عصر قم - پژوهشگران دانشگاه شیراز در مقالهای با بررسی تجارب زیسته استادان معارف اسلامی، چالشهای کنونی دروس معارف را شناسایی و راهکارهایی برای تحول، روزآمدی و افزایش اثربخشی این دروس در دانشگاه ارائه کردهاند.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، مقاله پژوهشی «بازخوانی و تحول در دروس معارف اسلامی بر پایۀ تجارب زیستۀ استادان معارف دانشگاه شیراز: پژوهشی دادهبنیاد» با هدف بررسی وضعیت کنونی دروس معارف اسلامی در دانشگاه شیراز و ارائه راهبردهایی برای تحول در این دروس انجام شده است .
این پژوهش به قلم قدرتاله خلیفه، محبوبه جباره ناصرو و منصوره رحمانی و با استفاده از روش نظریه دادهبنیاد انجام شده است. پژوهشگران برای گردآوری دادهها با ۱۱ نفر از استادان معارف اسلامی دانشگاه شیراز به صورت نیمهساختاریافته مصاحبه کردند و مصاحبهها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت .
بر اساس یافتههای این پژوهش، ۱۰۷ کد باز و ۲۵ مقوله محوری شناسایی شده است. از جمله مسائل مطرحشده در تجربه استادان میتوان به عدم انطباق دروس معارف با انتظارات دانشگاه و جامعه، تفکیک دروس دینی از دیگر دروس تخصصی و کمتوجهی این دروس به حفظ هویت ملی اشاره کرد .
در ادامه تحلیل دادهها، مقولاتی همچون «تعارض گفتمانی میان نظام آموزشی معارف و نگرش دانشجویان»، «کاهش اثربخشی دروس معارف در سایه سلطه رسانههای نوین»، «گسست ارتباطی میان نسل کنونی و محتوای معارف» و «کاهش آمادگی و انگیزش دانشجویان» استخراج شده است .
پژوهشگران در مدل نهایی، «بازخوانی و تحول در دروس معارف اسلامی» را به عنوان مقوله هسته پژوهش قرار دادهاند و بر ضرورت بازنگری در شیوه و محتوای ارائه این دروس تأکید کردهاند .
بر اساس نتایج این مطالعه، تخصصیسازی و تطبیق محتوای دروس معارف با رشتههای دانشگاهی، نوسازی محتوا، تقویت تعامل عاطفی با دانشجویان، بهرهگیری از فناوریهای آموزشی و توانمندسازی استادان جوان از جمله اقداماتی است که میتواند در تحول این دروس مؤثر باشد .
این پژوهش با تبیین ارتباط میان شرایط علّی، زمینهای و مداخلهگر و همچنین راهبردها و پیامدهای تحول دروس معارف اسلامی، چارچوبی برای ارتقای کیفیت، روزآمدی و اثربخشی این دروس ارائه کرده است .
مقاله «بازخوانی و تحول در دروس معارف اسلامی بر پایۀ تجارب زیستۀ استادان معارف دانشگاه شیراز: پژوهشی دادهبنیاد» با شناسه DOI: 10.22034/ciu.2026.58.39 منتشر شده است .