عصر قم - تبریز- حجتالاسلام شیخ علیزاده، با تأکید بر ضرورت بازتعریف مأموریت تبلیغ دینی در عصر جنگ روایتها گفت: نهضت تبیین زمانی موفق خواهد بود که از تبلیغ سنتی عبور کرده و به تولید معنا، حل مسائل اجتماعی و پاسخ به بحران هویت نسل جدید بپردازد.
حجتالاسلام شیخ علیزاده، امام جمعه شهرستان چاراویماق و استاد حوزه و دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز ، در تشریح ابعاد «نهضت تبیین؛ از محراب تا میدان» اظهار کرد: در دنیای امروز، تبیین دیگر یک فعالیت فرهنگی صرف نیست، بلکه به یکی از ارکان اصلی قدرت نرم، امنیت ملی و حکمرانی فرهنگی تبدیل شده است اگر در گذشته تبلیغ دینی بیشتر بر انتقال آموزهها و معارف متمرکز بود، امروز مأموریت اصلی، مدیریت ادراک عمومی و مقابله با جنگ شناختی و روایتسازی دشمنان است.
وی با اشاره به تغییر ماهوی مأموریت حوزههای علمیه افزود: حوزه در گذشته بیشتر وظیفه انتقال دانش دینی و پاسداری از میراث علمی را برعهده داشت، اما اکنون باید علاوه بر حفظ اصالتهای معرفتی، در میدان تفسیر واقعیتها و پاسخ به شبهات پیچیده فرهنگی و اجتماعی نیز نقشآفرینی کند حوزه دیگر تنها نگهبان متن نیست، بلکه باید معمار معنا در جامعه اسلامی باشد.
امام جمعه چاراویماق با بیان اینکه تبلیغ سنتی پاسخگوی همه نیازهای نسل جدید نیست، تصریح کرد: تبلیغ تمدنی به دنبال ارائه دین بهعنوان یک نظام جامع و کارآمد برای اداره زندگی فردی و اجتماعی انسان است جوان امروز زمانی جذب معارف دینی میشود که پاسخ دغدغههای خود درباره هویت، عدالت، امید، سبک زندگی و آینده را در آموزههای اسلامی پیدا کند.
وی جایگاه تبیین را در هندسه حکمرانی اسلامی بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: تبیین، حلقه اتصال میان تصمیمات کلان نظام و افکار عمومی است هر اندازه این حلقه تقویت شود، زمینه سوءاستفاده دشمنان برای ایجاد شکاف اجتماعی، تحریف واقعیتها و گسترش شایعات کاهش خواهد یافت.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر ضرورت تحول در زبان تبلیغ دینی اظهار داشت: یکی از مهمترین نیازهای امروز، تغییر در شیوه گفتوگو با مخاطبان است نباید محتوا را سادهسازی افراطی کرد، بلکه باید زبان عرضه معارف را متناسب با پرسشها و نیازهای نسل جدید بازآفرینی نمود نسل امروز بیش از آنکه به دنبال شنیدن پاسخهای از پیش آماده باشد، به دنبال فهم چرایی مسائل و یافتن پاسخهای عقلانی و اقناعکننده است.
وی ادامه داد: بهرهگیری از ظرفیتهای علوم انسانی، روانشناسی، جامعهشناسی و فلسفه میتواند در ایجاد ارتباط مؤثر با مخاطب و انتقال مفاهیم عمیق دینی نقش مهمی ایفا کند، بدون آنکه به اصالت معارف اهلبیت(ع) آسیبی وارد شود.
حجتالاسلام شیخ علیزاده همچنین به ضرورت کاهش فاصله میان حوزه و میدان اشاره کرد و گفت: یکی از چالشهای موجود، کندی واکنشها در برابر شبهات و هجمههای رسانهای است در عصر فضای مجازی، تأخیر در پاسخگویی به معنای واگذاری میدان به دشمن است از اینرو تشکیل هستههای تخصصی رصد و پاسخگویی سریع به شبهات، ضرورتی انکارناپذیر برای حوزههای علمیه است.
وی با تأکید بر نقش رسانه در فرآیند تبیین خاطرنشان کرد: رسانه صرفاً ابزار انتقال پیام نیست، بلکه بخشی از سازوکار تولید معنا و شکلدهی به افکار عمومی است روحانیت باید از الگوی یکسویه و منبرمحور به سمت گفتوگوی فعال، تعامل رسانهای و حضور مؤثر در بسترهای نوین ارتباطی حرکت کند.
امام جمعه چاراویماق در بخش دیگری از سخنان خود، مخاطب خاکستری را مهمترین میدان فعالیت نهضت تبیین دانست و افزود: این طیف نه معاند است و نه الزاماً همراه؛ بلکه نیازمند اقناع، گفتوگو و پاسخ به پرسشهای ذهنی خود است برای ارتباط با این قشر باید از ادبیات مسئلهمحور، منطقی و امیدبخش بهره گرفت و از رویکردهای صرفاً دستوری و شعاری پرهیز کرد.
وی مردمیسازی تبلیغ را از دیگر الزامات موفقیت نهضت تبیین برشمرد و گفت: حوزه و روحانیت باید بیش از گذشته نقش راهبری، سیاستگذاری و تولید محتوا را ایفا کنند و میدان اجرا را به ظرفیتهای مردمی، هیئتها، گروههای فرهنگی و فعالان اجتماعی بسپارند.
حجتالاسلام شیخ علیزاده در پایان با اشاره به فرارسیدن ماه محرم تأکید کرد: محرم امسال باید فراتر از بازخوانی مصائب عاشورا، به تبیین مسائل اساسی جامعه و بهویژه بحران هویت در نسل جوان بپردازد عاشورا صرفاً یک حادثه تاریخی نیست، بلکه یک مکتب انسانساز برای مقابله با پوچگرایی، بیهویتی، ناامیدی و بیاعتمادی اجتماعی است اگر بتوانیم این پیوند عمیق میان پیام عاشورا و مسائل روز جامعه را تبیین کنیم، نهضت تبیین به رسالت تاریخی خود نزدیکتر خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه نیازمند گذار از عزاداری صرف به بصیرتآفرینی، از موعظههای کلیشهای به گفتوگوی مسئلهمحور و از انتقال احساسات به تولید معنا و آگاهی اجتماعی است؛ مسیری که میتواند زمینهساز تحقق تمدن نوین اسلامی باشد.
نویسنده: وحید نستوهی