباره ادامه نیاز او به حمایت تردید ایجاد کند، ارتکاب جرایم جدی یا قرار گرفتن فرد در رده افراد دارای خطر امنیتی، استثنا وجود دارد.
به نوشته «نویه تسورخر تسایتونگ»، دستور احتمالی دوبرینت میتواند زمینه را برای آغاز روند بازبینی و لغو وضعیتهای حمایتی در مقیاسی گستردهتر فراهم کند. اقدامی که در چارچوب تلاش دولت آلمان برای افزایش بازگشت سوریها به کشورشان انجام میشود.
کمتر از ۱۰ هزار سوری داوطلبانه بازگشتهاند
دولت آلمان از این طریق میخواهد سوریها را به بازگشت به کشورشان ترغیب کند. زیرا از زمان سقوط حکومت بشار اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴، شمار بازگشت سوریها به کشورشان محدود بوده است.
بر اساس آمار وزارت کشور آلمان، تاکنون کمتر از ۱۰ هزار سوری بهصورت داوطلبانه به سوریه بازگشتهاند.
وبسایت «میدیاندینست اینتگراسیون» (Mediendienst Integration)، که یک پایگاه داده تخصصی در زمینه مهاجرت و ادغام است، گزارش میدهد که از دسامبر ۲۰۲۴ تا ژوئیه ۲۰۲۶، دستکم ۱۴ هزار و ۱۸۲ شهروند سوری بهصورت داوطلبانه آلمان را ترک کردهاند. از این تعداد، دستکم ۷ هزار و ۷۲۵ نفر از برنامه بازگشت داوطلبانه وزارت خارجه آلمان استفاده کردهاند.
مشوقهای مالی برای بازگشت سوریها
این برنامه هزینه سفر بازگشت سوریها به کشورشان را پوشش میدهد و علاوه بر آن، برای هر فرد بزرگسال ۲۰۰ یورو و برای هر فرد زیر سن قانونی ۱۰۰ یورو کمکهزینه سفر در نظر گرفته است.
همچنین کمکهزینهای برای آغاز زندگی جدید پرداخت میشود که برای بزرگسالان هزار یورو و برای افراد زیر سن قانونی ۵۰۰ یورو است. سقف این کمک برای هر خانواده ۴ هزار یورو تعیین شده است.
در برخی موارد نیز حمایت مالی برای هزینههای پزشکی ارائه میشود.
با این حال، این وبسایت تأکید میکند که پاسخ دادن به این پرسش که چه تعداد از سوریها واقعاً خواهان بازگشت هستند، دشوار است.
آخرین نظرسنجی در این زمینه پیش از سقوط حکومت بشار اسد انجام شده بود و در آن ۹۴ درصد از پناهجویان سوری شرکتکننده گفته بودند که میخواهند بهطور دائم در آلمان بمانند. این نظرسنجی شامل زنان و مردان سوری متولد سوریه بود که بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۹ میلادی وارد آلمان شده بودند.
احتمال افزایش شمار افراد ملزم به ترک آلمان
بر اساس آمار وزارت کشور آلمان تا پایان ژوئیه ۲۰۲۶، ۱۴ هزار و ۵۷۹ سوری در این کشور ملزم به ترک آلمان بودند.
از این تعداد، ۱۱ هزار و ۵۲۸ نفر دارای سند موسوم به «دولدونگ» (Duldung) هستند. به این معنا که اجرای اخراج آنها بهطور موقت به دلیل ناممکن بودن اخراج یا وجود مانعی در برابر آن متوقف شده است، اما آنها از نظر قانونی همچنان ملزم به ترک آلمان هستند.
ازسرگیری اخراج سوریها پس از ۱۳ سال
آلمان از سال ۲۰۱۲ تا دسامبر ۲۰۲۵ هیچ اخراجی به مقصد سوریه انجام نداده بود. در دسامبر ۲۰۲۵، برای نخستین بار یک فرد محکوم به ارتکاب جرم به سوریه اخراج شد.
در ژانویه ۲۰۲۶ نیز سه مورد دیگر اخراج افراد سوری محکوم به جرایم انجام شد.
وزارت خارجه آلمان با همکاری نمایندگیهای دیپلماتیک و دستگاههای اطلاعاتی بهصورت دورهای وضعیت امنیتی و انسانی سوریه را ارزیابی میکند.
این در حالی است که گزارشهای بینالمللی تأکید دارند شرایط زندگی در شهرها و مناطق سوریه همچنان فاجعهبار است. بر اساس این گزارشها، سوریه همچنان کشوری ناامن محسوب میشود. بهویژه برای گروههایی از جمله زنان و کودکان که به سطح بیشتری از حمایت نیاز دارند.
بازنگری گسترده در وضعیت حمایتی؟
«نویه تسورخر تسایتونگ» به نقل از «دانیل تیم» حقوقدان متخصص امور مهاجرت و پناهندگی، مینویسد که او انتظار ندارد وضعیتهای حمایتی بهصورت گسترده و همزمان لغو شوند. زیرا چنین اقدامی بار اداری بسیار سنگینی ایجاد خواهد کرد.
با این حال، این کارشناس پیشبینی میکند شمار پناهجویان سوری که مجبور به ترک آلمان خواهند شد، بهسرعت افزایش یابد.
او در عین حال میگوید اقدامات جدید شامل سوریهایی که در بازار کار آلمان ادغام شدهاند و کمکهای اجتماعی دریافت نمیکنند، نخواهد شد.
وضعیت اشتغال سوریها در آلمان
بر اساس دادههای آگوست ۲۰۲۶ «میدیاندینست اینتگراسیون»، نرخ بیکاری در میان پناهجویان سوری در آلمان حدود ۳۱.۴ درصد بوده است. رقمی که اندکی بالاتر از میانگین افراد مهاجر از آنچه کشورهای اصلی مبدأ پناهجویان نامیده میشود، است.
یکی از دلایل نرخ بالای بیکاری، مشارکت پایینتر زنان سوری در بازار کار است. نرخ بیکاری در میان زنان سوری ۴۸ درصد و در میان مردان سوری ۲۶.۱ درصد اعلام شده است.
هرچه اقامت طولانیتر، اشتغال بیشتر
نرخ بیکاری پناهجویان سوری با افزایش مدت اقامت در آلمان کاهش مییابد.
بر اساس دادههای مؤسسه پژوهش بازار کار و مشاغل آلمان، در پایان سال ۲۰۲۳ میلادی حدود ۶۱ درصد از سوریهایی که هفت سال یا بیشتر در آلمان اقامت داشتند، وارد بازار کار شده بودند.
سوریها در چه مشاغلی فعالیت میکنند؟
«میدیاندینست اینتگراسیون» تأکید میکند که سوریها در بسیاری از مشاغلی فعالیت دارند که با کمبود نیروی کار مواجه هستند.
بر اساس مطالعه مؤسسه اقتصاد آلمان، حدود ۸۰ هزار سوری در مشاغلی کار میکنند که با کمبود نیروی انسانی روبهرو هستند.
بر اساس این مطالعه، مردان سوری عمدتاً در بخش حملونقل و لجستیک با ۲۲ درصد، بخش صنایع غذایی و مهماننوازی با ۱۴ درصد، بخش مراقبتهای بهداشتی با ۱۱ درصد و بخش ساختوساز با ۹ درصد، فعالیت دارند.
زنان سوری نیز عمدتاً در بخش خدمات اجتماعی و فرهنگی از جمله ۲۸ درصد در حوزه مراقبت از کودکان و ۱۸ درصد در بخش مراقبتهای بهداشتی، فعالیت دارند.
در مقایسه با دیگر گروههای پناهجو، پناهجویان سوری از سطح نسبتاً خوبی از آموزش و مهارت برخوردارند. حدود ۲۲ درصد از سوریهای ۱۵ تا ۶۴ ساله دارای مدرک حرفهای مورد نیاز برای اشتغال هستند که از میان آنها ۱۰۶ هزار نفر مدرک دانشگاهی دارند.
جمعیت جوان و ترکیب جمعیتی سوریها
مردان ۵۹ درصد از سوریهای ساکن آلمان را تشکیل میدهند و سهم زنان ۴۱ درصد است.
افراد زیر سن قانونی نیز ۳۲ درصد از جمعیت سوریهای آلمان را تشکیل میدهند و میانگین سنی این جمعیت ۲۷ سال است.
دادههای مربوط به متقاضیان حمایت سوری نشان میدهد که ازدواج در میان بزرگسالان رواج دارد. از میان افرادی که بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳ میلادی در آلمان درخواست پناهندگی دادهاند، بیش از ۶۰ درصد متأهل بودند.
همچنین بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ میلادی حدود ۵۶ هزار و ۲۰۰ کودک سوری در آلمان متولد شدهاند.
ترکیب قومی و مذهبی
از نظر ریشه قومی، دادههای «میدیاندینست اینتگراسیون» نشان میدهد بیش از ۶۰ درصد سوریهایی که از سال ۲۰۱۵ میلادی در آلمان درخواست پناهندگی دادهاند، خود را عرب معرفی کردهاند در حالی که حدود یکسوم آنها به اقلیت کرد تعلق دارند.
در زمینه وابستگی دینی نیز بیش از ۹۰ درصد از متقاضیان پناهندگی سوری را مسلمانان تشکیل میدهند. سهم مسیحیان کمتر از ۲ درصد و ایزدیها حدود ۱ درصد اعلام شده است.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸