عصر قم - خروج نیروهای ائتلاف آمریکایی از عراق، بار دیگر محدودیت‌های راهبرد اتکای اقلیم کردستان به حمایت خارجی را آشکار کرده است.
به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ با خروج نیروهای ائتلاف آمریکایی از عراق، رهبران اقلیم کردستان بار دیگر به این واقعیت پی برده‌اند که دیگر نمی‌توانند مانند گذشته روی حمایت و حفاظت خارجی حساب کنند و پروژه جدایی از عراق نیز از چشم‌انداز عملی روشنی برخوردار نیست. این شرایط، اربیل را ناگزیر می‌کند که روابط خود با دولت مرکزی عراق در بغداد را به‌صورت مستقیم مدیریت کند.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار»، پیش‌تر تجربه همه‌پرسی سال ۲۰۱۷ میلادی در اقلیم کردستان عراق، محدودیت‌های واقعی پروژه استقلال را آشکار کرده بود. طرحی که نتوانست حمایت بین‌المللی مورد انتظار را به دست آورد و در نهایت، اقلیم کردستان حدود ۴۰ درصد از مناطقی که تحت کنترل داشت از جمله میادین نفتی کرکوک را از دست داد.
اکنون خروج نیروهای خارجی، موقعیت اقلیم کردستان را دشوارتر کرده است. به‌ویژه آنکه ترکیه و ایران قاطعانه با هرگونه تلاش برای تشکیل یک موجودیت مستقل کردی در مرزهای خود مخالف‌اند.
در همین زمینه، «حسین حمدانی» پژوهشگر مسائل سیاسی، معتقد است که خروج ائتلاف آمریکایی، اقلیم کردستان را با واقعیت سیاسی و امنیتی جدیدی روبه‌رو می‌کند. زیرا چتر بین‌المللی که پیش‌تر آزادی عمل گسترده‌ای به اربیل می‌داد، دیگر به شکل سابق وجود ندارد. همین مسئله باعث می‌شود صحبت از استقلال، دور از دسترس باشد.
حمدانی در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار» تأکید می‌کند که تجربه سال ۲۰۱۷ میلادی نشان داد صرف تمایل سیاسی برای تشکیل یک کشور کافی نیست و این هدف به توافق‌های داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی نیاز دارد. توافق‌هایی که در شرایط کنونی به‌هیچ‌وجه فراهم نیستند.
او می‌افزاید که ایده جدایی اکنون بیشتر به یک شعار سیاسی یا ابزاری برای اعمال فشار و مذاکره تا یک پروژه عملی، شباهت دارد. به‌ویژه آنکه اقلیم کردستان از نظر اقتصادی و امنیتی به دولت عراق وابسته است و همین مسئله، مدیریت اختلافات با بغداد را به تنها گزینه در دسترس تبدیل می‌کند.
استقلال؛ رؤیایی تاریخی در برابر واقعیت‌های امروز
با وجود تغییرات میدانی، رهبران سیاسی اربیل همچنان بر ایده تشکیل کشور مستقل به‌عنوان حقی تاریخی تأکید دارند.
«مهدی عبدالکریم» از رهبران حزب دموکرات کردستان عراق در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار» می‌گوید: تشکیل کشور، ایده‌ای ناگهانی نیست، بلکه رؤیایی است که هر کرد در سر دارد.
او در عین حال تصریح می‌کند که شرایط داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی در مرحله کنونی برای برداشتن چنین گامی مناسب نیست. بااین‌حال، این ایده همچنان پابرجاست و هر زمان شرایط لازم فراهم شود، می‌توان درباره آن تصمیم گرفت.
عبدالکریم با اذعان به ضرورت در نظر گرفتن واقعیت‌های موجود، می‌گوید: اقلیم کردستان امروز بخشی جدایی‌ناپذیر از عراق است و میان آن و دولت فدرال، تفاهم و همکاری مشترک وجود دارد. اقلیم کردستان نیز مطابق قوانین و تصمیم‌هایی عمل می‌کند که از بغداد صادر می‌شوند.
این موضع نشان می‌دهد که حتی در میان مدافعان تاریخی استقلال کردستان عراق نیز ضرورت سازگاری با شرایط کنونی و همکاری با دولت مرکزی این کشور به رسمیت شناخته می‌شود.
بغداد، عمق راهبردی اقلیم کردستان
«سلام برواری» سیاستمدار کرد عراقی نیز بر این باور است که شرایط فعلی اجازه هیچ اقدامی در مسیر استقلال را نمی‌دهد.
او می‌گوید: تا زمانی که بخشی از دولت عراق هستیم، بغداد عمق راهبردی ماست و گزینه عملی‌مان این است که خواستار اجرای قانون اساسی عراق شویم. قانونی که بسیاری از بندهای آن نادیده گرفته می‌شوند.
برواری همچنین درباره تأثیر رقابت و تنش میان آمریکا و ایران بر ثبات منطقه ابراز نگرانی می‌کند و می‌گوید که این رقابت‌ها گاهی بر تصمیم‌های رسمی در حوزه‌های اقتصادی و امنیتی تأثیر می‌گذارند.
او در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار»، ارتباط دادن پروژه استقلال کردستان به حضور ائتلاف آمریکایی را نیز رد می‌کند و یادآور می‌شود که واشنگتن و ائتلاف آمریکایی در همه‌پرسی سال ۲۰۱۷ میلادی کردستان عراق، موضعی آشکارا منفی داشتند.
از نگاه این سیاستمدار کرد، بنابراین، حضور نیروهای خارجی نه تضمینی برای تحقق استقلال کردستان عراق بوده و نه می‌توان آن را مبنای اصلی پیگیری این هدف قرار داد. در مقابل، مطالبه اجرای قانون اساسی عراق و پیگیری حقوق اقلیم کردستان در چارچوب دولت عراق، مسیری عملی‌تر به شمار می‌رود.
هشدار به بغداد؛ مشارکت به‌جای فشار بر اربیل
«محمود خوشناو» از رهبران اتحادیه میهنی کردستان عراق در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار» توضیح می‌دهد که نگرانی اقلیم کردستان از خروج نیروهای ائتلاف آمریکایی، ریشه در ارزیابی‌های نظامی دارد. ارزیابی‌هایی که حضور این نیروها را عاملی برای مهار تهدیدهای امنیتی، جلوگیری از فعالیت گروه‌های تروریستی و مقابله با سلاح‌های خارج از کنترل دولت عراق می‌دانند.
خوشناو با وجود پایبندی به مفهوم استقلال کردستان عراق در چارچوب حق تعیین سرنوشت، تحقق آن را به نحوه تعامل سیاسی بغداد با اربیل مرتبط می‌داند و نسبت به اتخاذ سیاست‌های سلطه‌جویانه یا اعمال فشار بر اقلیم کردستان هشدار می‌دهد.
او تأکید می‌کند: اگر اقلیم کردستان شاهد وجود دولتی امن و توسعه‌گرا در بغداد باشد که بر اساس مشارکت اداره شود، به اجرای قانون اساسی عراق پایبند بماند و ثروت‌ها را به‌طور عادلانه توزیع کند، مردم و رهبران آن به فکر حرکت به سمت استقلال یا جدایی نخواهند افتاد.
این اظهارات نشان می‌دهد که از نگاه بخشی از رهبران کرد عراقی، آینده روابط اربیل و بغداد تا حد زیادی به چگونگی توزیع قدرت، رعایت قانون اساسی و تقسیم عادلانه منابع اقتصادی وابسته است.
پایان یک اهرم فشار؟ اربیل ناگزیر از بازتعریف راهبرد خود
در مجموع، پروژه جدایی اقلیم کردستان همواره به موازنه‌های خارجی و شرایط پیچیده منطقه‌ای وابسته بوده است. اکنون با خروج نیروهای خارجی از عراق، توان اربیل برای استفاده از گزینه استقلال به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار سیاسی کاهش می‌یابد درحالی‌که جایگاه بغداد به‌عنوان مرکز تأمین حمایت‌های مالی و امنیتی تقویت می‌شود.
در چنین شرایطی، ممکن است اربیل ناگزیر شود از تأکید بر شعار جدایی فاصله بگیرد و به‌جای آن، بر تثبیت دستاوردهای خود در چارچوب دولت فدرال عراق تمرکز کند.
به این ترتیب، اگرچه ایده استقلال کردستان عراق همچنان در گفتمان سیاسی بخشی از رهبران این منطقه جایگاه خود را حفظ کرده است، واقعیت‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی نشان می‌دهند که در شرایط کنونی، مسیر عملی پیش روی اربیل از بغداد می‌گذرد. مسیری که آینده آن بیش از هر چیز به میزان پایبندی دولت مرکزی عراق به قانون اساسی، مشارکت سیاسی و توزیع عادلانه منابع بستگی خواهد داشت.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸