عصر قم - خراسان - استاد مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم، با تأکید بر نقش منطق در تقویت ورزیدگی ذهنی طلاب، گفت: اگر منطق بهدرستی آموزش داده شود، ذهن مخاطب برای فراگیری علوم آماده میشود و طلاب با روشهای مختلف استدلالی و غیر استدلالی در علوم آشنا خواهند شد.
به گزارش خبرگزاری رسا در خراسان، دکتر ذکیانی، استاد مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم، درباره نیاز فضای علمی حوزه به آموزش منطق و روششناسی، اظهار کرد: منطق، چه منطق قدیم و چه منطق جدید و چه فروع آن مانند فلسفه منطق، ذهن مخاطب را ورزیده میکند.
وی ادامه داد: مخاطب خواهناخواه با مباحثی درگیر میشود که ذهن او را بالا و پایین کرده، گرم و سرد میکند و در نهایت موجب ورزیدگی ذهن میشود؛ در حالی که ورزیدگی برای فراگیری علوم، شرط اول است.
استاد مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم افزود: اگر با ذهن خام سراغ علوم مختلف برویم، ممکن است تجربه کرده باشید که در یک کلاس حاضر میشویم و میگوییم استاد چقدر خوب صحبت میکند و نظریاتش را بهخوبی میپسندیم؛ سپس در کلاس بعدی، استاد دیگری صحبت میکند و حتی اگر با استاد قبلی مخالف باشد، باز هم به نظر او گرایش پیدا میکنیم و گاهی وقتها شیفته استادان میشویم.
وی تصریح کرد: علت این مسئله این است که ذهن ما ورزیده نیست. منطق میتواند ذهن را ورزیده کند؛ البته به شرطها و شروطها و شرط آن نیز این است که منطق را خوب و بهدرستی درس گرفته باشیم. اگر این کار انجام شود، در منطق ورزیدگی پیدا میکنیم و برای آموزش علوم آماده میشویم.
ذکیانی خاطرنشان کرد: فکر میکنم یکی از غرضهای دوستان من نیز از گستردهتر کردن رشته منطق همین بوده است که دوستان اینجا منطق را کمی عمیقتر و با سوابق بیشتری بخوانند و آموزش ببینند.
آشنایی طلاب با روشهای مختلف علمی
وی با اشاره به استفاده از عنوان «روششناسی» در این مدرسه، اظهار کرد: روششناسی جزو علوم جدید است و شما تحت این عنوان، در علوم سنتی ما چیزی پیدا نمیکنید؛ چراکه مولود عصر مدرن است.
استاد مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم ادامه داد: بعدها گفتند که ما یک بحثی درباره ابواب هشتگانه علوم داریم، اما جدیت و رسمیت آن چیزی که ما در روششناسی میخوانیم، آنجا به این ترتیب نبوده است.
وی بیان کرد: اگر طلاب ما با روششناسی بهخوبی آشنا شوند، میفهمند هرمنوتیک چیست، پدیدارشناسی چیست، استخراج چیست و احتمال چیست؛ چراکه در محیط سنتی ما یکسری علوم خاص تدریس میشود و ادعا حداقل این است که روشهای برهانی آموزش داده میشوند.
ذکیانی افزود: بنابراین، ما بیشتر با روشهای برهانی آشنا هستیم و با روشهای احتمالی، استقرایی یا فازی آشنایی نداریم. در روششناسی، اگر این مباحث بهدرستی ارائه شود، تازه متوجه میشویم که عالم، شاید بیش از ۹۰ درصد علوم ما، علوم غیربرهانی هستند.
وی گفت: شما حتی در اصول فقه هم که وارد میشوید، این همه اختلاف میبینید؛ نمیشود که همه اینها برهان باشند. اگر برهان باشد، نباید اختلاف وجود داشته باشد؛ پس معلوم میشود که بسیاری از آنها غیربرهانی هستند.
استاد مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم خاطرنشان کرد: روش علوم غیربرهانی چیست؟ باید در این دورهها استاد هم این روشها را بهخوبی بداند و هم بداند که طلاب ما چه نیازهایی دارند و اینها را منتقل کند.
۲۵ سال پژوهش درباره ارسطو و تأثیر آن بر سنت منطقی اسلامی
وی با اشاره به دستاورد مهم مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم و موضوعی که در این دوره تدریس میکند، اظهار کرد: آن چیزی که من قرار است درس بدهم و با آقای انصاری درباره آن توافق کردهایم، حاصل نزدیک به ۲۵ سال کار من روی ارسطو و آن چیزی است که از ارسطو به سنت ما، بهویژه بوعلی، رسیده است.
ذکیانی افزود: شاید باور نکنید، اما یک آمار به شما بدهم؛ اکنون با اطمینان میتوانم بگویم که ۴۰ درصد منطق ارسطو اصلاً به جهان اسلام منتقل نشده است.
وی ادامه داد: خیلی از مطالبی که اکنون در ارغنون وجود دارد، اصلاً به گوش علمای ما نرسیده است؛ در حالی که اگر میرسید، در اصول فقه، فقه و کلام آنها تأثیر بسیاری میگذاشت، اما نرسیده است.
استاد مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم تصریح کرد: حال باید دید آیا اشکال از نهضت ترجمه بوده، یا از فارابی، کندی و ابنسینا. ابنسینا آنقدر بزرگ است که بعد از او دانشمندان ما نتوانستند از زیر سایه ابنسینا بیرون بیایند و دیگر کسی سراغ خواندن ارسطو نرفت؛ با اطمینان میگویم، به استثنای ابنرشد، کسی سراغ ارسطو نرفت.
ذکیانی در پایان اظهار کرد: یکی از محصولات این دوره، از نظر من، این خواهد بود که مخاطبان من، اگر از عهده من برآید، ذهنشان کنجکاو شود که برای شناختن ابنسینا، سراغ ارسطو بروند؛ اصلاً کسی که ارسطو را نخوانده باشد، نمیتواند ابنسینا را بشناسد./933/
نویسنده: جواد رستمی