عصر قم - در حالی که حکومت جولانی، اعزام نیرو به یمن را تکذیب می‌کند، گزارش‌های رسانه‌ای از ورود مشاوران نظامی سوری و تدارک استقرار صدها نیروی ویژه ارتش جولانی در خاک عربستان حکایت دارند.
به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ در حالی که مقام‌های دولت حکومت جولانی، هرگونه برنامه نزدیک‌مدت برای اعزام نیرو به یمن را رد می‌کنند، افشاگری‌ها درباره حضور نظامی سوریه در خاک عربستان ادامه دارد. حضوری که گفته می‌شود عملاً آغاز شده و ممکن است طی روزهای آینده با استقرار صدها نیروی نظامی سوری در نزدیکی مرز یمن گسترش یابد. اگر این گزارش‌ها صحت داشته باشد، چنین اقدامی نخستین استقرار نیروهای ارتش حکومت جولانی در خارج از مرزهای سوریه و نخستین آزمون عملی برای ادعای این حکومت درباره تمایل به پرهیز از درگیری‌های منطقه‌ای، خواهد بود.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان، آخرین موضع‌گیری رسمی حکومت جولانی در این زمینه را «اسعد الشیبانی» وزیر خارجه این حکومت، مطرح کرد. او اخیرا در کنفرانس خبری مشترک با «ایمن الصفدی» همتای اردنی خود در دمشق گفت: هیچ اعزام نیرویی به یمن در کار نیست و حتی برنامه‌ای نزدیک‌مدت برای چنین اقدامی وجود ندارد.
الشیبانی افزود که توافق همکاری نظامی امضاشده با ریاض به بازسازی ارتش و بهره‌گیری از تجربه عربستان در صنایع دفاعی و حوزه دانشگاهی، مربوط می‌شود. او وجود هرگونه توافق با دولت همسو با ریاض برای اعزام نیرو به خاک یمن را رد کرد و تأکید داشت که حکومت جولانی اگر تصمیم بگیرد در خارج از مرزهای سوریه استقرار نظامی داشته باشد، این کار را مخفیانه انجام نخواهد داد.
با این حال، این تکذیب تنها به موضوع یمن مربوط می‌شود و به حضور احتمالی نیروهای سوری در سوی دیگر مرز یعنی خاک عربستان، نمی‌پردازد. همین مسئله پرسش‌هایی درباره دلایل پافشاری حکومت جولانی بر این روایت در شرایط تداوم افشاگری‌ها درباره ابعاد مشارکت این حکومت در جنگ یمن، مطرح می‌کند.
به نظر می‌رسد حکومت جولانی می‌کوشد از هزینه‌های سنگین چنین مشارکتی اجتناب کند و در عین حال، تا حد امکان از امتیازاتی بهره ببرد که عربستان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین حامیان منطقه‌ای حکومت جولانی در کنار ترکیه، پرداخت کرده و همچنان پرداخت خواهد کرد.
از گمانه‌زنی درباره حمایت نظامی تا اعزام نیرو
افشاگری‌ها درباره احتمال مشارکت حکومت جولانی در جنگ یمن از ماه گذشته به‌تدریج افزایش یافت. خبرگزاری «رویترز» به نقل از یک مقام آمریکایی و یک مقام نظامی سوری گزارش داد که حکومت جولانی در حال بررسی ارائه حمایت نظامی به ریاض در جنگ با نیروهای مسلح یمن است. حمایتی که می‌تواند از کمک‌های دفاعی برای حفاظت از خاک عربستان در برابر موشک‌ها و پهپادها تا مشارکت تهاجمی در کنار نیروهای یمنی مورد حمایت این کشور را شامل شود.
پایگاه خبری «آکسیوس» نیز به نقل از سه مقام آمریکایی گزارش داد که دو طرف درباره اعزام نیروهای سوری به یمن گفت‌وگو می‌کنند. یک منبع آگاه شمار احتمالی این نیروها را بین ۱۰ تا ۲۰ هزار رزمنده برآورد کرده بود. موضوعی که «احمد موفق زیدان» مشاور رسانه‌ای ریاست حکومت جولانی به‌سرعت آن را تکذیب کرد.
هفته گذشته، این پرونده بار دیگر با سفر «احمد الشرع» ملقب به «ابومحمد جولانی» رئیس حکومت جولانی به ریاض در کانون توجه قرار گرفت. سفری که دومین دیدار او از عربستان طی یک ماه محسوب می‌شد. در جریان این سفر، توافق‌نامه همکاری دفاعی میان دو طرف امضا شد، اما جزئیات آن منتشر نشد.
هم‌زمان، مجموعه‌ای از توافق‌نامه‌ها در بخش‌های صنعت، کشاورزی و حفاظت از محیط زیست و نیز شش توافق‌نامه برای اعطای وام‌های کم‌بهره به ارزش بیش از ۴۰۳ میلیون دلار به امضا رسید.
این وام‌ها برای اجرای پروژه‌هایی در حوزه دفاع مدنی، بهداشت و درمان، نیروگاه حرارتی حلب، بازسازی واحدهای مسکونی، تأمین آب آشامیدنی و تحول دیجیتال وزارت دارایی حکومت جولانی اختصاص یافته‌اند. قرار است این بسته، مرحله نخست حمایت‌ها باشد و پروژه‌های دیگری نیز که تأمین مالی آنها در دست بررسی است، به دنبال آن اجرا شوند.
این حمایت‌ها به کمک‌های پیشین عربستان نیز اضافه می‌شود. از جمله کمک نفتی این کشور به میزان یک میلیون و ۶۵۰ هزار بشکه، همچنین حمایت مشترک عربستان و قطر به ارزش ۸۹ میلیون دلار برای تأمین بخشی از حقوق کارکنان بخش عمومی و پرداخت بدهی‌های معوق سوریه به بانک جهانی که حدود ۱۵.۵ میلیون دلار برآورد می‌شود.
گزارش از ورود ۶۰۰ نیروی ویژه سوری به عربستان
جزئیات‌دارترین افشاگری در این زمینه از سوی خبرگزاری «آسوشیتدپرس» منتشر شد. این خبرگزاری به نقل از مقام‌های سوری و منطقه‌ای گزارش داد که انتظار می‌رود نخستین گروه متشکل از حدود ۶۰۰ نیروی یگان ویژه حکومت جولانی در خاک عربستان و در نزدیکی مرز یمن مستقر شود.
بر اساس این گزارش، شمار محدودی از مشاوران سوری نیز پیش‌تر وارد عربستان شده‌اند و در آموزش نیروهای یمنی در خاک این کشور مشارکت داشته‌اند.
آسوشیتدپرس همچنین اعلام کرد یک هیئت نظامی سوری به ریاست سرتیپ «خالد خطاب» فرمانده «لشکر ۸۲» ارتش حکومت جولانی، سفری دو هفته‌ای به عربستان انجام داده است. به نوشته این خبرگزاری، ۳۶ افسر و مقام نظامی سوری از اتاق فرماندهی و عملیات مشترک در جده بازدید کرده‌اند. مرکزی که مقام‌های سعودی و یمنی در آن فعالیت می‌کنند. این افراد در جریان این بازدید، درباره جبهه‌های جنگ و مناطق عملیاتی توجیه شده‌اند.
لشکر ۸۲ و پیشینه نیروهای تشکیل‌دهنده آن
اشاره آسوشیتدپرس به «لشکر ۸۲» از این جهت اهمیت دارد که ترکیب و پیشینه نیروهای تشکیل‌دهنده آن پرسش‌برانگیز است. این لشکر نیز مانند دیگر یگان‌های ارتش حکومت جولانی از گروه‌های مسلحی تشکیل شده که نام آنها تغییر کرده، اما بخشی از فرماندهان و ساختارهای داخلی پیشین خود را حفظ کرده‌اند.
ریشه‌های این لشکر که فرماندهی آن بر عهده سرتیپ «خالد محمد الحلبی» معروف به «خالد خطاب»، است به گروه «انصار التوحید» بازمی‌گردد. این گروه در سال ۲۰۱۸ میلادی از میان عناصر و گروه‌هایی تشکیل شد که پس از فروپاشی گروه‌های «جندالاقصی» و «لواءالاقصی» در استان ادلب سوریه، باقی مانده بودند.
گروه «جندالاقصی» یکی از تندروترین گروه‌های مسلح در شمال‌غرب سوریه بود که درگیری‌های خونینی با گروه‌های مخالف حکومت بشار اسد داشت و رقبایش، آن را به برقراری ارتباط با داعش متهم می‌کردند.
گروه «انصار التوحید» نیز در مقطعی با گروه «حراس‌الدین» وابسته به القاعده در قالب ائتلافی با عنوان «ائتلاف یاری اسلام» همکاری کرد. این گروه پس از آن به‌عنوان یک تشکیلات مستقل به فعالیت ادامه داد و در عملیات‌های میدانی علیه نیروهای حکومت بشار اسد با گروه «هیئت تحریرالشام» و گروه‌های دیگر همکاری داشت.
بر اساس گزارش گروه بین‌المللی بحران، گروه «انصار التوحید» به‌صورت یک بلوک منسجم متشکل از رزمندگان سوری و خارجی به لشکر ۸۲ پیوسته است. گزارش‌های دیگری نیز از پیوستن گروه‌هایی از نیروهای خارجی به این لشکر یا ارتباط اسمی آنها با آن حکایت دارند، از جمله عناصری از «گردان غربا» که یک گروه فرانسوی است.
با این حال، اطلاعات رسمی یا دقیقی درباره شمار نیروهای لشکر ۸۲، تیپ‌ها و گردان‌های تشکیل‌دهنده آن یا ملیت اعضایش منتشر نشده است. گزارش‌ها درباره محل استقرار این لشکر نیز متفاوت‌اند و از حضور آن در استان ادلب، منطقه ساحل سوریه و منطقه «دشت الغاب» سخن می‌گویند.
در کنار این مسائل، نکته قابل توجه دیگری که آسوشیتدپرس به آن اشاره کرده، شرط عربستان برای اعزام نیروست. تمام اعضای نیرویی که قرار است در عربستان یا یمن مستقر شود، باید شهروند سوریه باشند و رزمندگان خارجی که در جریان جنگ سوریه به گروه‌های مسلح پیوسته‌اند، از این ترکیب کنار گذاشته شوند.
این شرط، حساسیت ریاض نسبت به ترکیب ارتش حکومت جولانی را آشکار می‌کند و احتمالاً از نگرانی عربستان درباره ورود نیروهایی ناشی می‌شود که برخی از آنها همچنان وفاداری‌های تشکیلاتی مستقل دارند یا پیشینه‌شان می‌تواند نگرانی‌های امنیتی بین‌المللی ایجاد کند.
احتمال تکرار الگوی ترکیه در لیبی و جمهوری آذربایجان
در شرایطی که به نظر می‌رسد حکومت جولانی برای خرید زمان تلاش می‌کند، چند عامل می‌تواند در این رویکرد مؤثر باشد. از یک سو، بحث‌وجدل درباره فایده اعزام نیرو به جبهه‌های دوردست در حالی که جبهه جنوبی سوریه در برابر رژیم صهیونیستی همچنان باز و پرتنش است و از سوی دیگر، نگرانی از واکنش گروه‌های مسلح عراقی یا ایران وجود دارد.
در این میان، احتمال بازگشت الگویی مطرح است که ترکیه پیش‌تر در لیبی و جمهوری آذربایجان به کار گرفت. الگویی که بر اساس آن، نیروهایی از گروه‌های موسوم به «ارتش ملی سوریه» جذب و به جبهه‌های خارج از خاک سوریه منتقل شدند. در مراحل نخست، برخی از این افراد به‌عنوان نیروهای قراردادی شرکت‌های امنیتی برای انجام مأموریت‌های حفاظتی معرفی می‌شدند.
در همین چارچوب، فرمان شماره ۵۵ سال ۲۰۲۶ میلادی که فعالیت شرکت‌های حفاظت، نگهبانی و آموزش امنیتی در سوریه را تنظیم می‌کند، می‌تواند بستر قانونی لازم برای اجرای چنین الگویی را فراهم کند. زیرا بر اساس این فرمان، این شرکت‌ها با موافقت وزیر کشور حکومت جولانی مجازند با طرف‌های خارجی همکاری کنند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸