عصر قم - نشست شورای سیاستگذاری ستاد همکاریهای حوزه و آموزشوپرورش با تأکید بر تقویت حکمرانی آموزشی، بازنگری سند تحول و استفاده از ظرفیت حوزه برای تربیت نسل آینده برگزار شد.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، نشست شورای سیاستگذاری ستاد همکاریهای حوزههای علمیه و آموزشوپرورش با حضور آیتالله علیرضا اعرافی مدیر حوزههای علمیه و وزیر آموزشوپرورش برگزار شد و در جریان آن، ابعاد مختلف همکاری دو نهاد، چالشهای نظام تعلیم و تربیت و راهکارهای تقویت نقش مدرسه در تربیت نسل آینده مورد بررسی قرار گرفت.
در این نشست، تقویت حکمرانی آموزشوپرورش، بازسازی سند تحول بنیادین، توجه به تحولات نسل جدید، استفاده از ظرفیت حوزههای علمیه، تقویت نقش بانوان در تربیت، حمایت از استعدادهای برتر، توسعه فعالیتهای استانی و شبکهسازی طلاب معلم از مهمترین محورهای مطرحشده بود.
همه دستگاههای کشور باید «پیوست آموزشوپرورش» داشته باشند
آیتالله علیرضا اعرافی با تأکید بر جایگاه آموزشوپرورش در ساخت آینده کشور، این نهاد را یکی از مهمترین ارکان شکلدهنده جامعه دانست و گفت همه دستگاههای نظام باید خود را مدیون و خادم آموزشوپرورش بدانند.
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به گستردگی جامعه معلمان، مدیران، مربیان و دانشآموزان اظهار کرد: این مجموعه در واقع بخش مهمی از جامعه ایران را تشکیل میدهد و نقشی تعیینکننده در ساخت آینده کشور دارد.
وی تأکید کرد دستگاههای مختلف دولت، استانها و مجموعه نظام باید در برنامههای سالانه و چندساله خود مشخص کنند چه خدماتی میتوانند در حوزه سختافزاری و نرمافزاری به آموزشوپرورش ارائه دهند.
آیتالله اعرافی تصریح کرد: خدمت به آموزشوپرورش، خدمت به یک دستگاه اداری نیست، بلکه خدمت به نسل آینده کشور است و همه دستگاهها باید این موضوع را در سیاستگذاریهای خود مورد توجه قرار دهند.
سند تحول بنیادین نیازمند بازسازی و بهروزرسانی است
مدیر حوزههای علمیه کشور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سند تحول بنیادین آموزشوپرورش، بر ضرورت بازسازی، ترمیم و بهروزرسانی این سند متناسب با شرایط جدید جامعه تأکید کرد.
وی گفت تحولات علمی و فناوری، ظهور هوش مصنوعی، گسترش علوم شناختی و تغییر مناسبات اجتماعی موجب شده است انسان و جامعه امروز با گذشته تفاوتهای جدی داشته باشند؛ ازاینرو نظام تعلیم و تربیت نیز باید متناسب با این شرایط بازطراحی شود.
آیتالله اعرافی با پذیرش سهم حوزه و دانشگاه در برخی کاستیهای نظری سند تحول اظهار کرد: در زمینه تولید مبانی نظری، نظریهپردازی و مدلسازی تعلیم و تربیت، حوزه و دانشگاه آنگونه که باید عمل نکردهاند و باید برای جبران این خلأها اقدام شود.
وی افزود: اسلام و گفتمان انقلاب اسلامی از ظرفیت گسترده عقلانی، حکمی، فقهی و اخلاقی برخوردار است و میتواند برای مسائل جدید پاسخ ارائه کند؛ اما تحقق این امر نیازمند همکاری مشترک حوزه، دانشگاه و آموزشوپرورش است.
جنگ اخیر؛ ظرفیتی برای هویتسازی و تربیت نسل جدید
آیتالله اعرافی همچنین حوادث و جنگ اخیر را دارای ظرفیتهای مهم تربیتی و هویتی دانست و گفت از این رخدادها میتوان یک مکتب تربیتی استخراج کرد.
وی اخلاق، شجاعت، هویت، سیاست، حکمت و تفکر را از جمله آموزههایی دانست که میتوان از حوادث اخیر استخراج و به نسل جدید منتقل کرد.
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به نقش دانشآموزان، معلمان، مربیان و مدیران آموزشوپرورش در حوادث اخیر تأکید کرد: باید از این ظرفیت برای تولید محتوای تربیتی و هویتی استفاده شود و آموزههای این رخدادها به کلاس درس، معلم، مربی و مدیر منتقل شود.
وی بازآفرینی این حوادث در کنار تاریخ انقلاب اسلامی و تاریخ معاصر ایران را زمینهای برای تقویت هویت ملی، ایمانی و اسلامی نسل جوان عنوان کرد.
حکمرانی آموزشوپرورش نیازمند صیانت و تقویت است
آیتالله اعرافی یکی دیگر از موضوعات مهم را حکمرانی آموزشوپرورش دانست و اظهار کرد: فناوریهای نوین، تحولات اجتماعی، حوادث داخلی و خارجی و تغییر سبک زندگی، پیچیدگیهای جدیدی را پیش روی حکمرانی آموزشی قرار داده است.
وی تأکید کرد حتی در صورت وجود نقد نسبت به برخی عملکردها، باید توجه داشت که حکمرانی آموزشوپرورش در نظام اسلامی بخشی از حکمرانی نظام است و باید از آن صیانت و حمایت شود.
مدیر حوزههای علمیه کشور همچنین گسترش آموزشهای غیرحضوری و افزایش فاصله میان معلم و دانشآموز را از موضوعاتی دانست که باید از منظر حکمرانی آموزشی مورد مطالعه علمی قرار گیرد.
«اصالت مدرسه» باید به اصل برنامهریزی تبدیل شود
وی مدرسه را میدان اصلی تحقق سیاستهای تعلیم و تربیت دانست و گفت بسیاری از تصمیمات در سطوح ستادی اتخاذ میشود، اما نتیجه نهایی سیاستها در مدرسه مشخص خواهد شد.
آیتالله اعرافی با اشاره به مشکلات مالی، امکاناتی و اجرایی مدارس خاطرنشان کرد: اگر پشتیبانی لازم در کف میدان وجود نداشته باشد، برنامههای ستادی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
وی بر ضرورت حمایت از مدارس، مدیران و معلمان تأکید کرد و گفت «اصالت مدرسه» باید به یکی از اصول مهم برنامهریزی در آموزشوپرورش تبدیل شود.
مدیر حوزههای علمیه کشور همچنین نقش مدیر مدرسه را در اجرای برنامههای تربیتی تعیینکننده دانست و اظهار کرد: حتی اگر معلم خوب در اختیار داشته باشیم، بدون مدیر توانمند نمیتوان به نتیجه مطلوب رسید.
وی بر تربیت، توانمندسازی و ارتقای مدیران مدارس تأکید کرد و افزود فعالیت مجموعههای فرهنگی و تربیتی در مدرسه باید با هماهنگی و همراهی مدیر انجام شود و از شکلگیری مسیرهای موازی جلوگیری شود.
توجه به هنر، ادبیات و تاریخ در هویتسازی دانشآموزان
آیتالله اعرافی هنر، ادبیات و تاریخ را از دیگر ظرفیتهای مهم نظام تعلیم و تربیت دانست و گفت این حوزهها در صورت مدیریت صحیح میتوانند در هویتسازی، شخصیتسازی و تقویت عزت نفس دانشآموزان نقش داشته باشند.
وی تأکید کرد مفاهیم دینی، ملی و فرهنگی را میتوان از مسیر هنر، ادبیات و تاریخ به نسل جدید منتقل کرد و برای این منظور باید برنامهریزی جدیتری انجام شود.
تربیت نسل جدید با اقتضائات متفاوت
در ادامه این نشست، حجتالاسلام والمسلمین مهدی علیزاده مدیر حوزههای علمیه خواهران نیز بر ضرورت بازنگری در نظام تعلیم و تربیت متناسب با تحولات نسل جدید تأکید کرد.
وی با اشاره به تغییرات گسترده اجتماعی، فرهنگی و فناوری اظهار داشت: فضای مجازی، تغییر سبک زندگی، الگوهای ارتباطی و حجم گسترده دادهها بر ذائقه، نگرش و هویت نسل جدید اثر گذاشته و نظام آموزشی باید بهصورت مستمر این تحولات را رصد کند.
علیزاده کاهش مرجعیت سنتی معلمان و مربیان را از مسائل جدید نظام تربیتی دانست و گفت الگوی تعلیم و تربیت باید به سمت رابطهای مبتنی بر همدلی، عاطفه، جذابیت، مشارکت و مسئولیتپذیری حرکت کند.
وی هشدار داد اگر مدرسه نتواند محیطی جذاب و دلنشین برای دانشآموز فراهم کند، تربیت غیررسمی به تدریج بر تربیت رسمی غلبه خواهد کرد.
مدیر حوزههای علمیه خواهران همچنین بر تقویت پیوند خانه و مدرسه تأکید کرد و نقش خانواده و بهویژه مادران را در تحقق تربیت مراقبتمحور مهم دانست.
وی استفاده از ظرفیت بانوان فرهیخته، مربیان و فعالان فرهنگی را برای تقویت هویت دینی و فرهنگی نسل جدید ضروری عنوان کرد.
ضرورت توجه جدیتر به ظرفیت بانوان
خانم برقعی، مدیر جامعهالزهرا(س) نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت توجه به اقتضائات بانوان در همکاری حوزه و آموزشوپرورش گفت اگر تربیت با محوریت خانواده و رویکرد مراقبتمحور دنبال میشود، ظرفیت بانوان باید در طراحی و اجرای برنامهها به شکل مؤثر مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به اجرای طرح «هستیایی» در یکی از مدارس قم، این تجربه را نمونهای از ظرفیت برنامههای تربیتی میدانی دانست و خواستار استفاده از تجربیات موفق در سیاستگذاریهای کلان شد.
برقعی همچنین بر فرایندنگاری برنامههای سند همکاری تأکید کرد و گفت برای هر برنامه باید مراحل اجرا، مسئولیتها و خروجی مورد انتظار بهصورت روشن مشخص شود تا از موازیکاری و فعالیتهای بدون نتیجه جلوگیری شود.
وی پیشنهاد کرد به جای افزایش تعداد برنامهها، بر تعداد محدودی از برنامههای اولویتدار تمرکز شود و در پایان هر سال نیز میزان تحقق برنامه پنجساله، موانع و نقاط قوت و ضعف آن مورد آسیبشناسی قرار گیرد.
حرکت ستاد همکاری از فعالیتهای مقطعی به برنامهمحوری
حجتالاسلام والمسلمین بهشتی، دبیر ستاد همکاریهای حوزههای علمیه و آموزشوپرورش، نیز گزارشی از عملکرد یکساله این ستاد ارائه کرد.
وی محور فعالیت دوره جدید را اجرای عملیاتی برنامه پنجساله دوم همکاری حوزه و آموزشوپرورش دانست و گفت تاکنون شش تفاهمنامه و دو برنامه پنجساله میان دو نهاد تدوین شده و اکنون سال دوم برنامه پنجساله دوم در حال اجراست.
بهشتی با اشاره به حضور نیروهای حوزوی در عرصههایی همچون اقامه نماز جماعت، معلمی، مربیگری پرورشی، مشاوره، فعالیتهای فرهنگی، سربازطلبگی و طرح امین، این ظرفیت را زمینهای مهم برای توسعه همکاریهای دو نهاد دانست.
وی افزود برنامه پنجساله دوم در چهار عرصه توان تربیت و توانمندسازی نیروی انسانی، پژوهش و تدوین، تبلیغ و تربیت اسلامی و ارتقای نقش تربیتی مدرسه طراحی شده و در قالب ۱۴ برنامه و ۳۱ فعالیت در حال اجراست.
احیای شوراهای همکاری در استانها
دبیر ستاد همکاریها از احیای شوراهای همکاری حوزه و آموزشوپرورش در استانها خبر داد و گفت برشهای استانی برنامه پنجساله تهیه شده و جلسات توجیهی برای مسئولان دبیرخانههای شوراهای همکاری برگزار شده است.
وی همچنین از تلاش برای فعالسازی ظرفیت ائمه جمعه، حوزههای علمیه و آموزشوپرورش در سطح استانها خبر داد.
بهشتی شبکهسازی میان طلاب شاغل در آموزشوپرورش را از دیگر اقدامات یکسال گذشته عنوان کرد و گفت دورههای ضمن خدمت ویژه این طلاب در ۱۲ استان برگزار شده است.
به گفته وی، استمرار این دورهها میتواند به شکلگیری شبکهای منسجم از طلاب فعال در آموزشوپرورش برای کمک به حل مسائل فرهنگی، تربیتی و آموزشی منجر شود.
برنامههای جدید؛ از رویداد شهید باهنر تا اطلس ظرفیتهای حوزه
دبیر ستاد همکاریهای حوزه و آموزشوپرورش از پیشبینی برنامههای جدید برای سال آینده خبر داد و برگزاری رویداد شهید باهنر برای ارائه تجربیات و الگوهای موفق طلاب و نیروهای فعال در آموزشوپرورش را یکی از این برنامهها دانست.
راهاندازی مرکز تربیتی شهید امام خامنهای با هدف استفاده از ظرفیت حوزه در دورههای ضمن خدمت و توانمندسازی فرهنگیان، طراحی اطلس جامع ظرفیتهای حوزههای علمیه، تدوین الگوی نظارت و ارزیابی فعالیتهای مشترک و راهاندازی دفتر مدارس پیشحوزوی از دیگر برنامههای اعلامشده بود.
پیشنهاد تشکیل «بنیاد علم و تمدن توحیدی»
حجتالاسلام والمسلمین قنواتی، معاون امور طلاب و دانشآموختگان حوزههای علمیه، نیز آموزشوپرورش را دارای نقشی ویژه در تحقق اهداف تمدن اسلامی دانست و پیشنهاد تشکیل «بنیاد علم و تمدن توحیدی» در این وزارتخانه را مطرح کرد.
وی گفت تحقق تمدن اسلامی نیازمند تولید علم، دانش و تربیت نیروی انسانی متناسب با این هدف است و میتوان از ظرفیت معلمان دینی، مربیان پرورشی، مشاوران، مدیران و بهویژه طلاب معلم در این زمینه استفاده کرد.
قنواتی همچنین تدوین یک برنامه جامع تبلیغی، فرهنگی و کنشگری در آموزشوپرورش را ضروری دانست و تأکید کرد ظرفیت طلاب معلم باید در قالب برنامهای منسجم و هدفمند مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به مسائل و دغدغههای معیشتی فرهنگیان، بر ضرورت ایجاد سازوکاری برای شناسایی و حل مسائل طلاب معلم تأکید کرد و پیشنهاد تشکیل اتاق نظام حل مسئله معلم را مطرح کرد.
حوزه؛ هم مطالبهگر و هم پاسخگو
آیتالله اعرافی در جمعبندی این نشست تأکید کرد حوزههای علمیه در عرصه تعلیم و تربیت هم مطالبهگر و هم پاسخگو هستند و اگر مشکلی در جامعه وجود داشته باشد، حوزه نیز خود را یکی از اضلاع مسئول در قبال آن میداند.
وی بر تقویت همکاری حوزه و آموزشوپرورش در زمینههای حکمرانی آموزشی، مسائل ارزشی و فرهنگی، حجاب، آسیبهای اخلاقی و اجتماعی و ارتقای نظام تعلیم و تربیت تأکید کرد.
مدیر حوزههای علمیه کشور در نهایت، هدف مشترک دو نهاد را خدمت به اسلام، کشور، انقلاب اسلامی و نسل آینده عنوان کرد و خواستار عبور از ملاحظات مجموعهای و تمرکز بر آرمان ساخت آینده کشور و ارتقای نظام تعلیم و تربیت شد.