عصر قم - دکتر علمالهدی گفت: حضور گسترده مردم و انسجام اجتماعی، خطای محاسبات دشمن و ناتوانی روایتهای رایج علوم اجتماعی در تبیین واقعیت جامعه ایران را آشکار ساخت و ضرورت بازاندیشی در روشها و مبانی این علوم را نشان داد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر سید عبدالرسول علم الهدی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین، در هم اندیشی مواجهه معرفتی با غرب: نسبت سنجی نهاد علم با جنگ رمضان در ایران که در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با طرح این پرسش که «کارآمدی علوم انسانی در میدان جنگ چیست؟»، اظهار داشت: جنگ رمضان نشان داد که علوم انسانی و علوم اجتماعی ایران هنوز نتوانستهاند تصویری واقعی از جامعه ایرانی ارائه دهند و همین ضعف، نه تنها در تصمیمسازی داخلی، بلکه در شکلگیری محاسبات دشمن نیز اثرگذار بوده است.
وی با بیان اینکه موضوع سخنانش «نسبت علوم انسانی با جنگ» و بهطور خاص «بازاندیشی در رشتههای علوم انسانی برای فهم پدیدههای اجتماعی جنگ رمضان» است، گفت: یکی از مهمترین پدیدههای اجتماعی این جنگ، حضور مستمر و گسترده مردم در خیابانها بود؛ رخدادی که به اعتقاد من در تاریخ جنگهای جهان و حتی در تاریخ اسلام، نمونه مشابهی برای آن وجود ندارد.
دکتر علمالهدی افزود: در این جنگ، جامعهای که رهبر و فرمانده اصلی خود را در ابتدای نبرد از دست داد، نه دچار بهت و فروپاشی شد و نه از میدان خارج شد، بلکه با حضور گسترده و مستمر مردم در صحنه، واکنشی متفاوت از بسیاری از تجربههای تاریخی نشان داد؛ پدیدهای که امروز در مراکز علمی جهان نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.
وی با اشاره به پژوهشهای دانشگاههای معتبر خارجی اظهار داشت: دانشگاههایی مانند اورشلیم، آکسفورد و هاروارد درباره تحولات اخیر ایران، طوفانالاقصی و جنگهای منطقه پروژههای پژوهشی تعریف کردهاند و از منظر فلسفی و نظری در حال مطالعه این رخدادها هستند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع) تصریح کرد: برخلاف برخی تصورها که گمان میکنند غرب با فلسفه و مباحث نظری کاری ندارد، واقعیت آن است که رژیم صهیونیستی و مراکز علمی وابسته به آن، اقدامات راهبردی خود را بر مبانی فلسفی و ایدئولوژیک استوار میکنند و نظریههای امنیتی و نظامی خود را نیز بر همین مبنا توسعه میدهند.
وی با اشاره به پژوهشهای خود درباره نسبت علوم انسانی و جنگ خاطرنشان کرد: به اعتقاد من، واقعیترین عرصهای که علوم انسانی میتواند میزان کارآمدی خود را نشان دهد، میدان جنگ است؛ زیرا دشمن نیز هنگام حمله، دقیقاً بر اساس همین ارزیابی، اهداف خود را انتخاب میکند و مشخص میشود کدام بخش از نظام علمی را مؤثر میداند.
*]:pointer-events-auto R6Vx5W_threadScrollVars scroll-mb-[calc(var(--scroll-root-safe-area-inset-bottom,0px)+var(--thread-response-height))] scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]"> دکتر علمالهدی با اشاره به آسیب گسترده زیرساختهای مهندسی دانشگاه جامع امام حسین(ع) در جریان جنگ، گفت: در حالی که مراکز علوم انسانی تقریباً از آسیب مصون ماندند، این واقعیت پرسش مهمی را درباره سهم و کارآمدی علوم انسانی در مواجهه با جنگ و میدان نبرد مطرح میکند.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: اگر دشمن علوم مهندسی را به دلیل نقش مستقیم آن در قدرت دفاعی کشور هدف قرار میدهد، علوم انسانی نیز باید از خود بپرسد چه نقشی در قدرت ملی ایفا کرده که ارزش هدف قرار گرفتن داشته باشد.
وی با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب پس از عملیات رژیم صهیونیستی علیه مراکز پدافندی کشور در آبان ۱۴۰۳ گفت: رهبر انقلاب تأکید کردند که مسئولان باید «اشتباه محاسباتی دشمن» را برطرف کنند. به اعتقاد من، این اشتباه محاسباتی تنها در حوزه نظامی و اطلاعاتی نبود، بلکه بخش مهمی از آن به شناخت جامعه ایران مربوط میشد؛ حوزهای که مسئولیت اصلی آن بر عهده علوم اجتماعی است.
دکتر علمالهدی ادامه داد: در جنگ دوازدهروزه مشاهده کردیم که رژیم صهیونیستی از روزهای نخست انتظار داشت همزمان با حملات نظامی، اعتراضات و آشوبهای داخلی نیز در ایران شکل بگیرد، اما از روز سوم به بعد با واقعیتی کاملاً متفاوت مواجه شد و همین مسئله موجب حیرت و سردرگمی فرماندهان و مقامات این رژیم شد.
وی افزود: حمله به زندان اوین، برخی مراکز نظامی و اهداف خاص در روزهای پایانی جنگ، نشان میداد که دشمن همچنان در پی فعال کردن بسترهای آشوب اجتماعی بود، اما جامعه ایران برخلاف محاسبات آنان، نه تنها همراهی نکرد، بلکه در برابر دشمن خارجی انسجام بیشتری از خود نشان داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین با انتقاد از عملکرد علوم اجتماعی کشور اظهار داشت: دانشگاهها و مراکز پژوهشی ما هنوز پاسخ مناسبی به مطالبه رهبر انقلاب درباره اصلاح محاسبات دشمن ندادهاند و نتوانستهاند تصویری واقعی از جامعه ایرانی ارائه کنند.
*]:pointer-events-auto R6Vx5W_threadScrollVars scroll-mb-[calc(var(--scroll-root-safe-area-inset-bottom,0px)+var(--thread-response-height))] scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]"> علمالهدی مدعی شد: رژیم صهیونیستی با اتکا به دادههای پژوهشهای داخلی درباره سرمایه اجتماعی و افکار عمومی، وقوع ناآرامیهای داخلی را پیشبینی کرده بود، اما انسجام اجتماعی و حضور گسترده مردم در تشییع رهبر شهید، خطای این محاسبات و ناتوانی مدلهای رایج علوم اجتماعی در تبیین جامعه ایران را آشکار کرد.
وی تأکید کرد: یکی از مهمترین وظایف علوم اجتماعی، ارائه تحلیل صحیح از جامعه ایران و جلوگیری از شکلگیری محاسبات غلط دشمن است و این مسئله میتواند خود به یکی از پایههای بازدارندگی ملی تبدیل شود.
دکتر علمالهدی در ادامه با انتقاد از غلبه برخی روایتهای رایج در علوم اجتماعی ایران اظهار داشت: طی دو دهه گذشته، بخش قابل توجهی از ادبیات علوم اجتماعی بر محور روایتهایی از افزایش سکولاریسم، گسست اجتماعی و افول سرمایه اجتماعی شکل گرفته است؛ در حالی که رخدادهای اخیر نشان داد جامعه ایرانی از پیوندهای عمیقتری با ارزشهای بنیادین انقلاب اسلامی برخوردار است.
وی افزود: هرچند وجود آسیبهای اجتماعی، کاهش برخی شاخصها یا تغییرات فرهنگی را نمیتوان انکار کرد، اما این دادهها به تنهایی قادر به تبیین رفتار واقعی جامعه در بزنگاههای تاریخی نیستند و روشهای متداول پیمایشی نیز برای فهم این پیچیدگیها کفایت نمیکنند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت تحول روششناختی در علوم اجتماعی گفت: امروز باید فراتر از پیمایشهای کمی و روشهای متعارف حرکت کنیم و به روشهایی دست یابیم که بتوانند حقیقت جامعه ایران، پیوندهای هویتی و ظرفیتهای فرهنگی آن را بهدرستی توصیف کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر علوم انسانی ایران نتواند روایت صحیحی از جامعه ایرانی ارائه دهد، نه تنها در حل مسائل داخلی ناکام خواهد بود، بلکه همچنان زمینه شکلگیری محاسبات نادرست دشمن را نیز فراهم خواهد کرد؛ در حالی که علوم اجتماعی کارآمد میتواند به یکی از ارکان قدرت ملی و بازدارندگی جمهوری اسلامی تبدیل شود.