عصر قم - استاد دانشگاه معارف اسلامی، تبدیل مفاهیم قرآنی به نظامات اجتماعی و تمدنی را مهمترین محور منظومه فکری رهبر شهید انقلاب دانست و استمرار راه امام خمینی(ره) در قالب تمدنسازی اسلامی را از برجستهترین ویژگیهای زعامت ایشان دانست.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، محمد حقی، استاد دانشگاه معارف اسلامی و پژوهشگر مطالعات انقلاب اسلامی، در تبیین مختصات منظومه کلان زعامت بر مبنای اندیشههای قرآنی رهبر شهید انقلاب، به تشریح مهمترین مؤلفههای این منظومه فکری و شاخصههای دوران زعامت ایشان پرداخت.
حقی با اشاره به نگاه رهبر شهید انقلاب به آموزههای قرآنی اظهار داشت: از منظر رهبر شهید انقلاب، مفاهیم قرآنی، مفاهیمی انتزاعی، ذهنی و صرفاً نظری نیستند، بلکه مفاهیمی کاربردی، عینی، تحولآفرین و حرکتساز به شمار میروند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی استان البرز ادامه داد: این نگاه را میتوان به روشنی در جلسات تفسیر قرآن و سخنرانیهای ایشان پیش از انقلاب، بهویژه در مجموعه «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» مشاهده کرد. در این مجموعه، همه مباحث قرآنی بر محور آیات الهی سامان یافته و مفاهیمی همچون توحید، ایمان، معاد، نبوت، امامت، نفی طاغوت و مبارزه با ظلم، با رویکردی اجتماعی و تمدنی تفسیر شدهاند.
پژوهشگر مطالعات انقلاب اسلامی با مقایسه این رویکرد با آثار متفکران پیشین خاطرنشان کرد: در طول تاریخ، عالمان فراوانی درباره این مفاهیم سخن گفته و آثار متعددی نگاشتهاند، اما کمتر دیده میشود که این مفاهیم به مسائل روز جامعه، مسئله حاکمیت، روابط بینالملل و ساختارسازی اجتماعی پیوند داده شوند.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب بر این باور بودند که ایمان باید دارای خروجی عینی و اجتماعی باشد و همواره این پرسش را مطرح میکردند که چگونه ممکن است جامعهای مدعی ایمان باشد، اما حاکمیت آن طاغوتی، استبدادی، فاسد و وابسته باشد.
تبدیل مفاهیم قرآنی به نظامات اجتماعی
استاد دانشگاه معارف اسلامی بیان کرد: اگر ایمان، ایمان حقیقی باشد، اقتضای آن مبارزه با ظلم، مقابله با بیعدالتی، ایستادگی در برابر استبداد و نفی سلطه طاغوت است و از همین رو، نگاه رهبر شهید انقلاب پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، نگاهی مبتنی بر الهیات انقلابی و مقاومت بود.
وی ادامه داد: ایشان حتی آموزههایی همچون نماز، روزه، خمس، زکات، امر به معروف و نهی از منکر را نیز مفاهیمی صرفاً فردی تلقی نمیکردند، بلکه معتقد بودند همه این آموزهها باید در عرصه جامعه ظهور و بروز پیدا کنند.
حقی با اشاره به استمرار این نگاه پس از پیروزی انقلاب اسلامی اظهار داشت: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز این نگاه، در قالب جامعهسازی و تمدنسازی استمرار یافت و از منظر ایشان، مفاهیم قرآنی، واقعیتگریز نیستند، بلکه ظرفیت ایجاد تحول، دگرگونی و ساختارسازی را دارند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی استان البرز تصریح کرد: باید بر اساس این مفاهیم، نظام فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه شکل گیرد و بنابراین، میتوان گفت نقطه محوری منظومه قرآنی رهبر شهید انقلاب، تبدیل مفاهیم قرآنی به نظامات اجتماعی و تمدنی است.
استمرار راه امام و گشودن افق تمدن نوین اسلامی
پژوهشگر مطالعات انقلاب اسلامی درباره مهمترین ویژگی زعامت رهبر شهید انقلاب بیان کرد: یکی از برجستهترین ویژگیهای زعامت رهبر شهید انقلاب، استمرار مسیر امام خمینی در عین پاسخگویی به اقتضائات جدید زمان بود.
وی افزود: ایشان ضمن حفظ اصول بنیادین انقلاب اسلامی، با شناخت دقیق تحولات جهانی، مسئله تمدن نوین اسلامی، پیشرفت علمی، استقلال سیاسی، مقاومت در برابر نظام سلطه و بازسازی هویت اسلامی را در کانون توجه قرار دادند.
حقی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب راهی را پیش روی ملت ایران گشودند که مبتنی بر اعتماد به ظرفیتهای داخلی، خودباوری ملی، اتکای به جوانان، پیشرفت علمی، مقاومت در برابر فشارهای خارجی و تلاش برای تحقق جامعه اسلامی و تمدن اسلامی است.
استاد دانشگاه معارف اسلامی خاطرنشان کرد: در این مسیر، مسئله فلسطین و مقابله با رژیم صهیونیستی نیز جایگاهی ویژه داشت و ایشان همواره تأکید میکردند که برای جهان اسلام پذیرفتنی نیست که در قلب سرزمینهای اسلامی چنین ظلم گستردهای بر مردم فلسطین روا داشته شود و دولتهای اسلامی در برابر آن سکوت کنند.
نفی سلطه و ولایت اسلامی؛ مبانی اقتدار جمهوری اسلامی
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی استان البرز درباره مبانی اقتدار و عزت امروز جمهوری اسلامی اظهار داشت: اقتدار و عزت امروز نظام اسلامی را باید در تحقق عملی اصل قرآنی نفی سلطه و اصل فقهی ولایت اسلامی جستوجو کرد.
حقی افزود: رهبر شهید انقلاب بر این باور بودند که جامعه اسلامی نباید تحت سلطه قدرتهای استکباری قرار گیرد و باید استقلال فکری، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی خود را حفظ کند.
استاد دانشگاه معارف اسلامی ادامه داد: این نگاه، ریشه در آموزههای قرآنی دارد و در سیره حکمرانی امام خمینی و رهبر شهید انقلاب به صورت عملی تحقق یافته است و تأکید بر استقلال، مقابله با استکبار، دفاع از تمامیت ارضی کشور و مقاومت در برابر فشارهای خارجی، جلوههایی از همین اصل اساسی به شمار میآید.