عصر قم - تبریز- اظهارات اخیر رئیسجمهور آذربایجان علیه زبان آذری و اهانت به جایگاه اهالی قلم در ایران، موجی از واکنشهای نخبگان و پژوهشگران را به همراه داشته است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، چندی پیش الهام علیاف طی سخنانی در آکادمی علوم باکو مدعی شد که زبان آذربایجانی در بیرون از مرزهای این کشور تنها در حد «زبان کوچه و بازار» است؛ اظهاراتی که از سوی اهالی قلم، شاعران و نویسندگان، بهویژه در خطه آذربایجان ایران، اهانتی آشکار تلقی شده و با واکنشهای مستدلی روبهرو شده است.
«حسنیه حکیمقشلاقی»، کارشناس ارشد زبانشناسی، در یادداشتی با رد این ادعاها، به بررسی وجوه مختلف این موضوع پرداخته و تأکید کرده است:
۱. بیجایگاه بودن اظهارات غیرعلمی: علیاف فردی غیرادبی و غیرمتخصص است و سخنرانی یک فرد ناآشنا با قلم و خلاقیت ادبی در آکادمی علوم، به سخنان عوامانه او اعتبار علمی نمیدهد؛ به طوری که حتی واژه «آذربایجان» را به تبعیت از لهجه روسی، بهصورت «آذیربایجان!» تلفظ میکند.
۲. ریشههای تاریخی زبان در ایران: زبان ترکی پس از ورود به ایران با زبان آذری قدیم و فارسی درآمیخته، هویت ایرانی یافته و تبریز و آذربایجان کهن کانون اصلی آن بوده است. در مقابل، ساختار زبان رسمی جمهوری آذربایجان پس از حاکمیت کمونیسم در سال ۱۹۱۷ و تغییر الفبا به روسی شکل گرفته و از منابع تاریخی متمایز شده است.
۳. قلههای ادبیات آذری در ایران: زبان معیار و اصیل ادبی آذری طی سدهها بستر آفرینش آثار بزرگی همچون «حیدربابایه سلام»، «سهندیه» و آثار بزرگی از نسیمی، شهریار و حسینی بوده است؛ آثاری که با همان زبانِ به تعبیر علیاف «کوچه بازاری» خلق شدهاند، در حالی که در باکو چنین شاهکارهایی دیده نمیشود.
۴. تناقضات آماری جمعیت: برخلاف ادعای دولت باکو درباره جمعیت ۱۰ میلیونی، با کسر مهاجران، اقلیتهای قومی (مانند تالش، لزگ، آوار، تات و کرد) و جمعیت خارج از کشور، شمار واقعی آذریهای ساکن در جمهوری آذربایجان حدود ۵ میلیون نفر است؛ این در حالی است که جمعیت تنها چهار استان آذرینشین ایران حدود ۱۰ میلیون نفر و دو برابر این کشور است.
این اظهارات غیرمنطقی بار دیگر نشان داد که تلاشهای مقامات باکو برای حاشیهسازی فرهنگی و نادیده گرفتن جایگاه اصیل آذربایجان ایران، راه به جایی نخواهد برد.
نویسنده: وحید نستوهی