عصر قم - مهر /غلامرضا تختی، جهان پهلوان کشتی ایران نه تنها با مدالهای المپیک و جهان در تاریخ ورزش ایران ماندگار شد، بلکه با فداکاریهای انسانیاش در دل مردم جاودانه شد.
غلامرضا تختی یکی از بزرگترین قهرمانان کشتی ایران و جهان است که نامش همواره در تاریخ ورزش ایران و در دل مردم این سرزمین ماندگار است. تختی نه تنها بهعنوان یک ورزشکار حرفهای شناخته میشد بلکه بهعنوان نماد انسانیت، اخلاق و فداکاری در ذهن مردم ایران نقش بسته است. امروز (۱۷ دی) پنجاه و هفتمین سالگرد درگذشت این اسطوره کشتی ایران است و یاد و خاطرهاش همچنان در دل ایرانیان زنده است.
افتخارات ورزشی غلامرضا تختی
تختی در مسابقات کشتی آزاد قهرمانی جهان (هلسینکی ،۱۹۵۱) با وجود سن کم، نایب قهرمان جهان شد. در بازیهای المپیک ملبورن که در آذرماه ۱۳۳۵ (۱۹۵۶) برگزار شد، در وزن ۸۷ کیلوگرم با شکست تمامی حریفان اولین نشان طلای خود را به گردن آویخت. در اسفند همان سال با غلبه بر مرحوم حسین نوری به مقام پهلوانی ایران دست یافت و صاحب بازوبند شد و در سالهای ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ نیز این عنوان را تکرار کرد.
تختی در سال ۱۹۵۸ در بازیهای آسیایی توکیو و مسابقات قهرمانی جهان در صوفیه به ترتیب نشانهای طلا و نقره این رقابتها را به گردن آویخت. در مهرماه سال ۱۳۳۸(۱۹۵۹) در چهارمین دوره مسابقات کشتی آزاد قهرمانی جهان که در تهران برگزار شد، سومین عنوان قهرمانی جهان خود را کسب کرد. مسابقات قهرمانی جهان در یوکوهامای ژاپن اما میدانی فراموش نشدنی برای کشتی ایران بود. تختی در این مسابقات با حضوری مقتدرانه آخرین مدال طلای خود را به گردن آویخت.
غلامرضا در رقابتهای قهرمانی جهان در تولیدوی آمریکا (۱۹۶۲) تنها به دلیل ۲۰۰ گرم اضافه وزن نسبت به حریف از دریافت نشان طلا محروم شد و به گردن آویز نقره رضایت داد. قهرمان ارزشمند ایران در شرایطی در این رقابتها حاضر شد که از بیماری خطرناکی رنج میبرد. با این حال عشق به ملت ایران او را به مصاف با بزرگترین قهرمانان جهان کشاند. شدت بیماری تختی به حدی بود که پس از دیدار فینال سریعاً به نیویورک منتقل و روز بعد در بیمارستان بزرگ نیویورک تحت عمل جراحی قرار گرفت.
در فاصله سالهای ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۶، جهان پهلوان تختی با وجود سن بالا همچنان عضو تیم ملی ایران بود. اما تنها در بازیهای المپیک ۱۹۶۴ توکیو شرکت کرد که در این دیدار با بداقبالی از کسب چهارمین نشان المپیک خود بازماند و به عنوان چهارمی جهان اکتفا کرد.
پهلوان ۳۶ ساله ایران با وجود عدم آمادگی کافی و گذشتن از مرز بازنشستگی، شرکت در مسابقات جهانی ۱۹۶۶ (تیرماه ۱۳۴۵) تولیدو را پذیرفت. اما متأسفانه با بدترین قرعه ممکن نیز مواجه شد، به طوری که پس از پیروزی پنج بر صفر در مقابل حریفی از مجارستان، به مصاف الکساندر مدوید و احمد آئیک (نفرات اول و دوم این دوره از رقابتها) رفت و با قبول شکست در برابر آنها برای همیشه با صحنه کشتی خداحافظی کرد.
غلامرضا تختی؛ قهرمان مردمی
اما ویژگی که تختی را از سایر قهرمانان متمایز کرد، انسانیت و مردمی بودن او بود. تختی با وجود تمامی افتخارات ورزشی و شهرت جهانی، همواره در کنار مردم و برای مردم زندگی میکرد. او هیچگاه از مسائل اجتماعی و مشکلات مردم بیتفاوت نماند و در موارد مختلف دست یاری به سوی کسانی که به کمک نیاز داشتند دراز کرد.
زلزله بوئین زهرا: کمک به مردم در لحظات سخت
یکی از درخشانترین و مهمترین رویدادهایی که نشان از انسانیت و فداکاری تختی داشت، زلزله بوئین زهرا در سال ۱۳۴۱ بود. زلزلهای مهیب در بوئین زهرا رخ داد که موجب ویرانی گسترده و کشته شدن هزاران نفر شد. بسیاری از خانهها تخریب شد و مردم به کمکهای فوری نیاز داشتند. تختی که در اوج شهرت و محبوبیت بود، بلافاصله به محل حادثه اعزام شد و در پی جمعآوری کمکهای مردمی راه افتاد. او در خیابانهای تهران شروع به فراخوان مردم کرد تا کمکهای نقدی و غیرنقدی خود را برای آسیبدیدگان این زلزله جمعآوری کنند. اما نکته جالب و تأثیرگذار این حرکت، استقبال بینظیر مردم بود. به اعتبار نام غلامرضا تختی، مردم از هر قشر و هر طبقه اجتماعی پشت سر او حرکت کردند و کمکهای خود را برای زلزلهزدگان فرستادند.
یکی از صحنههای عاطفی و انسانی این حرکت، زمانی بود که یک خانم بیبضاعت که هیچ مال و منالی نداشت، چادر خود را تقدیم تختی کرد. این حرکت که از سوی یک فرد فقیر صورت گرفت، نشاندهنده همدلی و انسانیت بود که تختی آن را به بهترین شکل ممکن نمایندگی میکرد.
بازار
ویژگیهای اخلاقی و انسانی تختی
غلامرضا تختی، حتی بعد از پایان دوران ورزشی خود، همچنان بهعنوان یک الگوی اخلاقی در جامعه ایران شناخته میشد. تختی هرگز اجازه نداد که شهرت و مدالهایش باعث شود از مردم فاصله بگیرد. او با وجود تمامی افتخارات جهانیاش، هرگز از رسیدگی به امور مردم غافل نشد و همواره بهعنوان یک قهرمان واقعی در کنار مردم بود. در بسیاری از مواقع، تختی برای کمک به افراد فقیر و نیازمند، حتی از منابع شخصی خود استفاده میکرد. از آنجا که تختی در نظر مردم ایران نه تنها یک قهرمان کشتی بلکه یک قهرمان انسانی بود، این ویژگیها باعث شد که او در قلب مردم جا بگیرد و بهعنوان یک نماد از فداکاری، صداقت و تواضع شناخته شود.
مرگ تختی؛ معما و شک و تردید
مرگ تختی همچنان یکی از بزرگترین معماهای تاریخ ورزش ایران است. در تاریخ ۱۷ دی ۱۳۴۶، تختی بهطور مرموزی درگذشت. روایتها و شایعات مختلفی در مورد علت مرگ او وجود دارد. برخی معتقدند که او بهدلیل مشکلات شخصی و خانوادگی دست به خودکشی زد، اما برخی دیگر هم میگویند که مرگ او ممکن است در نتیجه دخالتهای ساواک باشد. برخی دیگر از تحلیلگران هم معتقدند تختی، بهعنوان یک شخصیت مستقل و مخالف با رژیم پهلوی، ممکن است تحت فشار قرار گرفته باشد. هنوز هم این سوال بیپاسخ باقی مانده که آیا تختی خودکشی کرده است یا اینکه مرگ او نتیجه دخالتهای سیاسی بوده است.
افتتاح موزه کشتی به یاد تختی
در پنجاه و هفتمین سالگرد درگذشت جهان پهلوان تختی، موزه کشتی ایران امروز افتتاح میشود تا یاد و نام این قهرمان ملی برای همیشه در تاریخ ورزش ایران زنده بماند. غلامرضا تختی نه تنها بهعنوان یک قهرمان کشتی، بلکه بهعنوان یک انسان کامل و الگوی اخلاقی در تاریخ ایران بهجا مانده است. او در کنار مدالهایش، در دل مردم ایران بهعنوان یک قهرمان واقعی و انسانی شناخته میشود. حرکتهای انسان دوستانهاش، بهویژه در دوران زلزله بوئینزهرا، همچنان در یادها باقی خواهد ماند و یاد و نام او برای همیشه در تاریخ ایران زنده است.