عصر قم - در کنار حالوهوای ایام محرم و عزای اهل بیت علیه السلام، این هفته پر از حاشیه بود؛ از فوتبال و فضای مجازی تا سیاست ایران و جهان.
به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا ، روزهای محرم از راه رسیده است؛ ماهی که هر سال با پرچمهای سیاه بر سردر خانهها، بوی اسپند در کوچهها و نوای روضه در حسینیهها جان میگیرد. این روزها در هر گوشه کشور، مردمی که دل در گرو نام اباعبدالله علیهالسلام دارند، خود را برای عزاداری آماده کردهاند؛ از هیئتهای قدیمی محلات گرفته تا مجالسی که در خانهها برپاست. اما محرم امسال برای بسیاری رنگ دیگری هم دارد؛ رنگ دلتنگی. دلتنگی برای ابرمردی که سالها حضورش بخشی از خاطره این روزها بود و اکنون جای خالیاش بیش از همیشه احساس میشود. در شبهایی که صدای «یا حسین علیهالسلام» از هر سو به گوش میرسد، یاد رهبر شهید که دیگر در میان مردم نیست نیز در دلها زنده شده است. در همین حال، جهان بیرون از هیئتها و مجالس عزا نیز هفتهای پرخبر را پشت سر گذاشت؛ از سکوهای فوتبال و روایت کودکان میناب گرفته تا واکنشها به تفاهمنامه ایران و آمریکا، از جنجالهای فضای مجازی تا کشمکشهای سیاسی در آن سوی دنیا. نگاهی داریم به مهمترین حاشیههای هفتهای که گذشت.
وقت آن رسیده آمریکا، غرب آسیا را ترک کند
نشریه فارین پالسی در یادداشتی با نگاهی تند انتقادی به سیاستهای آمریکا در منطقه، مدعی شده ایالات متحده نتوانسته دستاورد راهبردی قابل توجهی برای واشنگتن به همراه داشته باشد. در این گزارش آمده است که بر اساس چارچوب تفاهم میان ایران و آمریکا، گفتوگوهای هستهای ادامه خواهد یافت و در همین مدت ایران امکان صادرات نفت در یک بازه ۶۰ روزه را خواهد داشت. همچنین بازگشایی تنگه هرمز نیز بخشی از این توافق عنوان شده، هرچند دو طرف درباره شرایط پس از پایان این دوره برداشتهای متفاوتی دارند.
فارین پالسی در ادامه با طرح این پرسش که اساساً آغاز این جنگ چه ضرورتی داشته، به این نکته اشاره میکند که پیش از آن نیز بازار انرژی و منافع آمریکا در وضعیت باثباتتری قرار داشت. نویسنده سپس با مرور تجربههای پرهزینه واشنگتن در منطقه، از عراق تا طرحهای دولتسازی، استدلال میکند که سیاست حضور مستقیم آمریکا در خاورمیانه نتایج مطلوبی به همراه نداشته است.
۹۰ دقیقه برای میناب
بازی ایران و نیوزیلند با تساوی ۲ بر ۲ به پایان رسید، اما آنچه بیش از نتیجه مسابقه توجهها را جلب کرد، اتفاقی بود که روی سکوها رخ داد. هواداران ایرانی در ورزشگاه با در دست داشتن پلاکاردهای «میناب ۱۶۸» و تصاویر کودکانی که در جریان حمله آمریکاییها به مدرسه شجره طیبه به شهادت رسیدند، تلاش کردند یاد یکی از تلخترین رخدادهای جنگ اخیر را زنده نگه دارند. در میان این تصاویر، عکس میکائیل میردورقی، دانشآموز ۱۰ سالهای که در حمله به مدرسهاش شهید شد، بیش از همه به چشم میآمد.
همزمان با برگزاری این مسابقه در لسآنجلس، بسیاری از تماشاگران از فرصت حضور در ورزشگاه استفاده کردند تا روایت خود را از این فاجعه انسانی به افکار عمومی جهان یادآوری کنند. البته در بیرون ورزشگاه، گروههای ضدایرانی سعی در برهم زدن جو موجود را داشتند اما داخل ورزشگاه برای ۹۰ دقیقه اختلافها رنگ باخت و فوتبال به نقطهای برای همدلی تبدیل شد؛ جایی که نام میناب و یاد کودکان قربانی جنگ، بیش از نتیجه مسابقه در کانون توجه قرار گرفت.
کودکی پشت خط آتش
در سوی دیگر جهان و همزمان با تبوتاب جام جهانی، الجزیره در گزارشی از کودکانی روایت کرده است که در غزه هنوز رؤیای دویدن دنبال یک توپ فوتبال را در سر دارند. کودکانی که میان ویرانهها و کمبود امکانات درمانی، تلاش میکنند بخشی از کودکی خود را حفظ کنند؛ اما جنگ و محاصره، بسیاری از فرصتها را از آنان گرفته است. این گزارش با اشاره به محدودیتهای درمانی و دشواری دسترسی به دارو، تصویری از کودکانی ارائه میدهد که میان آرزوهای ساده کودکی و واقعیتهای تلخ جنگ گرفتار ماندهاند؛ کودکانی که فاصله زندگی روزمرهشان با استادیومهای پرنور و مدرن جام جهانی، تنها چند هزار کیلومتر نیست، بلکه شکافی عمیق از رنج، محرومیت و ناامنی است.
عذرخواهی دیرهنگام فاقد ارزش
اما در میان همه بحثهای سیاسی، یک چهره شناخته شده هنری هم بار دیگر به سوژه شبکههای اجتماعی تبدیل شد. انتشار متنی از سوی محسن یگانه پس از ماهها سکوت، موجی از انتقادها را به دنبال داشت و کاربران بار دیگر پرونده مواضع او در روزهای آغاز جنگ را ورق زدند
واکنش تازه یگانه پس از حدود ۱۱۰ روز سکوت در ایام بمباران آمریکایی صهیونی با انتقادهایی در فضای مجازی همراه شد. منتقدان میگویند کسی که در روزهای ابتدایی جنگ و بحران، مواضعی همسو با روایتهای رسانههای خارجی موافق با جنگ در ایران داشته، نمیتواند امروز با انتشار متنی احساسی در جایگاه دلسوز مردم و وطن قرار بگیرد. آنان میپرسند در روزهایی که بسیاری از مردم با تبعات جنگ دستوپنجه نرم میکردند، این خواننده چه موضعی داشته است.
در بخش دیگری از این انتقادها، ادعای یگانه مبنی بر مستقل بودن فعالیتهایش در ایران نیز زیر سؤال رفته و برخی کاربران به همکاریهای متعدد او با صداوسیما اشاره کردهاند. منتقدان بر این باورند که قضاوت درباره همراهی افراد با مردم، نه در روزهای آرام، بلکه در بزنگاههای دشوار و لحظات بحران شکل میگیرد؛ جایی که به اعتقاد آنها، این خواننده نتوانسته اعتماد افکار عمومی را با خود همراه کند.
شکست واشنگتن
اما حاشیههای هفته تنها به سکوهای فوتبال و روایتهای تلخ جنگ محدود نشد. در عرصه سیاست نیز امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا همچنان در کانون توجه رسانهها و چهرههای سیاسی جهان قرار داشت و موجی از واکنشهای موافق و مخالف را به همراه داشت.
پس از امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، واکنشهایی در محافل سیاسی و رسانهای جهان شکل گرفت؛ واکنشهایی که بخش قابل توجهی از آنها از داخل آمریکا و در نقد عملکرد واشنگتن بود. ترامپ در بخشی از اظهارات خود گفته، در صورت ادامه نیافتن مسیر توافق، ذخایر استراتژیک نفت آمریکا تنها برای چند هفته دیگر پاسخگو بود؛ موضوعی که از نگاه برخی تحلیلگران نشاندهنده فشارهای جدی بر دولت آمریکا در ادامه بحران محسوب میشود. همزمان، نانسی پلوسی، رئیس سابق مجلس نمایندگان آمریکا، با انتقاد از روند طیشده تأکید کرد که واشنگتن یک توافق مناسب با ایران را کنار گذاشت، وارد جنگ شد و در نهایت با تلفات انسانی و هزینههای سنگین روبهرو شد؛ مسیری که او آن را یک شکست برای آمریکا توصیف کرد. در سوی دیگر، برخی چهرههای سیاسی و امنیتی آمریکا نیز تفاهمنامه اخیر را «سند تسلیم واشنگتن» نامیدند.
فصلالخطاب
بیشتر توجهات و مهم ترین اتفاق به سخنان رهبر انقلاب درباره تفاهمنامه ایران و امریکا معطوف شد. ایشان در این باره فرمودند: «بنده علیالاصول [درباره تفاهمنامه] نظر دیگری داشتم ولی از باب تعهدی که رئیسجمهور محترم بهعنوان رئیس شورایعالی امنیت ملی از طرف خود و اعضا در پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت به بنده دادند و تصریح به قبول مسئولیت آن نمودند، اجازه آن را صادر کردم.»
بار دیگر معلوم شد بحث درباره ابعاد و پیامدهای این توافق همچنان ادامه خواهد داشت و به یکی از پرحاشیهترین موضوعات سیاسی روز تبدیل شده است.
زنان در سیاست غرب کجای معادلهاند
اما حاشیههای هفته به داخل کشور محدود نماند و یک جدال لفظی در غرب نیز خبرساز شد. تنش میان ترامپ و جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، بار دیگر ادعاهای غرب درباره احترام به زنان و برابری جنسیتی را زیر ذرهبین برد. ماجرا از جایی آغاز شد که ترامپ مدعی شد ملونی برای گرفتن عکس با او اصرار داشته؛ ادعایی که با واکنش تند نخستوزیر ایتالیا روبهرو شد و او آن را «کاملاً ساختگی» خواند.
این اختلاف خیلی زود از یک حاشیه رسانهای فراتر رفت و به بحثی درباره فاصله میان شعارهای غربی و واقعیت رفتارهای سیاسی تبدیل شد؛ موضوعی که در شبکههای اجتماعی نیز بازتاب گستردهای داشت و بار دیگر پرسشهایی را درباره جایگاه واقعی زنان در سیاست غرب مطرح کرد.