عصر قم - حجتالاسلام والمسلمین هاشمیان با تأکید بر اینکه ظرفیت یادگیری از عوامل ماندگاری جمهوری اسلامی است، گفت: با تقویت رویکرد تربیتمحور، بهرهگیری از ظرفیت «بعثت مردم» میتوان بسیاری از چالشهای فرهنگی و اجتماعی را برطرف کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام والمسلمین دکتر سید محمدحسین هاشمیان مدیر گروه فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی در سیزدهمین نشست از سلسله نشستهای «تبیین شاخصهای قدرت نرم تمدنی جمهوری اسلامی ایران در دوران رهبری سوم» با موضوع «ارزیابی و پایان سیاستها» که روز پنجشنبه در خبرگزاری رسا برگزار شد، به تبیین الزامات حکمرانی فرهنگی در شرایط کنونی کشور پرداخت.
وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به اهمیت نظام ارزیابی در عرصه خطمشیگذاری اظهار داشت: یکی از کارکردهای مهم نظام ارزیابی خطمشی، پاسخ به این پرسش است که ارزیابی با چه هدفی انجام میشود؛ اهدافی که میتواند سیاسی، اجتماعی یا مدیریتی باشد. آنچه بیش از همه اهمیت دارد، بُعد مدیریتی ارزیابی است تا مشخص شود در چه جایگاهی قرار داریم و در صورت بروز انحراف، امکان اصلاح و بازگشت به مسیر فراهم شود.
مدیر گروه فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، ظرفیت یادگیری را از عوامل مهم ماندگاری جمهوری اسلامی دانست و تصریح کرد: یکی از ویژگیهای نظام جمهوری اسلامی، توانایی یادگیری و اصلاح مستمر است. این ظرفیت باید در حوزه فرهنگ نیز تقویت شود و شرایط فعلی کشور، بهویژه در فضای جنگ رمضان، فرصت مناسبی برای ارتقای این ظرفیت فراهم کرده است.
وی با بیان اینکه جنگ در کنار دشواریها و خسارتها، فرصتهای مهمی را نیز ایجاد میکند، افزود: در شرایط کنونی میتوان تحولات بنیادینی در عرصه حکمرانی فرهنگی رقم زد و یکی از مهمترین این تحولات، تغییر رویکرد از سیاستگذاری فرهنگی به تربیت فرهنگی است.
حجتالاسلام والمسلمین هاشمیان با تأکید بر اینکه این تغییر به معنای حذف سیاستگذاری فرهنگی نیست، خاطرنشان کرد: هر دو رویکرد باید در کنار یکدیگر وجود داشته باشند اما سهم و وزن تربیت فرهنگی باید بیشتر باشد. نگاه سیاستگذاری فرهنگی عمدتاً ساختارگرا و مبتنی بر عاملیت دولت است و بر قوانین، نهادها و ساختارهای رسمی تکیه دارد؛ در حالی که نگاه تربیتی بر انسان و ظرفیتهای تحولآفرین او متمرکز است.
وی با اشاره به سیره اهلبیت(ع) اظهار داشت: در سیره اولیای الهی، بهویژه در دورههایی که امکان فعالیت فرهنگی گسترده فراهم بوده، محور اصلی بر تربیت انسانها قرار داشته است. حتی در دوران حکومت معصومان(ع)، تربیت فرهنگی بر اساس شبکهای مردمی، ولایی و غیرمتمرکز دنبال میشد و مردم نقش اساسی در رشد فرهنگی جامعه ایفا میکردند.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب نیز همواره بر تربیت فرهنگی تأکید داشتهاند، گفت: در این نگاه، مردم صرفاً مخاطب فرهنگ نیستند بلکه خود در فرآیند رشد و تربیت مشارکت دارند و به ارتقای فرهنگی جامعه کمک میکنند.
وی در ادامه با اشاره به تفاوت نگاه ساختارگرایانه و تربیتگرا تصریح کرد: دولتها معمولاً در مواجهه با تحولات فرهنگی جامعه با تأخیر عمل میکنند. نگاه سیاستگذارانه میکوشد برای کل جامعه نسخهای واحد ارائه کند، اما نگاه تربیتی مبتنی بر تفاوتهای فردی و اقتضائات هر انسان است.
حجتالاسلام والمسلمین هاشمیان با استناد به منابع دینی اظهار داشت: در متون روایی، از جمله در کتاب شریف کافی، به مراتب مختلف ایمان اشاره شده است و این نشان میدهد که افراد از ظرفیتها و سطوح متفاوتی برخوردارند؛ ازاینرو برنامهریزی فرهنگی نیز باید متناسب با این تفاوتها صورت گیرد.
وی مسجد، هیئت، خانواده، دین و نظام آموزشوپرورش را از مهمترین بسترهای تحقق تربیت فرهنگی برشمرد و افزود: اگرچه ساختارها و سیاستها اهمیت دارند، اما نهادهای تربیتی نقش اصلی را در شکلدهی فرهنگ عمومی بر عهده دارند.
مدیر گروه فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، همچنین مسئله اقناع افکار عمومی را یکی از چالشهای اساسی کشور دانست و تأکید کرد: بسیاری از مسائل فرهنگی و اجتماعی زمانی حل میشود که نگاه تربیتی بر رویکرد صرفاً سیاستگذارانه غلبه کند و گفتوگو، اقناع و آگاهیبخشی در کانون توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ظرفیتهای مردمی شکلگرفته در جامعه اظهار داشت: حضور مردم در صحنههای مختلف اجتماعی نشان میدهد که ظرفیت عظیمی از آگاهی و معرفت در جامعه وجود دارد. اگر این ظرفیت در حوزههای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بهدرستی فعال شود، میتواند منشأ تحولات بزرگی باشد.
حجتالاسلام والمسلمین هاشمیان در پایان با تأکید بر اهمیت «بعثت مردم» در حکمرانی فرهنگی خاطرنشان کرد: ظرفیت مردمی یکی از مهمترین سرمایههای فرهنگی کشور است و میتواند در حل بسیاری از مسائل و چالشهای فرهنگی نقشآفرینی کند؛ ظرفیتی که باید بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران و مدیران فرهنگی قرار گیرد.