عصر قم - تحولات سیاسی و نظامی در تنگه هرمز و بابالمندب، بار دیگر اهمیت موقعیت سوریه را به عنوان گذرگاه حیاتی خطوط انتقال نفت و گاز میان عراق و سواحل مدیترانه برجسته کرده است. عراق از ابتدای ژوئیه گذشته روزانه حدود ۵۰ هزار بشکه نفت خام را از خاک سوریه به بندر طرطوس در دریای مدیترانه صادر میکند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ تحولات ژئوپلیتیکی در تنگه هرمز و بابالمندب، اهمیت موقعیت سوریه را به عنوان گذرگاهی حیاتی برای خطوط انتقال نفت و گاز میان عراق و سواحل مدیترانه برجسته کرده است. همین موضوع، دمشق را حتی با وجود بندرهای رقیب در ترکیه، لبنان و اسرائیل در مدیترانه بر آن داشته تا از این موقعیت بهره بگیرد.
عراق از ابتدای ژوئیه گذشته روزانه حدود ۵۰ هزار بشکه نفت خام را از خاک سوریه به بندر طرطوس در دریای مدیترانه صادر میکند. این صادرات پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز آغاز شد.
پژوهشگران و دانشگاهیان سوری معتقدند خاک سوریه میتواند به مرکز اصلی اتصال انتقال نفت و کالا میان کشورهای عربی خلیج فارس و ترکیه و اروپا و در جهت معکوس تبدیل شود.
به گفته آنها، جنگ ایران و تحولات نظامی در بابالمندب، بار دیگر اهمیت موقعیت جغرافیایی سوریه را آشکار کرده است.
دکتر عبدالرحمن محمد، استاد مالی دانشکده اقتصاد دانشگاه حماه، تأکید کرد: بسته شدن تنگه هرمز و تحولات بابالمندب، راههای دریایی سنتی را ناامن کرد و جستجوی واقعی برای گذرگاههای زمینی جایگزین را ضروری ساخت.
وی در گفتوگو با «سوریه الآن» افزود: اهمیت سوریه در بندرهای آن نمایان میشود؛ بهویژه بندر بانیاس که نزدیکترین بندر مدیترانهای برای عراق و کشورهای خلیج فارس است.
به گفته وی، انتقال زمینی نفت عراق موقتی است و منتظر اجرای طرح خط لولهای است که ائتلافی از شرکتهای بینالمللی برای کشیدن لوله از کرکوک به بانیاس رهبری میکند.
دولت سوریه روز ۱۷ ژوئیه گذشته در واشنگتن دو یادداشت تفاهم با عراق و ائتلافی از شرکتهای بینالمللی برای بازسازی و احیای خط انتقال نفت خام کرکوک – بانیاس امضا کرد.
بر پایه یادداشت تفاهم امضاشده میان یوسف قبلاوی، رئیس شرکت نفت سوریه، و نمایندگان ائتلاف شرکتهای بینالمللی از جمله شورون، یو سی سی هولدینگ و تی آی کپیتال، دو طرف متعهد شدند «مطالعات فنی و مالی و مبانی اجرایی طرح» را آغاز کنند. ظرفیت انتقال این خط دو میلیون بشکه در روز اعلام شده است.
عزیز موسی، پژوهشگر، نیز بر اهمیت نقش سوریه «در کاهش مشکلات صادرات انرژی منطقه» تأکید کرد و در گفتوگو با «سوریه الآن» گفت: عراق پس از تنشهای آمریکا و ایران، به انتقال زمینی نفت خود به بندر بانیاس و صادرات آن روی آورده است.
به گفته وی، مقدارهای صادرشده از این مسیر «در مقایسه با حمل دریایی که انعطاف و حجم تأمین بیشتری دارد، هنوز ناچیز است».
موسی افزود: سوریه میتواند «به عنوان نقطهای فراتر از گلوگاههای دریایی» برجسته شود و در چارچوب طرحی روشن «به مسیری موازی و نه جایگزین کامل» تبدیل گردد.
وی گفت: این هدف با چالشهای بسیاری روبهروست که مهمترین آنها نبود زیرساخت است.
وی بر اهمیت ایجاد لولههای انتقال از کشورهای خلیج فارس به اردن و سپس سوریه و رسیدن به مدیترانه تأکید کرد.
موسی توضیح داد: این طرحها به توافق سیاسی و تأمین مالی بزرگ نیاز دارند و ثبات نیز به عنوان عامل اصلی برای کشیدن لولههایی که میتوانند هدف حمله گروههای متعدد قرار گیرند، اهمیت دارد.
استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه حماه نیز به نشانههایی از علاقه کشورهای خلیجی به سوریه به عنوان راهی برای پیوند اقتصادی از جمله نفت اشاره کرد و گفت: «منطق خلیجی بر شرطبندی بلندمدت بر سوریه به عنوان جایگزینی ارزانتر و با ظرفیت بیشتر» از دیگر جایگزینهای زمینی بنا شده است.
موسی نیز به نشانههای قوی برای تبدیل سوریه به شریان اقتصادی موازی اشاره کرد و از سخن گفتن درباره احیای خط راهآهن که خلیج فارس را به ترکیه متصل میکند، خبر داد و توضیح داد سوریه «نقطه اتصال اصلی در آن است».
این پژوهشگر سوری بر وجود توافق سیاسی درباره این طرحهای راهبردی و نیز مسئله تأمین مالی و ماهیت ساختار حقوقی و سرمایهگذاری که میتواند شرکتها را در سوریه جذب کند، تأکید کرد و به اهمیت خط کرکوک – بانیاس به عنوان نمونهای روشن از نقش سوریه در انتقال انرژی اشاره کرد.
وی افزود: «احتمال زیادی برای پیوستن کشورهای خلیجی به استفاده از سوریه به عنوان گذرگاه انرژی وجود دارد.»
وی توضیح داد عربستان در دو مسیر موازی برای سرمایهگذاری در سوریه حرکت میکند: انرژی و زیرساخت دیجیتال و حملونقل.
به گفته وی، این موضوع نشاندهنده طرحی برای آمادهسازی زیرساختی است که میتواند برای هر طرح راهبردی ایجاد لوله مناسب باشد و پیشبینی کرد این کار در میانمدت و بلندمدت زمان خواهد برد.
دکتر عبدالرحمن محمد اشاره کرد ترکیه قویترین رقیب سوریه به عنوان مرکز انتقال است و به پیشنهادهایی برای تمدید خط کرکوک – جیهان تا بصره اشاره کرد که رویکردی مستقیم در برابر خط سوریه است و مزیت زیرساخت آماده و ثبات سیاسی را دارد.
فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، در آوریل گذشته پیشنهاد ایجاد خط لوله نفت تازهای را مطرح کرد که جنوب عراق را با هدف کاهش وابستگی به تنگه هرمز به بندر جیهان ترکیه در مدیترانه متصل کند.
اما وی رقابت بندرهای لبنان را کماهمیت میداند و اشاره میکند لبنان در موقعیت پیچیدهتری قرار دارد؛ زیرا انتقال نفت از بندرهای لبنان به عبور زمینی نفت از سوریه وابسته است و همین، نقش لبنان را مکمل و نه رقیب نقش سوریه میکند.
این دانشگاهی سوری هشدار میدهد رقابتی اسرائیلی با منطق ژئوپلیتیکی وجود دارد و به اظهارات اسرائیلی اشاره میکند که مسیر از اسرائیل را بهترین میداند و خط ایلات – اشکلون آماده بهرهبرداری فوری است. به گفته وی، «پذیرش خلیج فارس نسبت به اسرائیل به عنوان کانال بلندمدت، همچنان مورد تردید است».
در مارس گذشته، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، در گفتوگو با شبکه نیوزمکس از وجود ایدههای «جالب توجه» برای مرحله پس از جنگ سخن گفت که به تبدیل خطوط لوله انرژی و نفت از خلیج فارس به بندرهای مدیترانه مربوط میشود.
پژوهشگر موسی توضیح داد ترکیه و عربستان به سوی ایجاد گذرگاه زمینی برای حملونقل و تجارت که کشورهای خلیج فارس را از طریق سوریه و اردن به اروپا متصل میکند، فشار میآورند.
به گفته وی، این طرح «از اسرائیل عبور میکند و با گذرگاه اقتصادی هند – خاورمیانه – اروپا که تلآویو از آن حمایت میکند، رقابت مینماید».
موسی اشاره کرد اختلافهای کشورهای خلیج فارس ، ترکیه و رژیم صهیونیستی، ایجاد جایگزینها را ضروری میکند و توضیح داد کنار گذاشتن ترکیه از طرح راه هند، آنکارا را به یافتن جایگزینی از راه سوریه واداشته است.
عربستان و ترکیه در ژوئن اعلام کردند طرح راهآهن راهبردی را آغاز میکنند که از ریاض به استانبول و از آنجا به قلب اروپا میرسد.
عبدالقادر اورال اوغلو، وزیر حملونقل و زیرساخت ترکیه، به الجزیره گفت: این توافق به طور خلاصه بر حرکت قطاری از عربستان به ترکیه از طریق اردن و سوریه استوار است و هدف آن انتقال همه انواع کالا به طور مستقیم به اروپا است.
................
پایان پیام/