عصر قم - قم- کتاب «پهلوی بدون سانسور» (جلد اول) با رویکردی متفاوت و با تکیه بر اسناد درونگروهی و خاطرات چهرههای نزدیک به دربار، روایتی بدون روتوش از دوران پهلوی پدر و پسر ارائه میدهد.
به گزارش خبرگزاری مهر، به نقل از روابط عمومی خانه طلاب جوان قم، موج تحریف تاریخ معاصر و تلاش رسانهای برای ارائه تصویری آرمانی از دوران پهلوی، ضرورت بازخوانی دقیق و مستند آن برهه تاریخی را دوچندان کرده است. در همین راستا، کتاب «پهلوی بدون سانسور» با هدف کنار زدن پردههای ابهام و ارائه تصویری واقعی از وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در دوران سلطنت پهلوی، به چاپ سوم رسیده است.
این کتاب که در دستهبندی علوم سیاسی و تاریخ معاصر قرار میگیرد، برخلاف روایتهای کلیشهای، تلاش کرده است تا ناکارآمدیها، فساد ساختاری و وابستگیهای رژیم گذشته را نه از زبان مخالفان، بلکه از لابهلای خاطرات مقامات ارشد رژیم پهلوی، اسناد لانه جاسوسی و پژوهشهای اساتید برجسته دانشگاههای غربی بیرون بکشد. اعتبار این روایتها به گونهای است که حتی منتقدان انقلاب اسلامی نیز بر صحت منابع آن صحه گذاشتهاند.
نویسنده در این اثر با فصلبندیهای موضوعی و کوتاه، به بررسی سرکوب عشایر، وضعیت اسفبار زندانها، فساد مالی و اخلاقی دربار و همچنین وضعیت واقعی معیشت مردم پرداخته است. یکی از ویژگیهای بارز این کتاب، استفاده از «گرافینوشت» و متنهای کوتاه و گزیده است که مطالعه آن را برای مخاطب امروزی جذابتر میکند.
در ادامه به مناسبت انتشار چاپ سوم، بخشهایی از مستندات ارائهشده در این کتاب را مرور میکنیم:
۱. اعتراف به توسعهای که نبود
در حالی که تبلیغات زیادی پیرامون پیشرفت ایران در دوران پهلوی صورت میگیرد، این کتاب با استناد به کتاب «تاریخ ایران مدرن» نوشته یرواند آبراهامیان (استاد دانشگاه نیویورک)، تصویری متفاوت ارائه میدهد. در بخشی از کتاب با عنوان «توسعهای که نبود»، نظر «جان فرانسیس فیتزجرالد» نویسنده آمریکایی اینگونه نقل شده است:
«وضعیت ایران بهطور کلی بهمراتب بدتر از کشوری مانند سوریه است که نه نفت و نه ثبات سیاسی دارد؛ به این دلیل که شاه برای توسعه کشور هرگز تلاش جدی نکرده است.»
۲. نهضت سوادنیاموزی!
برخلاف ادعاهای مربوط به توجه ویژه پهلویها به آموزش و پرورش، در سندی دیگر از کتاب با تیتر «نهضت سوادنیاموزی»، به نقل از خانم «نیکی آر. کدی»، استاد دانشگاه UCLA آمریکا آمده است:
«در طول سلطنت رضاشاه تنها ۴ درصد از بودجه کل کشور صرف تعلیم و تربیت میگردید و این عدم کفایت بودجه آموزشی در زمان حکومت فرزندش همچنان ادامه یافت.» (منبع: ریشههای انقلاب ایران/ نیکی آر. کدی)
۳. گِله شاه از کدخدا
وابستگی سیاسی و روانی محمدرضا پهلوی به غرب، موضوع دیگری است که در این کتاب واکاوی شده است. علی دشتی نماینده مجلس و سفیر ایران در زمان پهلوی اول و دوم و مولف کتاب «عوامل سقوط محمدرضا پهلوی» روایت میکند:
«روزی حضور شاه شرفیاب شدم و ایشان را بسیار نگران یافتم! ناگهان بدون مقدمه گفت: دشتی، کمکهای آمریکا هم مثل باران، وقتی به مرزهای ایران میرسد، متوقف میشود… شاه در اینجا بهقدری عصبانی شده بود که گفت: من از سلطنت استعفا میدهم و تو به امینی که با آمریکاییها روابط حسنه دارد، بگو که پادرمیانی کند، بلکه چیزی بشود.»
کتاب «پهلوی بدون سانسور» تلاشی است برای کسانی که میخواهند تاریخ را بدون واسطههای تبلیغاتی و از دریچه اسناد معتبر مطالعه کنند. چاپ سوم این اثر هماکنون توسط انتشارات «گام دوم» منتشر شده است