عصر قم

آخرين مطالب

از خوی تا قم، آلمان و آمریکا مقالات

از خوی تا قم، آلمان و آمریکا
  بزرگنمايي:

عصر قم - عباس زریاب خویی از خانواده‌ای بی‌سواد از خوی سربر می‌آورد، دکتری خود را در آلمان می‌گیرد، به ایران برمی‌گردد و در دانشگاه تهران تاریخ درس می‌دهد.
به گزارش ایسنا، عباس زریاب خویی 29 سال پیش در چنین روزی (14 بهمن 1373 در سن 75 سالگی) از دنیا رفت. او مورخ، ادیب، نسخه‌شناس، نویسنده و مترجم ایرانی بود که درباره زندگانی خود نوشته‌ است: «من در 15 ذی قعده 1337 هجری قمری به دنیا آمده‌ام.
این تاریخ را دایی مرحوم من که تنها فرد باسواد در میان اقوام نزدیک ما بود در پشت قرآن خانوادگی نوشته بود و مطابق است تقریبا! با بیست و دوم تیرماه 1298 هجری شمسی و سیزدهم ژوئن 1919 مسیحی. هنگامی که 10 سال پس از آن اداره ثبت احوال به شهر خوی آمد و گرفتن شناسنامه که در آن وقت «سجلّ احوال» نامیده می‌شد برای همه الزامی شد، پدر من هم سن تقریبی خود و اعضای خانواده خود را به یکی از کارمندان ثبت احوال گفت و او برای من سال 1297 شمسی را نوشت که البته با توجه به وضع آن زمان این اختلاف چندان مهم محسوب نمی‌شد.» 
او تحصیلات ابتدایی خود را در خوی آغاز کرد ولی به هیچ وجه از آموزگاران نخستین خود دلِ خوشی نداشت و با اکراه و بی‌میلی به مدرسه می‌رفت. در این دوران او خود را در میان خانواده و مدرسه و مردم شهر غریب حس می‌کند. با وجود این بی‌میلی‌ها و محدود بودن دسترسی به کتاب، آموختن خواندن و نوشتن شوقی غریب را در او برانگیخت.
او در مقاله زندگانی من، کتاب‌هایی را که در این دوران خوانده، فهرست کرده ‌است که در آن میان آثاری چون مختارنامه عطار، حیاه القلوب مجلسی، کلیله و دمنه و اسکندرنامه به چشم می‌خورد. در سال‌های ده تا سیزده‌سالگی دیدگاه او به تاریخ، ادبیات، و نقد ادبی، با خواندن کتاب‌های درسی تاریخ و جغرافیای تألیف اقبال آشتیانی، احوال و آثار رودکی نفیسی و سخن و سخنوران فروزانفر و همچنین مقالات مجلاتی چون کاوه و ایرانشهر تأثیر فراوان می‌گیرد. او در جوانی تحت تأثیر یک روحانی مهاجر از ایروان به نام شیخ قاسم مهاجر بود و از او با دلدادگی یاد می‌کند. در همین دوران نزد یکی از روحانیون شهر به نام شیخ عبدالحسین اعلمی به یادگیری صرف و نحو، ادبیات عرب، اصول و دیگر علوم حوزوی پرداخت.
پس از اتمام سه سال دوره اول دبیرستان در خوی، امکان ادامه تحصیل در دوره دوم دبیرستان در آن شهر وجود نداشت و پدر زریاب خویی نیز راضی به فرستادن او به تبریز یا ارومیه نبود. از سوی دیگر نزدیک شدن به وقت خدمت اجباری نظام و بیزاری زریاب خویی از خشونت و نظامی‌گری باعث نگرانی بیشتر او می‌شد. سرانجام او به تشویق شیخ اعلمی تصمیم گرفت که برای ادامه درس و تحصیل در رشتۀ زبان عربی و مقدمات فقه و اصول به قم برود. زریاب خویی با اصرار تمام پدرش را به موافقت با این سفر راضی کرد و در اواخر شهریور 1316 به قم وارد شد. زریاب خویی در طول سال‌های اول با جعفر اشراقی هم‌حُجره شد و پس از دو سال برای حضور در درس استادان درجه اول آمادگی یافت. باقی‌مانده دوران شش‌ساله حضورش در حوزه علمیه قم به تحصیل نزد علمای تراز اول صرف شد؛ خویی در جلسه‌های درس امام خمینی (ره) بر «شرح منظومه» سبزواری و «اسفار» ملاصدرا حاضر شد.
در سال 1322 خبر بیماری پدر باعث شد تا زریاب خویی برای مدتی به شهر خوی بازگردد: «با پایان گرفتن اقامت من در قم و تهران، یک دوره از زندگانی من که سال‌های سازندگی روحی و معنوی من بود به پایان آمد.»
پس از بازگشت به خوی در 1322، زریاب خویی به مدّت دو سال به تدریس ادبیات در دبیرستان‌های خوی مشغول بود؛ به گفته خودش این دوران «پرآشوب‌ترین و رنجبارترین ایام حیاتش» بود که با مرگ پدرش و متعهد شدن به تکفل مادر و برادران و خواهر شروع می‌شود. او می‌نویسد: «اقامت من در خوی با سخت‌ترین سال‌های آذربایجان یعنی سال‌های 1323 و 1324 مصادف شد و حوادثی بر من گذشت که شرح آن به طول می‌انجامد. در شهریور 1324 به ناچار به تهران پناه آوردم و دو سال را به‌سختی تمام گذراندم تا آن‌که به معرفی مرحوم آقا محمد سنگلجی و پایمردی دکتر تقی تفضلی به کتابخانه مجلس شورای ملی راه یافتم. این دوره از زندگی من تا سال 1334 ادامه داشت و در آن‌ سال با معرفی مرحوم سیدحسن تقی‌زاده، بورس مطالعه و تحصیل بنیاد هومبولت واقع در آلمان غربی را دریافت کردم و قریب پنج سال در ماینز و فرانکفورت و مونیخ به تحصیل و مطالعه مشغول شدم.»
زریاب خویی در سال 1339 از دانشگاه یوهانس گوتنبرگ شهر ماینز در رشته‌های تاریخ و فلسفه درجه دکتری گرفت. عنوان رساله دکتری او «گزارش درباره جانشینان تیمور برگرفته از کتاب تاریخ کبیر جعفری تألیف ابن محمد حسینی» بود که به اوضاع سیاسی و اجتماعی روزگار تیمور بر اساس مندرجات تاریخ جعفری می‌پردازد. 
او پس از بازگشت به ایران مدتی در کتابخانه مجلس سنا مشغول به کار می‌شود تا آنکه به دعوت پروفسور هنینگ، ایران‌شناس بزرگ، برای تدریس زبان و ادبیات فارسی به دانشگاه برکلی کالیفرنیا دعوت می‌شود و به مدت دو سال در آن دانشگاه تدریس می‌کند و بعد از دو سال به ایران بازمی‌گردد. از سال 1345 استاد گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه تهران بود، و پس از مدتی به مدیریت گروه تاریخ آن دانشکده برگزیده شد.
پس از ترک دانشگاه در دوران پس از انقلاب، هنگامی که بنیاد دائرهالمعارف اسلامی و مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی و دائرهالمعارف تشیع تأسیس شد، از او درخواست همکاری کردند و او در مرکز دایره‌المعارف مشغول به کار شد. 
زریاب خویی صاحب تألیفاتی مانند «اطلس تاریخی ایران»، «تاریخ ساسانیان»، «بزم‌آورد؛ شصت مقاله درباره تاریخ، فرهنگ و فلسفه»، «آئینه جام: شرح مشکلات دیوان حافظ» و «سیرت رسول‌الّٰله» و ترجمه‌هایی مانند «تاریخ فلسفه»، «لذات فلسفه»، «دریای جان»، «تاریخْ‌بنیادی» و «تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان» است. «تصحیح و تحشیه [الصیدنه فی الطب]» ابوریحان بیرونی، و «تهذیب و تخلیص روضه الصفا» نوشته محمد بن خاوندشاه بلخی» از دیگر آثار زریابی خویی است. او همچنین در دانشنامه‌هایی مانند دائرهالمعارف فارسی، دانشنامه جهان اسلام، دائرهالمعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه ایران مدخل‌های بسیاری را نوشته‌ است.
منبع:
مقاله «زندگانی من» نوشته زریاب خویی، مجله تحقیقات اسلامی، 1374، شماره 1 و 2 .
انتهای پیام

لینک کوتاه:
https://www.asreqom.ir/Fa/News/588733/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

قم فردا سپیدپوش می‌شود

حضور سگ‌های بمب‌یاب در خیابان‌های قم (فیلم)

همایش فِضّه‌های فاطمی در قم برگزار شد

واژگونی خودرو در کویر مرنجاب، 3 کشته و مجروح برجای گذاشت

استفاده از ظرفیت فرهنگی اجتماع بزرگ مهدوی نیمه شعبان / 12 شهر به کمک قم آمدند

توضیحات وزیر کشور درباره تجمیع کارت‌های هوشمند اتباع

همای سعادت در طالقان دیده شد

بدون تعارف با پزشکی که برای درمان کودکان بیمار نیازمند یک ریال هم هزینه دریافت نمی‌کند

امام جمعه قم: مشارکت در انتخابات بیعت با خدا، پیامبر و رهبری است

پیش‌بینی وضعیت آب و هوا؛ بارش در راه است

مسیر پیاده‌روی مسجد جمکران در آستانه نیمه شعبان

همایش بانوان قم برای مشارکت در انتخابات

تصادف زنجیره‌ای بیش از 100 خودرو در چین

افزایش تعداد جان‌باختگان حادثه انفجار مواد محترقه در ارومیه

معرفی برترین‌های مسابقات تکواندوی کیوروگی توابع قم

امام جمعه قم: همه دنیا به انتخابات ملت ایران نگاه می کنند

توقف کراپ الوند مقابل نماینده قم

چهارشنبه سورى نیامده قربانی گرفت؛ 3 فوتی بر اثر انفجار مواد محترقه

مشارکت در انتخابات بیعت با خدا، پیامبر و رهبری است

(تصاویر) وضعیت حوض‌سلطان و مره قم

امام جمعه قم: تمام گرایش‌ها‌ در انتخابات نماینده دارند/ هیچ‌گونه بهانه‌ای برای رویگردانی از صندوق رأی وجود ندارد‌

پیش‌بینی 747 شعبه اخذ رأی برای انتخابات در قم

راحت‌طلبی عجیب یک مدیر دولتی!

اختتامیه دوره آموزشی مربیان قرآنی نیروی دریایی ارتش در قم

انفجار در منزل مسکونی حادثه آفرید

متهمان سرقت به عنف در مشهد دستگیر شدند

آبادانی و پیشرفت جزیره کیش مرهون وحدت و همدلی است

برپایی میز خدمت کیش در مسجد نور اهل سنت بر پایه خدمتگزاری و در سایه وحدت

اهمیت حضور پرشور کیشوندان رای اولی در انتخابات

حضور حداکثری در انتخابات وظیفه و تکلیف شرعی مردم

قهرمانی تیم فوتبال هفت نفره قم

جنایت هولناک شخصی که همسر سابقش را با مرد دیگری دید

تصاویری چپ شدن یک تریلی خودروبر در قم و مچاله شدن چینی‌ها!

احتمال بارش رگبار باران و کولاک برف در 3 روز آینده

فعالیت 100 اکیپ رفع تخلفات شهری همزمان با نیمه شعبان در قم

ویژه برنامه‌های نیمه شعبان بقاع متبرکه قم اعلام شد

توضیحات رئیس سازمان سنجش و وزیر علوم درباره تعداد داوطلبان آزمون ارشد و دکترا

حال و هوای منتظران مهدی در قم و ‌جمکران‌/ همه برای حضرت صاحب‌الزمان (عج) به خط شده‌اند

جمعیت معلمان و فرهیختگان استان قم از ذوالنوری و گلپایگانی حمایت کرد

تیم قم بر سکوی قهرمانی فوتبال هفت نفره ایران

مشاهده پلنگ ایرانی در الموت

آماده‌سازی هسته مرکزی شهر قم برای برگزاری جشن‌های نیمه شعبان

تمدید مهلت ارسال ایده‌ها به رویداد استارتاپی شتاب قم

بارش باران و برف و کاهش شدید دمای هوا در قم

برخورد کشتی غول‌پیکر به پلی در چین؛ 5 نفر کشته و 2 نفر زخمی شدند

بزرگداشت آیت‌الله علوی گرگانی در قم

ورود سامانه بارشی به قم از عصر امروز

جشن نیمه شعبان در 30 بقعه استان قم برگزار می‌شود

مرخصی تمام مدیران شهری قم در نیمه شعبان لغو است/همه پای‌کار باشند

مسیر دسترسی بلوار پیامبر اعظم (ص) به محور فردوسی قم به زودی تکمیل می‌شود